II SA/Sz 873/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 listopada 2019 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Starosty G. z dnia [...] r. Nr [...], II. umarza postępowanie administracyjne w sprawie. Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 - dalej jako "p.b.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako "k.p.a."), zatwierdził projekt budowlany i udzielił J. B. pozwolenia na rozbiórkę obejmującą budynek gospodarczy (stodołę) w miejscowości Z. gm. G., na działce o numerze geodezyjnym [...] w obrębie Z.. W motywach decyzji organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 11 maja 2011 r. J. B. złożył wniosek wraz z dokumentacją budowlaną o udzielenie pozwolenia na rozbiórkę przedmiotowego budynku gospodarczego. Po zawiadomieniu o zamierzeniu budowlanym wnioskodawcy oraz właścicieli działek, które znajdują się w obszarze oddziaływania robót rozbiórkowych, K. H. R. reprezentowana przez opiekuna sądowego A. W., złożyła uwagi i zastrzeżenia pismem z dnia 18 maja 2011 r. dotyczące tytułu do dożywotniego korzystania z budynku. Odnosząc się do powyższego organ wskazał, że aktem notarialnym z dnia [...] r. K. H. R. darowała nieruchomość rolną niezabudowaną o numerach geodezyjnych [...], [...] swej bratowej W. R., która darowiznę tę przyjęła, jednocześnie ustanawiając na działce o numerze [...] na rzecz K. H. R. dożywotnie i nieodpłatne użytkowanie gruntu o obszarze [...] ha. Organ podkreślił, że przedmiotowego budynku gospodarczego nie objęto umową dożywotniego użytkowania i stanowi własność małżeństwa M. i J. B., którzy kupili nieruchomość od W. R. w [...] r. W konsekwencji zatem istniały podstawy do uwzględnienia wniosku inwestora, gdyż rozbiórka jest zgodna z art. 33 i art. 34 p.b. Od powyższej decyzji odwołał się A. W. (kurator sądowy ustanowiony postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r., sygn. akt [...] dla częściowo ubezwłasnowolnionej K. R.) podnosząc, że niezrozumiałym jest, w jaki sposób inwestor występuje o rozbiórkę obiektu na działce nr [...], skoro K. R. darowała tę działkę jako niezabudowaną W. R., która następnie sprzedała ją, jako niezabudowaną M. i J. B.. Wojewoda decyzją z dnia [...] r. nr [...], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 28 p.b, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę stodoły na działce nr [...] inwestor załączył wymagane prawem dokumenty, w tym oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania ww. nieruchomością wynikającą z aktu notarialnego (repetytorium A nr [...]) i pisemną zgodę współwłaściciela nieruchomości z dnia [...] r. Organ wyjaśnił, że aktem notarialnym sporządzonym w dniu [...] r. (repetytorium A nr [...]) K. R. darowała W. R. m.in. działkę nr [...], na której ustanowiła na rzecz K. R. dożywotne i nieodpłatne użytkowanie gruntu o obszarze [...] ha. Notariuszowi przedstawiono odpis z księgi wieczystej wydany w dniu [...] r. potwierdzający, że własność niezabudowanej nieruchomości działki nr [...] (obszar [...] ha) przysługuje K. R.. W dniu [...] przed notariuszem W. R. oświadczyła, że przysługuje jej własność zabudowanej nieruchomości rolnej działki nr [...] i działki nr [...], dla której Sąd Rejonowy w G. prowadzi księgę wieczystą nr [...], z której wynika, że działka nr [...] (dział III księgi) jest dożywotnio obciążona użytkowaniem gruntu na rzecz K. R., a w dziale IV księga ta nie zawiera obciążeń. Jednocześnie J. B., M. B. i W. R. oświadczyli, że grunt zabudowany jest dwoma budynkami gospodarczymi. Zgodnie ze sporządzonym w tym dniu aktem notarialnym repetytorium A nr [...] W. R. sprzedała działkę nr [...] M. i J. B.. Z załączonych do akt sprawy ww. aktów notarialnych oraz odpisu zwykłego księgi wieczystej nr [...] wynika więc, że jedynymi właścicielami nieruchomości nr [...] w dniu wydania pozwolenia na rozbiórkę byli [...] i J. B., natomiast K. R. przysługiwało wyłącznie prawo dożywotnego i nieodpłatnego użytkowania gruntu o obszarze [...] ha. Wobec tego na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy nie ma wpływu ustalenie, kiedy został na działce wybudowany przedmiotowy budynek i do kogo należał w przeszłości. K. R., reprezentowana przez kuratora sądowego, zaskarżyła wyżej opisaną decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S.. W skardze zakwestionowano ustalenia faktyczne organów obu instancji podnosząc, że skarżąca z uwagi na swój stan zdrowia psychicznego ([...]) oraz jako będąca osobą [...] i [...], nie mogła zawrzeć umowy notarialnej darowizny zwłaszcza bez tłumacza języka [...]. Podkreślono, że w konsekwencji doszło do wyłudzenia całego gospodarstwa rolnego, w tym również zabudowań gospodarczych wraz z domem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie zaznaczając, że akt notarialny wiąże organy w sprawie, zaś jego wzruszanie może nastąpić na drodze powództwa cywilnego. W dniu 1 lutego 2012 r. w sądzie odbyła się rozprawa, na której pełnomocnik skarżącej, wyznaczony na zasadzie prawa pomocy, złożył wniosek o zawieszenie postępowania sądowego ze względu na wniesiony pozew do Sądu Rejonowego o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Po przedłożeniu do akt sprawy kserokopii pozwu skarżącej o unieważnienie aktu notarialnego z dnia [...] Rep. A [...] oraz o przywrócenie prawa własności do całości utraconych gruntów rolnych i zabudowań mieszkalnych z gospodarczymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 20 lutego 2012 r. zawiesił postępowanie uznając, że wynik sprawy zawisłej przed sądem powszechnym ma wpływ na wynik postępowania sądowoadministracyjnego. W dniu 11 września 2019 r. do tutejszego sądu wpłynął odpis prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] sygn. akt [...] oddalającego apelację od wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] sygn. akt [...] nakazującego, aby w dziale II księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G., obejmującej działki nr [...] o pow. [...] ha, w miejsce J. B. i M. B., dokonać wpisu prawa własności na rzecz K. R.. W tych okolicznościach, sąd postanowieniem z dnia 16 września 2019 r., podjął zawieszone postępowanie sądowe. Na rozprawie w dniu 7 listopada 2019 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o unieważnienie decyzji oraz przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a"), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Naruszenia prawa, stanowiące podstawę do uwzględnienia skargi na decyzję, zostały wymienione w art. 145 § 1 p.p.s.a. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania istota sporu sprowadza się do zakwestionowania przez skarżącą decyzji organów administracji architektoniczno-budowlanej zatwierdzających projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na rozbiórkę budynku gospodarczego na działce nr [...] w Z., wydanych na rzecz J. B., którego status właściciela obiektu został skutecznie podważony. Stan faktyczny sprawy ustalony przez organ wskazywał, że skarżąca była m.in. właścicielką niezabudowanej działki nr [...], którą darowała [...] na podstawie umowy darowizny i ustanowienia użytkowania gruntu (akt notarialny Rep.A Nr [...] sporządzony w Kancelarii Notarialnej notariusza I. S. -S.) swojej bratowej W. R.. Na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...]., zawartej w tej samej Kancelarii Notarialnej Rep. A. Nr [...], W. R. zbyła m.in. działkę nr [...] na rzecz J. i M. B.. Prawo własności do działki nr [...] w Z. J. B. wykazał w oświadczeniu o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane złożonym w dniu [...] r., które załączył do wniosku w sprawie wydania pozwolenia na rozbiórkę budynku gospodarczego (stodoły) położonego na ww. działce. Wydanie decyzji w oparciu o to oświadczenie zakwestionował ustanowiony przez Sąd Rejonowy w G. kurator częściowo ubezwłasnowolnionej skarżącej wskazując, że działka [...] w Z. została darowana W. R. jako niezabudowana i jako taka podlegała sprzedaży na rzecz J. B.. Podważał z tego powodu prawo nowego właściciela do legalnej rozbiórki budynku, który do niego nie należy. Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, pełnomocnik skarżącej, ustanowiony na zasadzie prawa pomocy, wniósł o zawieszenie postępowania sądowego ze względu na wniesiony do sądu powszechnego pozew o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Sąd ten wniosek uwzględnił i po wydaniu przez Sąd Okręgowy w S. prawomocnego orzeczenia oddalającego apelację pozwanych, podjął zawieszone postępowanie. Z przesłanego przez Sąd Okręgowy w S. odpisu wyroku z dnia [...] r. sygn. akt [...] wynika, że Sąd Rejonowy w G. wyrokiem z dnia [...] r. nakazał, aby w dziale II księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G. dla nieruchomości rolnej zabudowanej położonej w Z. gm. G., obejmującej działki nr [...] o pow. [...] ha, w miejsce J. B. i M. B. dokonać wpisu prawa własności na rzecz K. R.. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że powódka w dacie podjęcia decyzji i wyrażenia woli o zawarciu kwestionowanej umowy znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli w rozumieniu przepisu art. 82 k.c. wobec czego jej oświadczenie woli było w tym zakresie nieważne, podobnie jak cała umowa z dnia [...] r., co było podstawą do uznania, że prawo własności nieruchomości nie przeszło skutecznie na W. R., która następnie rozporządziła nieruchomością na rzecz pozwanych J. B. i M. B.. Sąd odniósł się również do skuteczności nabycia własności przedmiotowej nieruchomości przez małżonków B.. Podkreślił złą wiarę nabywców w dacie zawierania umowy sprzedaży, co powodowało nieskuteczne nabycie nieruchomości w drodze umowy sprzedaży w dniu [...] r. Przechodząc do sprawy będącej przedmiotem rozpoznania podkreślenia wymaga, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, roboty budowlane, do których na podstawie art. 3 pkt 7 zalicza się również rozbiórkę obiektu budowlanego, można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Przepis art. 33 ust. 4 ustawy stanowi z kolei, że do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę należy dołączyć: 1) zgodę właściciela obiektu, 2) szkic usytuowania obiektu budowlanego, 3) opis zakresu i sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych, 4) opis sposobu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia, 5) pozwolenia, uzgodnienia lub opinie innych organów, a także inne dokumenty, wymagane przepisami szczególnymi; nie dotyczy to uzgodnienia i opinii uzyskiwanych w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, 6) w zależności od potrzeb, projekt rozbiórki obiektu. W rozpoznawanej sprawie J. B., jakkolwiek w dacie składania wniosku o wydanie pozwolenia na rozbiórkę budynku gospodarczego na działce nr [...] figurował w księdze wieczystej nieruchomości jako jej właściciel i spełniał wymóg, o którym mowa w powołanym wyżej art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, to jednak na skutek orzeczenia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r., sytuacja ta uległa zmianie, albowiem właścicielem nieruchomości ze skutkiem ex tunc była K. R.. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że złożony przez inwestora wniosek o pozwolenie na rozbiórkę budynku nie spełniał wszystkich wymogów określonych w art. 33 ust. 4 ustawy Prawo budowlane a brak zgody właściciela gruntu na rozbiórkę, uniemożliwiał w świetle tego przepisu udzielenie pozwolenia na rozbiórkę spornego obiektu, a zatem decyzje organów obu instancji należało uznać za niezgodne z ww. przepisem. Ze względu na to, że postępowanie administracyjne w sprawie pozwolenia na rozbiórkę zostało zainicjowane wnioskiem J. B., który stracił status właściciela nieruchomości, postępowanie to z przyczyn podmiotowych należało umorzyć. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a oraz § 3 p.p.s.a. w związku z art. 135 tej ustawy, orzekł jak w pkt I i II sentencji wyroku.