II SA/Sz 875/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.),, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 listopada 2016 r. sprawy ze skargi R. S. i S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji o rejestracji pojazdu oraz odmowie rejestracji pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty K. z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Starosty K. solidarnie na rzecz skarżących R. S. i S. S. kwotę [...] złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Starosta [...], działając na podstawie art. 73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, zarejestrował na rzecz S.S. i R.S. samochód marki [...] nr nadwozia [...] i wydał między innymi dowód rejestracyjny nr [...] oraz tablice rejestracyjne nr [...]. Podstawą do wydania decyzji o rejestracji pojazdu był wniosek S.S. i R.S. wraz z załączonymi dokumentami, w tym dowodem rejestracyjnym [...] wydanym przez Prezydenta Miasta [...] na rzecz M.B. oraz dokumenty nabycia przedmiotowego samochodu: umowa przeniesienia własności rzeczy ruchomej z dnia [...] r. zawarta pomiędzy [...] Bank S.A. a M.B., umowa komisu z dnia [...] r. zawarta między M.B., a komisantem [...], a także faktura VAT Marża z dnia [...] r., nr [...] wystawiona przez [...] na rzecz S.S. i R.S. Postanowieniem z dnia [...] r. Starosta [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a., wznowił postępowanie związane z rejestracją pojazdu marki [...] o nr [...] i nr rejestracyjnym [...]. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta [...] działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] r. dotyczącą rejestracji pojazdu marki [...], o nr [...] i nr rej. [...] i odmówił rejestracji przedmiotowego pojazdu. Organ wskazał, że w dniu [...] r. do Urzędu Miasta [...] wpłynął sprzeciw Prokuratora [...] od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. orzekającej o rejestracji ww. pojazdu na rzecz M.B. i [...] Bank S.A. Prokurator [...] zarzucił ww. decyzji, że została wydana w oparciu o fałszywe dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne (dowód własności). W związku z powyższym Prezydent [...] decyzją z dnia [...] r., uchylił decyzję o rejestracji przedmiotowego pojazdu. Organ wyjaśnił, że na tej podstawie wznowił postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu marki [...] o numerze [...], numer rejestracyjny [...], ponieważ zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu. Starosta [...] wskazał, że celem wznowionego postępowania było wykazanie istnienia związku między dowodami, które okazały się fałszywe, a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi. W przedmiotowej sprawie fałszywy dowód, czyli dwujęzyczna umowa sprzedaży samochodu używanego z dnia [...] r. miał bezpośredni wpływ na określenie praw i obowiązków strony. Tym samym Urząd Miasta [...] ustalając istotne w sprawie okoliczności w postaci prawa własności ww. pojazdu "oparł ją na dokumencie podrobionym". Wystąpiła więc przesłanka do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną. W odwołaniu od powyższej decyzji S.S. i R.S. wnieśli o jej uchylenie wskazując, że przedmiotowy pojazd nabyli w dniu [...] r. w legalnie działającym komisie samochodowym, płacąc ustaloną cenę oraz otrzymali oryginalne kluczyki, kartę pojazdu i fakturę. Rejestrując pojazd Starosta [...] nie miał zastrzeżeń co do prawdziwości dokumentów przedłożonych celem rejestracji. Zdaniem odwołujących się skoro osoby, które dopuściły się nielegalnych działań przy sprowadzeniu pojazdów zostały ukarane, to brak jest podstaw prawnych do stwierdzenia, że został naruszony interes publiczny, bowiem jako nabywcy działali zgodnie z prawem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, po rozpatrzeniu odwołania R.S. i S.S., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium stwierdziło, że nowe i ujawnione akta sprawy, tj. sprzeciw Prokuratora [...] z dnia [...] r. oraz decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. bezsprzecznie wskazują, iż w sprawie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania. Zarejestrowany bowiem może być wyłącznie pojazd, który stanowi przedmiot uregulowanego prawa własności. Osoba, na rzecz której dokonuje się rejestracji pojazdu powinna udokumentować prawo własności do tego pojazdu. Z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że organ administracyjny ani sąd administracyjny nie są właściwe do ustalania prawa własności pojazdu samochodowego nabytego od osoby nieuprawnionej. Kolegium przyznało, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy trudno uznać, że odwołujący byli świadomi, iż nabyli pojazd, dla którego tytuł własności został sfałszowany - a więc nabyli go od osoby nieuprawnionej. Jednakże nie do organu administracji publicznej należy wykazanie tego faktu. Ustalenie tytułu własności może nastąpić wyłącznie na drodze postępowania przed sądem powszechnym z wniosku odwołujących (art. 169 k.c. i art. 189 k.p.c.). Tylko bowiem przed sądem powszechnym strona może udowodnić tzw. "dobrą wiarę" przy nabyciu pojazdu, a orzeczenie sądu w tym zakresie będzie stanowić podstawę prawną do ponownej rejestracji pojazdu na rzecz odwołujących. Organy administracji publicznej nie są bowiem uprawnione i właściwe do orzekania w zakresie prawa własności pojazdu, a rejestracja pojazdu jest ściśle związana z tytułem jego własności, który musi być niekwestionowany. Fakt sfałszowania, (potwierdzony prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego [...]), dwujęzycznej umowy sprzedaży samochodu z dnia [...]r. świadczył bezspornie, że rejestracja przedmiotowego pojazdu przez Prezydenta Miasta [...] dokonana została z naruszeniem prawa i z tych przyczyn organ ten zobowiązany był do wznowienia postępowania w sprawie i uchylenia decyzji własnej o rejestracji i odmowie rejestracji pojazdu. Jak wynika z akt sprawy osoba (P.K.) zlecająca sprzedaż przedmiotowego pojazdu firmie salon [...] nigdy nie była jego właścicielem, co oznacza, że firma ta nigdy nie przeniosła skutecznie prawa własności na rzecz M.B. Jak słusznie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 30 września 2010 r. sygn. akt II SA/Gl 107/10 jeżeli poprzednik prawny nie przedłoży wymaganego prawem dokumentu dowodzącego, że był on właścicielem pojazdu, oznacza to, że nie dysponował on prawem własności pojazdu. Akta sprawy potwierdzają, że odwołujący nabyli przedmiotowy samochód od takiej osoby, a tym samym w celu jego rejestracji powinni wystąpić do sądu powszechnego. R.S. i S.S. powyższą decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię oraz naruszenie art. 7, art. 8, art.10 § 1-3, art. 77 w zw. z art. 80 i art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego, które to normy obligują organ administracji do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego, co ma wpływ na wynik sprawy. Skarżący nie zgodzili się z twierdzeniem organu, że to oni powinni udowodnić tzw. dobrą wiarę przy nabyciu pojazdu. To organ administracji rejestrując pojazd powinien mieć obowiązek sprawdzenia czy przedłożone do rejestracji pojazdu dokumenty są fałszywe. Skarżący kupując pojazd robili to w dobrej wierze, że wszystko jest legalne bo pojazd był już wcześniej rejestrowany przez organy do tego powołane. Na poparcie zarzutów skargi skarżący powołali się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. (P 46/13) wskazując, że zasada legalizmu działań organów państwa polegająca m.in. na dążeniu do eliminacji z obrotu prawnego każdej wadliwej decyzji administracyjnej, także takiej, na podstawie której strona nabyła pewne prawo, nie powinna mieć prymatu nad zasadą zaufania do państwa i pewności prawa. W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek nie z przyczyn w niej podniesionych. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. z 2016 r., poz. 1066). W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd administracyjny jest obowiązany uwzględnić skargę także wtedy, gdy strona w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie podniosła zarzutów będących podstawą wyeliminowania kontrolowanego aktu z obrotu prawnego. Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest decyzja SKO w [...] z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. o uchyleniu po wznowieniu postępowania, decyzji organu I instancji z dnia [...] r. w sprawie rejestracji pojazdu marki [...], nr [...], nr rejestracyjny [...] na rzecz skarżących i odmowie rejestracji przedmiotowego pojazdu. Przedmiotem postępowania w sprawie wznowienia postępowania, uregulowanego w przepisach art. 145 do art. 152 Kodeksu postępowania administracyjnego jest ustalenie, czy postępowanie zwyczajne, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wad wyczerpująco wyliczonych w art. 145 § 1 i art. 145a oraz 145b k.p.a., a w razie pozytywnego ustalenia - przeprowadzenie postępowania w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy będącej przedmiotem decyzji ostatecznej. W myśl art. 145 § 1 k.p.a. W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa; 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27; 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję; 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2); 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. jeżeli organ stwierdzi w wyniku wznowienia postępowania, że istnieją podstawy do uchylenia decyzji, której dotyczy wznowione postępowanie na podstawie art. 145 § 1 k.p.a., to uchyla decyzję dotychczasową i wydaje nową rozstrzygającą o istocie sprawy. Zasada ta doznaje jednak ograniczenia w sytuacji przewidzianej w art. 151 § 2 k.p.a., zgodnie z którym w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a. organ administracyjny ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Powyższa regulacja określa przesłanki negatywne ograniczające dopuszczalność uchylenia decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania. Wystąpienie tych przesłanek nie ogranicza dopuszczalności wznowienia postępowania, natomiast ogranicza możliwości rozstrzygnięcia organu we wznowionym postępowaniu sprawy co do istoty. Podstawą wydania zaskarżonej decyzji było stwierdzenie przez organ zaistnienia przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. tj. fałszywego dowodu w postaci dwujęzycznej umowy sprzedaży pojazdu marki [...] nr [...], na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że okoliczność ta stanowiła uzasadnioną podstawę wznowienia postępowania i uchylenia decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu na rzecz M.B. i [...] Bank S.A. oraz odmowy jego rejestracji. Natomiast niniejsze postępowanie jest konsekwencją prawomocnej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r., mocą której opisaną wyżej decyzję uchylono, jak również odmówiono rejestracji pojazdu. W tej sytuacji zastosowanie wskazanej wyżej podstawy prawnej także w niniejszej sprawie, należy uznać za wadliwe. Stosownie do art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U z 2012 r. poz.137) rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany. Dokument ten stosownie do § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2007 r. Nr 186, poz. 1322 ze. zm.) właściciel pojazdu jest zobowiązany dołączyć do wniosku o rejestrację pojazdu. Jak wskazano wyżej, decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. orzekająca o rejestracji w Polsce pojazdu [...] na rzecz M.B., na podstawie której wydano dowód rejestracyjny [...], została wyeliminowana z obrotu prawnego ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] r. Dowód rejestracyjny nr [...] stanowił jeden z dokumentów traktowanych przez organ jako podstawa do wydania decyzji z dnia [...] r. o zarejestrowaniu pojazdu na rzecz S.S. i R.S. Skoro decyzja Starosty [...] z dnia [...] r. o zarejestrowaniu pojazdu na rzecz S.S. i R.S. została wydana w oparciu o decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. o rejestracji pojazdu marki [...], (a ściślej w oparciu o wydany na jej podstawie dowód rejestracyjny o numerze [...]) i decyzja ta została następnie uchylona, to okoliczność ta wypełnia hipotezę przepisu art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., zgodnie z którym, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Wykładnia przepisu art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie pozostawia wątpliwości, że uchylenie w wyniku wznowienia postępowania decyzji administracyjnej, na mocy której pojazd został zarejestrowany pociąga za sobą anulowanie dowodu rejestracyjnego, który stanowił potwierdzenie wydania decyzji o zarejestrowaniu. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest konieczność wznowienia także postępowania, w którym podmiot ubiegający się o kolejną rejestrację pojazdu przedłożył taki, unieważniony później, dowód rejestracyjny. Związek pomiędzy tymi decyzjami jest oczywisty, bowiem jedna decyzja stanowi podstawę drugiej i ma w niej uzasadnienie. Na marginesie jedynie należy zauważyć, że Starosta [...] wydając decyzję z dnia [...] r. o rejestracji pojazdu nie dysponował sfałszowaną umową sprzedaży przedmiotowego pojazdu z dnia [...] r., a zatem nie może zachodzić tu sytuacja opisana w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. bowiem istotne dla sprawy okoliczności faktyczne nie były ustalane w oparciu o ten dowód. Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji zastosuje się do powyższych wskazań Sądu zawartych w niniejszym wyroku i w wyniku wznowienia postępowania wyda decyzję opartą na prawidłowej podstawie prawnej. Zaznaczyć jednak trzeba, że w rozpoznawanej sprawie od dnia wydania decyzji z dnia [...] r. w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu na rzecz skarżących, do dnia wydania niniejszego wyroku upłynęło ponad 8 lat, co zobowiązuje organ do zastosowania się do przepisu art. 146 § 1 k.p.a., stosownie do którego, uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. art. 145 § 1 pkt 3-8 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. W myśl natomiast art. 151 § 2 k.p.a. w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Mając powyższe okoliczności na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego, w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkować musiało ich uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania orzeczono zaś według zasady wynikającej z art. 200 i 205 § 1 tej ustawy, jak w pkt 2 sentencji wyroku.