II SA/Sz 866/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędziowie: Asesor WSA Kazimierz Maczewski Sędzia NSA Iwona Tomaszewska ( spr.) Protokolant Joanna Białas - Gołąb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2006 r sprawy ze skargi G. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych I. u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia niniejszego wyroku Starosta decyzją [...] Nr [...] na podstawie art. 9 ust.1 pkt. 14 lit. c, art. 76 ust. 1 i ust.2 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001 z późn. zm.) oraz art. 104 Kpa orzekł o zwrocie przez G. B. kwoty w wysokości [...] zł tytułem nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od dnia [...] do [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, że G. B. zarejestrowana była w Urzędzie Pracy od dnia [...] z prawem do pobierania zasiłku od dnia [...]. W dniu [...] strona dostarczyła do Urzędu Pracy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] o przyznaniu Jej renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia [...]. Starosta wskazał, że organ rentowy nie dokonał pomniejszenia renty na zasadach określonych w art. 78 cytowanej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie zatem z art. 76 ust. 2 pkt 3 zasiłek pobrany za okres od dnia [...] do dnia [...] jest świadczeniem nienależnie pobranym. W odwołaniu od tej decyzji G. B. wniosła "o zmianę decyzji organu I instancji". W uzasadnieniu odwołania wskazała, że od [...] do dnia [...] była na rencie z tytułu niezdolności do pracy, a z dniem [...] została pozbawiona świadczeń z tytułu renty. W dniu [...] odwołała się od decyzji ZUS-u do Sądu Okręgowego i zarejestrowała się w Urzędzie Pracy, uzyskując status osoby bezrobotnej z dniem [...] i prawo do zasiłku od [...]. Postępowanie w sądzie powszechnym o przywrócenie prawa do renty toczyło się do dnia [...] i Sąd Apelacyjny przywrócił prawo do renty na okres jednego roku od [...] do [...]. W dniu [...] odwołująca się przedłożyła w urzędzie pracy decyzję ZUS z dnia [...]. Zdaniem strony, nie ponosi ona winy, że sprawa w sądzie toczyła się tak długo, za zaistniałe nieprawidłowości obwinia ZUS. W tych okolicznościach, odwołująca wniosła, "żeby przenieść niezgodnie pobraną kwotę [...] zł na zasiłek dla bezrobotnych, który by się należał wedle prawa od [...] do [...] cofając się wstecz". Wojewoda decyzją z dnia [...] Nr [...], działając na podstawie art. 10 ust. 4 pkt 2, art. 76 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy(Dz. U. Nr 99, poz. 1001 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania G. B. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że G. B. po raz kolejny zarejestrowała się w Urzędzie Pracy w dniu [...] Starosta decyzją Nr [...] z dnia [...] orzekł o uznaniu strony z dniem [...] za osobę bezrobotną i przyznał Jej prawo do zasiłku od dnia [...] w wysokości [...] zł. Następnie decyzją Nr [...] z dnia [...] orzeczono o utracie przez G. B. prawa do zasiłku od dnia [...] z uwagi na upływ maksymalnego okresu jego pobierania. Organ odwoławczy wyjaśnił dalej, iż w dniu [...] wpłynęło do Urzędu Pracy z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pismo, z którego wynika, że w związku z przyznaniem G. B. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy do dnia [...], pobierany zasiłek dla bezrobotnych w okresie od [...] do [...] powinien być rozliczony przez Urząd Pracy . W tych okolicznościach Starosta orzekł o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku przez G. B. w okresie od [...] do [...] w wysokości [...] zł. W dalszej części uzasadnienia decyzji Wojewoda przytoczył treść art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 oraz art. 78 powołanej wyżej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Mając na uwadze treść powyższych przepisów i przedstawiony stan faktyczny sprawy, organ odwoławczy uznał, że pobrane świadczenie przez G. B. za okres od [...] do [...] w wysokości [...] było świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 3 powołanej wyżej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i które zgodnie z art. 76 ust. 1 wyżej wskazanej ustawy podlega zwrotowi. G. B. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wniosła "o zmianie w całości decyzji z dnia [...] wydaną przez Wojewodę . W uzasadnieniu skargi skarżąca podtrzymała argumenty i stanowisko przedstawione w odwołaniu. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Na wstępie, wobec zawartego w skardze wniosku o zmianę zaskarżonej decyzji, niezbędne jest wyjaśnienie skarżącej, że Sąd administracyjny, nie zastępuje właściwych w sprawie organów administracji publicznej w merytorycznym rozstrzygnięciu spraw należących moich właściwości, a zatem nie przyznaje praw, nie nakłada obowiązków, nie zasądza roszczeń i nie zmienia decyzji. Zakres kompetencji sądów administracyjnych określony został w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W myśl tego przepisu, sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu skarg wniesionych na ostateczne decyzje, w razie stwierdzenia, iż zaskarżony akt dotknięty jest istotnymi wadami prawnymi, Sąd – w zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego, uchyla wadliwą decyzję lub stwierdza jej nieważność, a w przeciwnym wypadku – oddala skargę. Granice tej kontroli zostały określone w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej określonej jako P.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.p.s. – Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tym zakresie oraz w granicach rozstrzygania, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza prawo, lecz z innych przyczyn niż zarzuciła to skarżąca. Przedmiotem kontroli Sądu jest ostateczna decyzja orzekająca zwrot pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...] do [...] w wysokości [...]zł. Organy obu instancji ustaliły, że pobrany przez skarżącą zasiłek w powyższym okresie był świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 76 ust.2 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99,poz. 1001) i na podstawie art. 76 ust. 1 tej ustawy podlega zwrotowi. Niesporne jest w sprawie, że skarżąca decyzją Starosty z dnia [...] została uznana za osobą bezrobotną od dnia [...] wraz z prawem do zasiłku od dnia [...]. Następnie Starosta decyzją z dnia [...] orzekł o utracie przez skarżącą od dnia [...] prawa do zasiłku z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania. Tak więc niewątpliwie skarżąca pobierała zasiłek dla bezrobotnych od dnia [...] do dnia [...]. Niesporne jest i to, że Sąd Okręgowy IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 16 września 2004r. (utrzymanym przez Sąd Apelacyjny ) przywrócił skarżącej prawo do renty na okres od [...] do [...]. W tych okolicznościach faktycznych zachodziła konieczność "rozliczenia" pobranego już zasiłku dla bezrobotnych z uwzględnieniem otrzymanej renty, w przeciwnym razie zaistniałaby taka sytuacja, że skarżąca w okresie od [...] do [...] pobrałaby dwa świadczenia z tytułu renty i zasiłku dla bezrobotnych. Ustawodawca w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy –przewidział dwa rozwiązania przypadku zbiegu prawa do renty i zasiłku dla bezrobotnych. Pierwszy, w art. 78 ust.1 tej ustawy, zgodnie z którym w przypadku przyznania bezrobotnemu lub innej uprawnionej osobie prawa do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust.2 pkt 1, renty szkoleniowej, renty socjalnej, zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę za okres, za który pobrała zasiłek, dodatek szkoleniowy, stypendium albo świadczenie pieniężne z tytułu pozostawania bez pracy, pobranego z tego tytułu kwoty w wysokości uwzględniającej zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych i składkę na ubezpieczenie zdrowotne zalicza się na poczet przyznanego przez organ rentowy świadczenia. Kwoty te traktuje się jak świadczenia wypłacone w kwocie zaliczkowej w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W razie gdy, organ rentowy nie skorzystał z dyspozycji art. 78 ust.1 i nie dokonał zaliczenia pobranego zasiłku dla bezrobotnych na poczet przyznanej renty, wówczas tego "rozliczenia" dokonuje organ urzędu pracy stosownie do art. 76 ustawy o promocji zatrudnienia i rynkach pracy, bowiem zasiłek dla bezrobotnych pobrany w tym samym okresie, w którym wypłacono rentę traktowany jest jako świadczenie pobrane nienależne, innych wariantów rozwiązania takiej sytuacji ustawa nie przewiduje. Dlatego wniosek i sugestie skarżącej "aby przenieść niezgodnie pobraną kwotę zasiłku dla bezrobotnych, jaki by się należał za okres od [...] do [...], są niezasadne, bowiem nie znajdują oparcia w przepisach prawa. Drugi przypadek wskazanego wyżej rozporządzenia zbiegu świadczeń wynika z art. 76 ust.2 pkt 3 ustawy. Zgodnie z tym przepisem za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się zasiłek, dodatek szkoleniowy, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78. Tak więc, w świetle powyższych przepisów, stanowisko organów orzekających, że pobrany przez skarżącą zasiłek dla bezrobotnych stanowi nienależne w rozumieniu art.76 ust.2 pkt 3 cyt. ustawy świadczenie - jest zgodne z prawem. Podzielając co do zasady to stanowisko, Sąd z urzędu dostrzegł błąd organów obu instancji, w ustaleniu wysokości nienależnie pobranego świadczenia. Organy nie dostrzegły bowiem, że okres otrzymanej renty był krótszy (od [...] do [...]) od okresu pobierania zasiłku (od [...] do [...]), a zatem o zbiegu tych dwóch świadczeń można mówić wyłącznie w odniesieniu do okresu od [...] do [...]), co uszło uwadze organów. W tej sytuacji, uznanie zasiłku dla bezrobotnych pobranego po dniu [...] za świadczenie nienależne w rozumieniu art. 76 ust.2 pkt 3 ustawy, stanowi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, którego wyeliminowanie powinno nastąpić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wobec stwierdzonego naruszenia prawa materialnego należało na podstawie art. 145 § 1 ust.1 lit. "a" i art. 135 P.p.s.a, orzec jak w pkt I sentencji wyroku. O niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 152 P.p.s.a.