II SA/Sz 872/10

WyrokWSA w Szczecinie2011-04-04

Skład orzekający: Marzena Iwankiewicz, Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Arkadiusz Windak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone osobie uprawnionej w okresie, gdy otrzymała ona również alimenty wyegzekwowane od dłużnika, może zostać uznane za świadczenie nienależnie pobrane, jeśli nie dokonano precyzyjnego rozliczenia tych świadczeń z uwzględnieniem okresów ich wypłaty i ewentualnych zaległości alimentacyjnych?
Ratio decidendi
Świadczenie z funduszu alimentacyjnego może zostać uznane za nienależnie pobrane, gdy osoba uprawniona w okresie jego pobierania otrzymała również alimenty. Kluczowe jest jednak, aby oba świadczenia były wypłacone za ten sam okres. Organy administracji publicznej muszą przeprowadzić szczegółowe postępowanie wyjaśniające, aby ustalić, czy i jakie zaległości alimentacyjne posiada zobowiązany, a następnie ocenić, na jaki okres należy zaliczyć dokonaną wpłatę, uwzględniając okresowość obu świadczeń. Bez takiego rozliczenia nie można prawidłowo ocenić, czy wystąpiła jednoczesność pobierania świadczeń z dwóch źródeł za ten sam okres.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o ustaleniu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Skarżąca D.A. kwestionowała prawidłowość tej decyzji, wskazując na brak informacji o skuteczności egzekucji alimentów oraz na błędne rozliczenie otrzymanych kwot. Organy administracji uznały świadczenie za nienależnie pobrane, ponieważ skarżąca otrzymała wyegzekwowane alimenty w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Skarżąca podnosiła, że nie była informowana o skuteczności egzekucji, a otrzymane kwoty potraktowała jako zaległości.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, oraz przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 marca 2011 r. sprawy ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] nr [...], II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokat G. H. kwotę [...] ([...]) złotych, obejmującą należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne udzielone skarżącej z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 2 pkt 7 lit. d, art. 3 ust. 1 i art. 9 ust. 2, art. 23 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania D.A. od decyzji z dnia [...] w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wydanej z upoważnienia Burmistrza [...] przez Kierownika Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zostało podjęte w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją z dnia [...] organ I instancji przyznał D.A. świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla M.A. na okres od [...]r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Decyzją z dnia [...] organ I instancji zmienił swoją decyzję z dnia[...]. w ten sposób, że z dniem [...]r. zwiększył wysokość świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla M.A. z kwoty [...]zł ma kwotę [...] zł. Następnie, decyzją z dnia [...]organ I instancji w oparciu o art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.: Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7), uchylił, z dniem [...] oraz wstrzymał z dniem [...] wypłatę świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał m.in., że egzekucja stała się skuteczna oraz że wpłynęła informacja od komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], iż w okresie od [...] zostały przekazane na rachunek wierzycielki świadczenia w kwocie [...]zł. Strona odwołała się od tej decyzji. Decyzją z dnia [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję z dnia [...] w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że organ I instancji mimo uzyskanej od komornika informacji o skuteczności egzekucji wydał w dniu [...]decyzję uchylającą prawo do świadczenia alimentacyjnego od dnia [...]Wobec uchylenia rzeczonej decyzji orzekanie przez organ I instancji o wstrzymaniu wypłaty świadczenia od dnia [...]było bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Ponadto, decyzja o uchyleniu decyzji z mocą wsteczną wskazuje, od kiedy nastąpiła utrata prawa do świadczenia i nie jest równoznaczna z żądaniem zwrotu świadczenia nienależnie pobranego. Organ wskazał również, że w zaświadczeniu Komornika z dnia [...] stwierdza się, że w okresie ostatnich dwóch miesięcy egzekucja alimentów należnych nie okazała się bezskuteczna, a równocześnie kwota zobowiązań dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych wynosi [...]zł. Przy uwzględnieniu kolejności zaspokajania roszczeń, ustalonej w art. 28 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, takie zaświadczenie budzi uzasadnione wątpliwości co do jego prawidłowości. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji zwróci się do Komornika Sądowego o wydanie zaświadczenia odpowiadającego przepisom prawa oraz przekaże niezbędne dane w kwestii wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i zaliczek alimentacyjnych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]decyzją z dnia [...] w oparciu o art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy (...), ponownie uchylił z dniem [...]oraz wstrzymał z dniem[...]. wypłatę świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał m.in., że z zaświadczenia wystawionego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] wynika, że na dzień [...] egzekucja świadczeń alimentacyjnych była skuteczna, w okresie od[...]. Komornik przekazywał na rachunek bankowy wierzycielki należności egzekwowane od dłużnika alimentacyjnego. Decyzją z dnia [...] organ I instancji uznał, iż świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone za okres od [...] w wysokości [...] zł jest świadczeniem nienależnie pobranym i zobowiązał stronę do jego zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami i określił termin zwrotu. Strona odwołała się od tej decyzji podając w piśmie, że od [...] otrzymała kwotę [...] zł tytułem wypłat z funduszu alimentacyjnego, płaconych w różnych terminach i w różnej wysokości i nie miała wiedzy, iż są to bieżące alimenty, nie zaś zaległe płatności. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną odwołaniem z dnia [...] w całości i umorzyło postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie przewiduje wydania decyzji o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane. Oznacza to, że wydanie przez organ administracji decyzji uznającej, że kwoty z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł za nienależnie pobrane nastąpiło bez podstawy prawnej, co jest przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, a w trybie odwoławczym skutkuje uchyleniem decyzji i umorzeniem postępowania administracyjnego. Dalej Kolegium podało, że z żądaniem zwrotu nienależnie pobranych świadczeń organ występuje wówczas, gdy decyzja ustalająca te świadczenia stanie się ostateczna. Z tych powodów Kolegium uchyliło również cześć drugą i trzecią rozstrzygnięcia i umorzyło postępowanie z powodu bezprzedmiotowości w rozumieniu 105 Kpa (brak ostatecznej decyzji ustalającej nienależnie pobrane świadczenia). Ostatecznie decyzją z dnia [...]organ I instancji, na podstawie art. 2 ust. 7, art. 23 ust. 2, 5, 8, art. 24 ust. 1, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. Nr 1, poz. 7 z 2009 r. ze zm.) i rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosków, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz.U. z 2008 r. Nr 136, poz. 855), art. 104 Kpa oraz upoważnienia Burmistrza z dnia [...] po rozpatrzeniu sprawy D.A. o ustalenie kwoty należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, ustalił kwotę należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od [...]przyznanego decyzją z dnia [...] na syna M.A. w wysokości : - w miesiącu wynosi [...]zł. [...] Organ I instancji wskazał w uzasadnieniu, że zgodnie z informacją uzyskaną od Komornika Sądowego w [...] z dnia [...]na rachunek D.A. zostały przekazane wyegzekwowane alimenty od dłużnika B.A w następujących kwotach : - dnia [...] zł. Organ ustalił, że wystąpiła przesłanka uzasadniająca wszczęcie postępowania określona w art. 61 § 4 Kpa w celu wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranego świadczenia alimentacyjnego. Organ powołał się w uzasadnieniu decyzji na treść art. 23 ust. 1 oraz art. 2 ust. 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Od decyzji tej strona wniosła odwołanie. W odwołaniu D.A. powołała się na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] i wniosła o ponowne uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uzasadniając merytorycznie rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z dnia [...]wskazało, że zgodnie z art. 3 ust. 1 oraz art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w przypadku bezskuteczności egzekucji świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia, albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Z kolei w myśl art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy (...), bezskuteczność egzekucji oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących alimentów; za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu: - braku podstawy prawnej do podjęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika, - braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego Stosownie do treści art. 23 ust. 1 ustawy, osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Zgodnie z art. 2 pkt 7 lit. d ustawy, nienależnie pobrane świadczenie - oznacza to świadczenie z funduszu wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty. W ocenie Kolegium, ww. przepis odnosi się do takiej sytuacji, w której osoba uprawniona otrzymała w okresie pobierania całe alimenty, zaległe i bieżące, czego konsekwencją staje się skuteczność egzekucji i taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Organ II instancji podał dalej, że odwołującą się otrzymała od komornika alimenty wyegzekwowane od dłużnika B.A. w wysokości i w terminach wskazanych w piśmie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia [...] r. Na podstawie zaświadczenia Komornika z dnia [...]r. ustalono, że na [...]. egzekucja okazała się skuteczna i wierzycielka otrzymała zarówno zaległe jak i bieżące alimenty. Na ten dzień powstała także nadpłata na rzecz wierzycielki w kwocie [...] zł. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo ustalił, że wypłacone świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...] zł w okresie od [...]r. są świadczeniami nienależnie pobranymi. Kolegium wskazało ponadto, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego jest świadczeniem wypłacanym zamiast alimentów, ale tylko w przypadku, gdy osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, nie wywiązuje się z tego obowiązku. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują wyłącznie w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne. W sytuacji zaś, gdy osoba uprawniona otrzymuje alimenty, wówczas wykluczona jest możliwość przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Nie jest dopuszczalne, aby jednocześnie otrzymywać alimenty i świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Wypłacenie świadczenia z funduszu alimentacyjnego w sytuacji, gdy osoba uprawniona otrzymuje alimenty, skutkuje koniecznością ustalenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Dodatkowo, organ II instancji wyjaśnił, że bezprzedmiotowość postępowania odnosi się do decyzji o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane, a nie do postępowania w sprawie ustalenia tej należności, o czym była mowa w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. Reasumując, organ II instancji podał, że kwota należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od r. do [...] została ustalona zgodnie z obowiązującymi przepisami. Na powyższą decyzję D.A. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której wskazała, że po wprowadzeniu zmiany ustawy o pobieraniu zaliczki alimentacyjnej z MGOPS [...] złożyła w dniu [...] wniosek wraz ze wszystkimi zaświadczeniami i oświadczeniami o ustalenie prawa do świadczeń alimentacyjnych przez MGOPS . Decyzją z dnia [...]Kierownik MGOPS w [...] postanowił przyznać jej świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres [...] w kwocie [...] zł na syna M.A. Po zmianie wyroku przez Sąd Rodzinny w [...] z dnia [...] wyrok wysłała do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. Następnie otrzymała decyzję zmieniającą, w której Kierownik MGOPS w [...] postanowił zwiększyć wysokość świadczenia alimentacyjnego do kwoty [...] zł od dnia [...]r. Kolejną decyzją z dnia [...] r. organ I instancji uchylił decyzję z dnia [...]r. i wstrzymał wypłatę świadczenia alimentacyjnego. Organ wskazał w decyzji, iż dnia [...]r. wpłynęła do ośrodka informacja od Komornika z [...] że w okresie od [...]r. zostały przekazane na rachunek wierzycielki świadczenia w kwocie [...] zł oraz, ze egzekucja jest skuteczna. Skarżąca podniosła dalej, że nie otrzymała żadnej informacji od Komornika. Sumę przelewaną potraktowała jako zaległości Komornicze, dlatego od ostatniej wpłaty w miesiącu [...] roku nie interweniowała u Komornika. Po uchyleniu przez SKO ww. decyzji organ I instancji decyzją z dnia [...]. uchylił z dniem [...] decyzję o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Skarżąca podała, że nie otrzymała do wiadomości żadnego pisma od Komornika o skuteczności ściągalności. W dalszej części skargi D.A. powołała się na zaświadczenia o bezskuteczności świadczeń alimentacyjnych i podała, że rozpatrzenie tychże zaświadczeń z obowiązku należało do Kierownika MGOPS w [...] i wydanie należytej decyzji, czy należą się świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Skarżąca przedstawiła ponadto w skardze wykaz polecenia przelewów na poszczególne kwoty w każdym miesiącu na jej konto w GBS [...] złożone przez MGOPS [...] w łącznej kwocie [...] zł, która wpłynęła na jej konto jako alimenty z funduszu alimentacyjnego z MGOPS . Zdaniem strony, fakt przelewania świadczeń od Komornika bezpośrednio na jej konto nie powinien skutkować uznaniem tych świadczeń za nienależnie pobrane świadczenia alimentacyjne, gdyż nie została poinformowana o ściągalności, a kwoty przelewane przez Komornika nie były wskazane jako bieżące alimenty. W tym miejscu skarżąca przedstawiła wykaz wpłaconych przez Komornika kwot na jej konto. Według strony kwoty wpłat dokonanych przez Komornika nie pokrywają się z kwotą alimentów, zgodnie bowiem z wyrokiem powinna otrzymać od Komornika następujące kwoty : [...]Skarżąca podniosła, że w tym zakresie składała wyjaśnienia. Z jej wyliczenia wynika, że dłużnik zalega na dzień [...]zł, o czym informowała Komornika. Skarżąca podniosła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło ww. wyjaśnień. Ponadto, w skardze strona powołała szereg zarzutów względem podejmowanych czynności i działań organów obu instancji w jej sprawie, w szczególności wskazała na błędy w wydawanych decyzjach co do nazwisk i dat, brak wyczerpujących wyjaśnień stanu faktycznego oraz powoływanie się przez organy na nieistniejące okoliczności w jej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje : Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości miedzy innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga D.A. jest zasadna. Sąd stwierdził, że postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranego przez skarżącą świadczenia z funduszu alimentacyjnego przeprowadzone było z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm.) - zwanej dalej ustawą, określającej zasady przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Podkreślić należy, że ustawa alimentacyjna ma na celu wspierać osoby znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej, z powodu niemożności wyegzekwowania środków na bieżące utrzymanie, od osób zobowiązanych do alimentacji. Podstawowym warunkiem uzyskania świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest bezskuteczność egzekucji (art. 3 ust. 1 ustawy j), która zdefiniowana została przez ustawodawcę w art. 2 pkt 2 ustawy jako egzekucja, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego (art. 18 ust 1 w zw. z art.2 pkt 8 ustawy). Dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela, należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z odsetkami. W okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego komornik sądowy przekazuje wyegzekwowane od dłużnika kwoty, zaliczone na poczet alimentów organowi właściwemu wierzyciela, do wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami (art. 27 ust.1 i 9). Jak prawidłowo ustaliły organy obu instancji, decyzją z dnia [...] organ I instancji przyznał D.A. świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla M.A. na okres od [...]r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Następnie, wobec zmiany wysokości alimentów wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] organ I instancji zmienił swoją decyzję z dnia [...]r. w ten sposób, że z dniem [...] r. zwiększył wysokość świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla M.A. z kwoty [...] zł na kwotę [...] zł. Według, znajdującej się w aktach sprawy, informacji od Komornika Sądowego w [...] z dnia [...] r. na rachunek bankowy D.A. zostały przekazane w okresie od [...] w różnych kwotach wyegzekwowane alimenty od dłużnika B.A. w łącznej wysokości [...] zł. Jak wynika z zaskarżonej decyzji, organ II instancji powołując się na ww. pismo Komornika oraz na zaświadczenie Komornika z dnia [...] r ustalił, że na dzień [...] egzekucja wobec dłużnika skarżącej okazała się skuteczna, a wierzycielka otrzymała zaległe jak i bieżące alimenty, a ponadto na ten dzień powstała nadpłata na rzecz wierzycielki w kwocie [...] zł. W konsekwencji organ II instancji uznał za prawidłowe ustalenie organu I instancji w decyzji z dnia [...]r., iż wypłacone świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...] zł w okresie od [...] są świadczeniami nienależnie pobranymi. Sąd zważył, że w niniejszym postępowaniu organy obu instancji zaniechały dokładnego ustalenia i oceny faktu istnienia zaległości alimentacyjnych wobec skarżącej, a który to fakt był wskazywany przez stronę w toku postępowania administracyjnego, chociażby w odwołaniu od decyzji z dnia [...] r. Ponadto, samo stwierdzenie przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wyegzekwowane od dłużnika kwoty zostały zaliczone na bieżące i zaległe alimenty bez przeprowadzenia w tym zakresie postępowania wyjaśniającego, nie jest wystarczające – w ocenie Sądu – dla prawidłowego wyliczenia i ustalenia kwoty świadczenia nienależnie pobranego. Wskazać należy, że przepis art. 2 pkt 7 ustawy wymienia sytuacje, w których świadczenie z funduszu alimentacyjnego należy zakwalifikować jako świadczenie pobrane nienależnie. Z treści przepisu art. 2 pkt 7 lit d ustawy wynika, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego będzie można uznać za nienależnie pobrane wówczas, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty. Zdaniem Sądu, z powyższego przepisu wynika, że uprawniony w tym samym okresie musi pobierać jednocześnie świadczenia z dwóch źródeł, a obydwa świadczenia muszą być także wypłacone za ten sam okres. Świadczenia alimentacyjne są świadczeniami okresowymi, przyznawanymi i płatnymi najczęściej miesięcznie. Podobnie świadczenia wypłacane z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy, wypłacane są w okresach miesięcznych (art. 20 ust.1 ustawy). Stąd też, aby można było mówić o jednoczesności pobierania obu świadczeń, musi zachodzić tożsamość okresu, za który świadczenia wypłacono, a więc świadczenie wypłacone z funduszu alimentacyjnego musi dotyczyć tego samego miesiąca, co wypłacone równocześnie alimenty. Sąd stwierdził, ze organy obu instancji nie dokonały rozliczenia kwot wypłacanych z funduszu alimentacyjnego w poszczególnych okresach w zestawieniu z uzyskanymi przez stronę również w różnych okresach i w różnych kwotach alimentami, z uwzględnieniem ewentualnych zaległości alimentacyjnych. W przypadku bowiem istnienia długu z tytułu niezapłaconych alimentów na rzecz D.A. konieczne będzie ustalenie, na poczet którego długu i za który miesiąc, uiszczona przez dłużnika kwota ma być zaliczona. Zdaniem Sądu, rozstrzygniecie powyższej kwestii wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Organ winien ustalić, czy i jakie zaległości alimentacyjne oraz za jaki okres posiada zobowiązany, a następnie ocenić na jaki okres zaległości, należy zaliczyć dokonaną wpłatę z uwzględnieniem okresowości obydwu świadczeń. Dopiero po dokonaniu wskazanych powyżej ustaleń możliwa będzie prawidłowa ocena, czy osoba uprawniona otrzymała alimenty w okresie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Nawiązując do treści skargi, należy wyjaśnić, że decyzją z dnia [...] organ II instancji uchylił decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] w całości i umorzył postępowanie organu I instancji, albowiem ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie przewiduje wydania decyzji o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane, co oznaczało, że wydanie przez organ administracji decyzji uznającej, że kwoty z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane nastąpiło bez podstawy prawnej, co w trybie odwoławczym skutkuje uchyleniem decyzji i umorzeniem postępowania administracyjnego w tym zakresie. Sąd zważył, że postanowieniem z dnia [...] r. organ II instancji sprostował oczywiste omyłki pisarskie zaistniałe w zaskarżonej decyzji dotyczące nazwiska dłużnika i oznaczenia decyzji organu I instancji. Sąd uznał, że organy administracji publicznej wydając zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą zasady procedury administracyjnej określone w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa, przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdził, że ustanowiony adwokat złożył wniosek o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawna udzieloną z urzędu skarżącej. Wniosek jest zasadny, bowiem koszty nieopłaconej pomocy prawnej nie zostały zapłacone w całości. Uwzględniając powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- P.p.s.a.) orzekł jak w punktach I i II sentencji wyroku. W punkcie III sentencji Sąd orzekł stosując art. 250 P.p.s.a., zgodnie z którym wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków oraz przepisy rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 28 września2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) Stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c powołanego wyżej rozporządzenia, stawka minimalna za prowadzenie sprawy w pierwszej instancji wynosi 240 zł, którą Sąd przyznał pełnomocnikowi uwzględniając podwyższenie kwoty o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą za tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłat.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło