II SA/Sz 872/18
WyrokWSA w Szczecinie2018-11-15
Skład orzekający: Stefan Kłosowski, Marzena Iwankiewicz, Katarzyna Sokołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu odwoławczego uchylające postanowienie organu pierwszej instancji wstrzymujące roboty budowlane i nakładające obowiązek przedłożenia dokumentów, a przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia, jest zgodne z prawem, gdy organ pierwszej instancji nieprawidłowo oznaczył stronę postępowania?Ratio decidendi
Postanowienie organu odwoławczego uchylające postanowienie organu pierwszej instancji i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia jest zasadne, gdy organ pierwszej instancji nieprawidłowo oznaczył stronę postępowania, co stanowi naruszenie przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W takiej sytuacji organ odwoławczy powinien zastosować art. 138 § 2 K.p.a., wskazując organowi pierwszej instancji, jakie okoliczności należy uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, w tym prawidłowe oznaczenie strony.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowolnie wybudowanych dwóch domków letniskowych i hali namiotowej na działce leśnej, poza linią zabudowy i bez zgody właściciela (Gminy R.). Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) wszczął postępowanie legalizacyjne i wydał postanowienie nakładające obowiązek przedłożenia dokumentów. Gmina R. wniosła zażalenie, zarzucając m.in. naruszenie przepisów o planowaniu przestrzennym i niezastosowanie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Inwestorzy również wnieśli pismo, kwestionując zaskarżalność postanowienia PINB. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (ZWINB) uchylił postanowienie PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na błędy w oznaczeniu strony i niezgodność z planem miejscowym. Inwestorzy zaskarżyli postanowienie ZWINB do WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2018 r. sprawy ze skargi J. Ż., Z. Ż., P. Ż., J. Ż., A. Ż., B. Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oraz nałożenia obowiązku przedłożenia określonych dokumentów oddala skargę.
Po otrzymaniu w dniu 24 stycznia 2018 r. informacji Komendanta Komisariatu Policji w R. , iż na nieruchomości przy ul. [...] w N. , w okolicy posesji
nr [...], na działkach nr [...] i [...] przedstawiciele [...] mogli naruszyć przepisy art. 90 ustawy Prawo budowlane, poprzez wykonanie bez wymaganego pozwolenia na budowę robót budowlanych, związanych z ustawieniem dwóch domków letniskowych i całorocznej hali namiotowej o powierzchni ok. 120 m˛, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. (dalej: "PINB") dokonał w dniu 15 lutego 2018 r. oględzin tej działki przy ul. [...] w m. N. i ustalił m.in., iż działka posiada zabudowę, w skład której wchodzą:
1) domek letniskowy o wymiarach 4,40 x 8,54 m + 3,00 x 5,10 m,
2) domek letniskowy o wymiarach 5,80 x 5,10 m z tarasem o wymiarach 4,00 x 8,55 m + 3,00 x 5,12 m,
3) obiekt hali namiotowej o wymiarach 10 x 15 m.
Domki posiadają konstrukcję drewnianą, dach drewniany dwuspadowy
z pokryciem z blachodachówki. W części parteru domków wydzielono pomieszczenie salonu z aneksem kuchennym i łazienki, na piętrze domku wydzielono pokoje
z pomieszczeniami w.c. Domki nie posiadają fundamentów, ustawiono je na bloczkach betonowych. Hala namiotowa ma konstrukcję stalową, przytwierdzoną kotwami do stóp fundamentowych, dach dwuspadowy, kryty plandeką. Wykonano dokumentację fotograficzną.
Ustalono, iż inwestorzy - J. Ż., Z. Ż., P. Ż., J. Ż., A. Ż. i B. Ż. - nie uzyskali stosownej decyzji właściwego organu o pozwoleniu na budowę powyższych obiektów budowlanych.
Z pism Wójta Gminy R. z dnia 26 lutego 2018 r. oraz z dnia 16 marca 2018 r. wynika m.in., iż działka nr [...] posiada klasę użytku Ls - działka leśna a cały jej teren znajduje się poza nieprzekraczalną linią zabudowy, ustaloną w planie zagospodarowania przestrzennego miejscowości N., uchwalonym Uchwałą Rady Gminy Rewal z dnia 29 września 2010 r., nr LXIII/437/10. Właściciel działki, Gmina R. (która w latach 2005 - 2011 wydzierżawiła ją Spółce cywilnej [...]
z siedzibą przy ul. [...] w N. ), nie wydała zgody na posadowienie przedmiotowych obiektów budowlanych. Obiekty wybudowano po dniu 28 stycznia 2010 r. W tym dniu Gmina R. dokonała kontroli działki pod kątem podatku od nieruchomości, podczas której nie stwierdzono istnienia na działce przedmiotowych obiektów budowlanych. Obecnie działka jest użytkowana bezumownie, inwestorzy nie posiadają prawa do dysponowania nieruchomością.
Po ustaleniu powyższego, PINB pismem z dnia 1 marca 2018 r., zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie nielegalnej zabudowy przedmiotowej nieruchomości.
Postanowieniem z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane, PINB w G. nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia, w terminie do dnia 30 czerwca 2018 r., określonych dokumentów, kierując postanowienie do Ośrodka Kolonijno-Wczasowego [...] z siedzibą przy ul. [...] w m. N. .
Zażalenie na postanowienie wniósł właściciel nieruchomości, Gmina R. , zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy w sposób oczywisty budowa każdego z domków letniskowych, jak też hali namiotowej na terenie oznaczonym numerem działki ewidencyjnej [...] obręb N., nie jest zgodna z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a roboty budowlane nie są już prowadzone oraz naruszenie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie w sprawie i niewydanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektów wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, na obszarze działki leśnej, poza określoną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nieprzekraczalną linią zabudowy oraz bez zgody Gminy R. - właściciela nieruchomości. Nadto skarżąca wskazała, że jako adresata obowiązków określonych w sentencji zaskarżonego postanowienia, zamiast inwestorów, którzy wybudowali domki letniskowe i halę, wskazano spółkę cywilną, która nie może posiadać przymiotu strony w niniejszym postępowaniu zgodnie z art. 28 i 29 K.p.a. Podniosła również, że organ powiatowy pominął zgłaszany przez Gminę R. (zarówno w trakcie wizji lokalnej w dniu 15 lutego 2018 r. jak i w piśmie z dnia 16 marca 2018 r.) fakt, iż oba domki letniskowe oraz hala namiotowa zostały posadowione na działce o nr ewidencyjnym [...] obr. N. , która jest działką leśną i cały jej teren znajduje się poza określoną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nieprzekraczalną linią zabudowy, a ponadto Gmina nigdy nie wydawała zgody na dysponowanie przedmiotową nieruchomością na cele budowlane. Brak zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uchwalonego Uchwałą nr LXIII/437/10 Rady Gminy Rewal z dnia 29 września 2010 r., jest w niniejszej sprawie rażący i widoczny w sposób oczywisty. Ponadto w trakcie wizji lokalnej nie ustalono, aby na terenie działki nr [...] były obecnie prowadzone jakiekolwiek roboty budowlane. Z przekazanych przez Gminę R. protokołów notarialnego otwarcia stron internetowych wynika, że domki letniskowe oraz hala namiotowa są obiektami nowymi i gotowymi do wynajęcia.
J. Ż., Z. Ż., P. Ż., J. Ż., A. Ż. i B. Ż., reprezentowani przez adwokata A. W., w piśmie z dnia
12 kwietnia 2018 r., wnieśli o stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia, złożonego przez Gminę R. , ewentualnie, w przypadku uznania, iż od postanowienia PINB
w G. z dnia [...] r. służy środek odwoławczy, składają zażalenie na to orzeczenie, podnosząc naruszenie przepisu art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane, poprzez jego zastosowanie w braku istnienia przesłanek do jego zastosowania. Ich zdaniem, zaskarżone orzeczenie organu I instancji jest niezaskarżalne. Stanowisko takie, jednolite w swym wydźwięku, prezentuje nie tylko orzecznictwo, ale i doktryna. W ocenie skarżących, z pewnością nie ma też żadnych podstaw prawnych do zastosowania w sprawie przepisu art. 50 ust. 5 ustawy Prawo budowlane. Postanowienie wydane na podstawie przepisu art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, jest jednocześnie wydane na podstawie ust. 3 tego przepisu. Organ, wstrzymując prowadzenie robót budowlanych, jednocześnie nakłada na inwestora obowiązek przedstawienia określonych dokumentów, które są niezbędne do wyjaśnienia sprawy, jest to więc postanowienie o charakterze dowodowym, niezałatwiające sprawy co do istoty i niekończące postępowania, dlatego nie przysługuje na nie zażalenie. Zgodnie z zasadą wyrażaną w art. 141 § 1 K.p.a., na postanowienie stronie służy zażalenie, gdy kodeks (lub przepisy szczególne) tak stanowi. Stosownie do art. 142 K.p.a., postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji.
Z daleko idącej jednak ostrożności, na wypadek nie podzielenia zaprezentowanych wyżej wywodów, skarżący wnieśli o potraktowanie pisma jako zażalenia, wskazując, że z uzyskanych w PINB w G. ustnych informacji wynika, iż klasyfikacja naniesień na gruncie (jako wymagających uzyskania pozwolenia na budowę), została dokonana w oparciu o przesłane przez Gminę R. protokoły z bliżej nieznanych czynności sporządzonych dla potrzeb wymiaru podatku. Trudno zatem określić, na jakiej podstawie i w jakim zakresie czynności te mogą stanowić podstawę dokonywania wiążących ustaleń dla potrzeb zastosowania odpowiednich instytucji ustawy Prawo budowlane. Z posiadanych przez skarżących szczątkowych danych wynika, iż nieruchomość objęta postępowaniem była w przeszłości zabudowywana przez poprzednich posiadaczy nieruchomości. Z informacji o terenie i pisma z dnia 18 stycznia 1982 r. wynika, iż nieruchomość była zabudowana obiektami, na które mogło być wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę. Powyższe implikuje konieczność dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym w szczególności ustalenie daty wzniesienia obiektów oraz istnienia ewentualnych dokumentów, w oparciu o które się to odbyło. Ustalenie, iż obiekty budowlane zostały wzniesione w dacie obowiązywania ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz, że na wykonane prac wymagane było pozwolenie na budowę jest niepoparte żadnymi dowodami. Strony wskazały również, iż chcąc skutecznie wydać decyzję w oparciu o art. 48 ustawy Prawo budowlane, organ nadzoru budowlanego powinien adresatem tej decyzji uczynić podmiot, który w chwili wydania decyzji posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w przeciwnym razie decyzja taka będzie niewykonalna w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. Pomiędzy stronami toczy się bowiem spór, którego przedmiotem jest stwierdzenie zasiedzenia własności nieruchomości oznaczonej numerem działki [...] (poprzednio [...]; sprawa ta jest zarejestrowana w Sądzie Rejonowym w G. pod sygnaturą akt [...]). Charakter postępowania o zasiedzenie (w którym orzeczenie ma charakter deklaratoryjny), niewątpliwie wpływa na ustalenie podmiotu, który można określić jako posiadający prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Fakt toczącego się postępowania o zasiedzenie własności nieruchomości, na której wykonano roboty budowlane wypełnia dyspozycję przepisu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji, powołując się na art. 28 ustawy Prawo budowlane, wskazał, że jak wynika z akt sprawy, przedmiotowe obiekty budowlane, tj. dwa domki letniskowe oraz hala namiotowa, zostały wybudowane w okresie pomiędzy dniem 11 marca 2015 r., a dniem 21 maja 2017 r. Daty te wynikają z analizy następujących dokumentów:
1) protokołu z kontroli działki nr [...], dokonanej w dniu 28 stycznia 2010 r. przez Gminę R. , w zakresie podatku od nieruchomości, podczas której nie stwierdzono istnienia na działce obiektów budowlanych;
2) zdjęcia lotniczego wykonanego w dniu 16 kwietnia 2014 r., dostępnego w programie Google Earth, na którym brak jest na przedmiotowej działce obiektów budowlanych;
3) filmu reklamującego Ośrodek Kolonijno-Wypoczynkowy [...] w N. , umieszczonego w dniu 11 marca 2015 r. na stronie internetowej ośrodka, na którym na przedmiotowej działce nie znajdują się żadne obiekty budowlane;
4) zdjęcia lotniczego wykonanego w dniu 21 maja 2017 r., dostępnego w programie Google Earth, na którym na przedmiotowej działce widnieją obiekty budowlane, tożsame z obiektami, będącymi przedmiotem postępowania;
5) protokołu z kontroli, przeprowadzonej w dniu 27 listopada 2017 r. przez pracowników Urzędu Gminy R. , podczas której stwierdzono istnienie obiektów budowlanych, będących przedmiotem niniejszego postępowania.
Budowa domków letniskowych o wymiarach 4,40 x 8,54 + 3,0 x 5,10 m oraz 5,80 x 5,10 m, niezwiązanych trwale z gruntem, wyposażonych w instalacje wodociągowo-kanalizacyjną i elektryczną, oraz budowa hali namiotowej o wymiarach ok. 10 x 15 m wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Inwestor decyzji takich nie uzyskał.
Zgodnie z art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.
Na postanowienie przysługuje zażalenie.
Zdaniem Organu II instancji, skarżąca Gmina R. słusznie podniosła,
że zgodnie z art. 29 K.p.a., stroną postępowania administracyjnego, a więc i adresatem orzeczenia wydanego w tym postępowaniu nie może być spółka cywilna, zatem zaskarżone postanowienie zostało nieprawidłowo skierowane do "Ośrodka Kolonijno-Wczasowego [...] z siedzibą przy ul. [...] w m. N. ". Zasadne są także argumenty skarżącej, dotyczące braku możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego wybudowanych samowolnie obiektów budowlanych w sytuacji, gdy przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a przede wszystkim obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla terenu, na którym zlokalizowana jest nieruchomość, objęta tym postępowaniem, jednoznacznie zakazują sytuowania takiego obiektu. W rozpatrywanej sprawie, działka nr [...] posiada klasę użytku Ls – działka leśna, a cały jej teren znajduje się poza nieprzekraczalną linią zabudowy, ustaloną w planie zagospodarowania przestrzennego miejscowości Niechorze, uchwalonym Uchwałą Rady Gminy Rewal z dnia 29 września 2010 r.,
nr LXIII/437/10. Ponadto właściciel działki - Gmina R. sprzeciwia się posadowieniu na niej obiektów budowlanych, będących przedmiotem postępowania, co oznacza, że inwestor nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Za nietrafiony i sprzeczny z faktami należy zdaniem organu II instancji uznać, użyty przez inwestorów w zażaleniu argument, iż brak zgodności z miejscowym planem lub decyzją o warunkach zabudowy nie jest rażący. Również pozostałe argumenty zawarte w zażaleniu inwestorów nie zasługują na uwzględnienie, wobec jednoznacznych dokumentów zgromadzonych w sprawie.
W ocenie organu II instancji, to, że wcześniej na przedmiotowej działce znajdowały się obiekty budowlane, które rozebrano przed wybudowaniem przedmiotowych obiektów nie ma dla sprawy znaczenia, gdyż przedmiotowe postępowanie, prowadzone w trybie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane dotyczy obiektów budowlanych wybudowanych po dniu 11 marca 2015 r.
W szczególności to, że uprzednio na przedmiotowej działce znajdowały się obiekty budowlane, w żaden sposób nie może wpływać na możliwość zalegalizowania przedmiotowych obiektów budowlanych. Także tocząca się przed sądem cywilnym sprawa o zasiedzenie przedmiotowej działki nie ma znaczenia dla sprawy, gdyż nie zmienia kluczowego dla sprawy faktu niezgodności budowy z przepisami
o zagospodarowaniu przestrzennym. Ponadto, wbrew twierdzeniom skarżących, od dnia 1 stycznia 2017 r., na postanowienie wydane na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, przysługuje zażalenie. Zmiana w tym zakresie została wprowadzona ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców (Dz. U. 2016.2255 art. 5).
Pismem z dnia 19 lipca 2018 r. J. Ż., Z. Ż., P. Ż., J. Ż., A. Ż. i B. Ż., reprezentowani przez adwokata A. W., złożyli skargę na ww. postanowienie ZWINB w S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając mu naruszenie:
- art. 77 K.p.a. poprzez błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania zaskarżonego postanowienia, polegające na przyjęciu, iż nieruchomości położone przy ul. [...] w N. , na terenie działki nr [...], tj. domek letniskowy o wymiarach 4,40 x 8,54 m + 3,00 x 5,10 m, domek letniskowy
o wymiarach 5,80 x 5,10 m z tarasem o wymiarach 4,00 x 8,55 m + 3,00 x 5,12 m oraz obiekt hali namiotowej o wymiarach 10 x 15 m zostały wybudowane w okresie pomiędzy dniem 11 marca 2015 r. a dniem 21 maja 2017 r., co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez jego zastosowanie w braku istnienia przesłanek do jego zastosowania,
- art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez przyjęcie,
iż hala namiotowa stanowi obiekt budowlany, którego wzniesienie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu skargi rozwinęli powyższe zarzuty, podtrzymując swoje wcześniejsze twierdzenia i stanowisko w sprawie budowy przedmiotowych obiektów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a.").
W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest wydane na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. postanowienie Z. Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., uchylające w całości postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G., wydane na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane nakładające na Ośrodek Kolonijno-Wczasowy [...] z siedzibą przy ul. [...] w m. N. obowiązek przedstawienia, w terminie do dnia 30 czerwca 2018 r., określonych dokumentów i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Powyższe postanowienie organu I instancji zostało zatem wydane w trybie postępowania legalizacyjnego w odniesieniu do przedmiotowych obiektów.
Zgodnie z przepisem art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm.), jeżeli obiekt budowlany lub jego część wybudowany został bez pozwolenia na budowę - organ nadzoru budowlanego jest obowiązany wydać decyzję nakazującą rozbiórkę takiego obiektu lub jego części.
To rozstrzygnięcie może zostać poprzedzone postępowaniem legalizacyjnym,
o którym mowa w art. 48 ust. 2 ww. ustawy Wstępnym warunkiem wszczęcia
i prowadzenia postępowania legalizacyjnego jest ustalenie, że budowa jest zgodna
z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności
z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, przy czym niesporne w orzecznictwie sądów administracyjnych jest, że badanie to przeprowadza się co do zasady w odniesieniu do planu miejscowego obowiązującego w dacie legalizacji obiektu. Dopiero po wstępnym ustaleniu przez organ nadzoru budowlanego, że zgodność taka występuje, zobowiązuje on inwestora do przedłożenia dalszych dokumentów umożliwiających ostateczną legalizację samowoli budowlanej.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie budzą wątpliwości ustalenia faktyczne dokonane w trakcie postępowania przed organami nadzoru budowlanego a dotyczące faktu wybudowania bez pozwolenia na budowę na działce nr [...] w N. przedmiotowych obiektów, tj.: domku letniskowego o wymiarach 4,40 x 8,54 m + 3,00x 5,10 m, domku letniskowego o wymiarach 5,80 x 5,10 m z tarasem o wymiarach 4,00 x 8,55 m + 3,00 x 5,12 m oraz obiektu hali namiotowej o wymiarach 10 x 15 m. Prawidłowo również ustalono, że ww. obiekty budowlane zostały wybudowane w okresie pomiędzy dniem 11 marca 2015 r., a dniem 21 maja 2017 r., co wynika z treści dowodów, wymienionych w zaskarżonym postanowieniu.
Za nietrafiony i sprzeczny z faktami należy także, zdaniem Sądu, uznać użyty przez inwestorów w skardze argument, iż organ w sposób błędny ustalił,
że przedmiotowe obiekty budowlane zostały wybudowane w okresie pomiędzy dniem 11 marca 2015 r., a dniem 21 maja 2017 r. Ustalenia te, jak już wyżej wskazano, wynikają jednoznacznie z przedłożonych do akt dokumentów, m.in. z filmu reklamującego Ośrodek Kolonijno-Wypoczynkowy [...] w N. , umieszczonego w dniu 11 marca 2015 r. na stronie internetowej ośrodka, na którym na przedmiotowej działce nie ma przedmiotowych obiektów budowlanych oraz zdjęcia lotniczego wykonanego w dniu 21 maja 2017 r., dostępnego w programie Google Earth, na którym na przedmiotowej działce widnieją obiekty budowlane, tożsame z obiektami, będącymi przedmiotem postępowania. Dokonana w tym zakresie ocena dowodów, zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości.
Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego działka nr [...] posiada klasę użytku Ls – działka leśna, a cały jej teren znajduje się poza nieprzekraczalną linią zabudowy, ustaloną w planie zagospodarowania przestrzennego miejscowości Niechorze, uchwalonym Uchwałą Rady Gminy Rewal z dnia 29 września 2010 r., nr LXIII/437/10.
Należy zatem zgodzić się ze stanowiskiem organu II instancji, że w niniejszej sprawie brak jest możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego
ww. obiektów budowlanych w sytuacji, gdy postanowienia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu, na którym zlokalizowana jest nieruchomość, objęta tym postępowaniem, jednoznacznie zakazują sytuowania takiej zabudowy na przedmiotowych działkach.
Prawidłowe jest też ustalenie, że inwestor aktualnie nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, bowiem z oświadczenia właściciela ww. działki – Gminy R. wynika, że nie zgadza się on na posadowienie na niej ww. obiektów budowlanych. Podnoszona przez skarżących kwestia, że przed sądem powszechnym toczy się z ich wniosku sprawa o zasiedzenie tej nieruchomości, nie ma wpływu na ocenę stanu faktycznego z dnia wydania zaskarżonego postanowienia.
Zasadnie również organ II instancji wskazał, że adresatem rozstrzygnięć wydanych w przedmiotowym postępowaniu nie może być spółka cywilna, zatem zaskarżone postanowienie zostało nieprawidłowo skierowane do "Ośrodka Kolonijno-Wczasowego [...] z siedzibą przy ul. [...] w m. N. ", zamiast do osób fizycznych tworzących tę spółkę cywilną, którzy byli współinwestorami i wobec nich winno się toczyć postępowanie w trybie art. 48 Prawa budowlanego.
Każdy z wyżej wskazanych argumentów uzasadniał uwzględnienie przez organ II instancji zażalenia Gminy R. na postanowienie organu I instancji, wydane w ramach postępowania legalizacyjnego a nadto skierowanego do niewłaściwego podmiotu.
Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze wskazać należy,
że wybudowana przez skarżących hala namiotowa o wymiarach 10 x 15 m stanowi obiekt budowlany, którego wzniesienie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Wyjątki od tej zasady muszą wyraźnie wynikać z obowiązujących przepisów. Zostały one wyliczone w art. 29 ustawy Prawo budowlane. W świetle tego przepisu brak jest podstawy do zaliczenia do tych wyjątków obiektu budowlanego jakim jest ww. hala namiotowa.
Zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję (postanowienie) w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta (postanowienie) została wydana
z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Oceniając przyczyny wydania przez organ II instancji postanowienia kasatoryjnego, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie zaktualizowały się przesłanki do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., albowiem konieczne jest ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ I instancji, przy prawidłowym wskazaniu strony tego postępowania, mając na uwadze, że – jak już wyżej wskazano - adresatem rozstrzygnięć wydanych w przedmiotowym postępowaniu nie może być spółka cywilna. Podjęcie tego rodzaju czynności przez organ odwoławczy uchybiałoby regule dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.). Uchybienie treści art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. w postępowaniu pierwszoinstancyjnym skutkowało zatem koniecznością wyjaśnienia sprawy w zakresie, który ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie, w myśl art. 138 § 2 zd. 1 K.p.a.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Szczecinie orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło