II SA/Sz 877/07
WyrokWSA w Szczecinie2008-01-09
Skład orzekający: Grzegorza Jankowski, Katarzyna Grzegorczyk Meder, Arkadiusz Windak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, wydana na podstawie błędnego ustalenia stanu faktycznego dotyczącego posiadania gruntów, narusza przepisy prawa materialnego i proceduralnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji dopuściły się uchybień proceduralnych, które miały wpływ na wynik sprawy. Kluczowe było błędne ustalenie stanu faktycznego dotyczącego posiadania gruntów rolnych przez skarżącą, co skutkowało naruszeniem przepisów prawa materialnego i proceduralnego, w tym zasad ogólnych postępowania administracyjnego. W związku z tym, zaskarżona decyzja została uchylona.Stan faktyczny
Skarżąca I.C. ubiegała się o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2006. Organy administracji odmówiły przyznania płatności, uznając, że skarżąca nie była faktycznym posiadaczem gruntów, które zadeklarowała we wniosku. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów dotyczących płatności bezpośrednich, wskazując na błędne ustalenie stanu faktycznego i brak należytego zebrania oraz oceny materiału dowodowego. Sprawa dotyczyła interpretacji umów cywilnoprawnych w kontekście ustalenia posiadacza gruntów rolnych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, orzekając jednocześnie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu i zasądzając zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorza Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk Meder /spr./, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi I. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] Nr [...]; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji na rzecz I. C. kwotę [...] / [...] / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. decyzją z dnia (...( na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 75, art. 77, art. 79 § 1, art. 80, art. 86, art. 107 § 1, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późno zm.), art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964r., Nr 16, poz. 93 ze zm.), art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) w związku z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. z 2007r., Nr 35, poz. 217), art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004r., Nr 10, poz. 76 ze zm.), § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004r. Nr 73, poz. 657 ze zm.), § 2 ust. 1 i § 14 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004r., Nr 174, poz. 1809 ze zm.), art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. UE Nr L 345 z 20 listopada 2004r., str. 1 ze zm.), art. 51 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE Nr L 141 z 30 kwietnia 2004r., str. 18 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu C. z dnia (...( odmawiającą I.C. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej i nakładającej sankcję w wysokości (...( potrącanej z płatności do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności oraz Uzupełniającej Płatności Obszarowej i nakładającej sankcję w wysokości (...( potrącanej z płatności do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił następujący stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że dnia 10 maja 2006 r. I.C. złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006. W treści wniosku o przyznanie płatności zadeklarowała 8 działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych o numerach: (...(, zlokalizowanych w województwie z., powiecie c., gminie C., obrębach: W. i S. o łącznej powierzchni (...(. Wnioskodawczyni zadeklarowała między innymi działki ewidencyjne o numerach A o powierzchni użytkowanej rolniczo (...( oraz B o powierzchni użytkowanej rolniczo (...(.
W dniu 25 września 2006 r. I.C. została wezwana przez organ I instancji do złożenia wyjaśnień, ponieważ o przyznanie płatności do działek ewidencyjnych nr A oraz B położonych w obrębie W., gmina C. ubiegało się dwóch producentów rolnych.
W dniu 27 września 2006 r. organ przesłuchał producenta rolnego Z.K., który zeznał, iż na podstawie umowy dzierżawy zawartej z właścicielem użytkuje rolniczo działki ewidencyjne nr B oraz A decyduje o wszystkich zabiegach agrotechnicznych oraz posiada zgodę właściciela spornych działek na przystąpienie do programu rolnośrodowiskowego na okres 5 lat na działkach wchodzących w konflikt tzw. kontroli krzyżowej. Zeznania Z.K. potwierdził pełnomocnik I.C., który oświadczył, iż dzierżawca jest faktycznym użytkownikiem spornych działek i użytkuje je zgodnie z dobrą kulturą rolną. Oświadczył również, że właścicielka działki wyraziła zgodę na udział dzierżawcy w programie rolnośrodowiskowym, do którego zadeklarował sporne działki.
Składając wyjaśnienia w dniu 5 lutego 2007 r. po zapoznaniu się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, I.C. poinformowała organ o zawarciu z Z.K. "umowy na usługę" jednakże umowy tej nie przedłożyła.
Decyzją z dnia (...( Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu C. odmówił przyznania I.C. płatności bezpośrednich do gruntów (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych) albowiem różnica pomiędzy powierzchnią działek zgłoszonych we wniosku a stwierdzoną w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego wyniosła 94,42 % w odniesieniu do Jednolitej Płatności Obszarowej i 103,58% w odniesieniu do Uzupełniającej Płatności Obszarowej.
I.C. odwołała się od decyzji organu I instancji do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. zarzucając zaskarżonej decyzji rażące naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 8, 9, 75, 77, 79, 86, 107 § 1, 107 § 3, jak również przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, w tym art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1. Odwołująca się załączyła do odwołania umowę o usługę zawartą w dniu 17 marca 2004 z Z.K. oraz oświadczenie tego producenta z dnia 7 marca 2007 roku. W dniu 21 marca 2007r. pełnomocnik I.C. wniósł o dołączenie do akt sprawy kolejnej umowy o wykonanie usługi zawartej w dniu 15 października 2004 roku.
W toku postępowania odwoławczego organ II instancji wystąpił do organu I instancji o przesłuchanie Z.K. na okoliczność umów zawartych z I.C. W trakcie przesłuchania ustalono, że zawarta w dniu 14 października 2004 roku umowa dzierżawy nie obowiązuje, rozwiązano ją zapisami kolejnej umowy z dnia 15 października 2004 roku. Producent składający wyjaśnienia zeznał również, że poniósł wszystkie koszty materiałowe i usług (łącznie z kosztami sprzedaży uzyskanego plonu), z tym że wkładu finansowego w prowadzoną w 2006 roku działalność rolniczą na działkach A i B dokonała również I.C.
W toku postępowania odwoławczego pełnomocnik strony poinformował organ, że w dniu 8 maja 2007 roku Z.K. przeniósł na właścicielkę gruntów realizowany od dnia 1 marca 2006 roku program rolnośrodowiskowym. Przeniesienia programu dokonano wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, który składany jest w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta.
Organ odwoławczy, w świetle powyższych okoliczności stwierdził, że decyzja organu I instancji wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Na podstawie zebranych w toku przeprowadzonego postępowania dowodów, w tym umowy dzierżawy z dnia 14 października 2004 roku, wyjaśnień i oświadczeń stron wnioskujących o przyznanie płatności do działek ewidencyjnych o numerach A i B organ I instancji ustalił posiadacza spornych działek, którym w 2006 roku był drugi z producentów - Z.K., od którego wpłynął wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt.
Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego. Posiadacz gospodarstwa rolnego zobowiązany jest prowadzić działalność rolniczą, o której stanowi zgodnie z § 2 ust.1 pkt. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
Ponadto, zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jako właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jako użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą. Oznacza to, że zarówno posiadacz samoistny w dobrej wierze, posiadacz samoistny w złej wierze, jak i posiadacz zależny są posiadaczami w rozumieniu w/w ustawy.
Organ odwoławczy odnosząc się do twierdzeń I.C. oraz złożonych przez stronę dokumentów dotyczących przejęcia od drugiego producenta w posiadanie spornych działek nr A i B oraz przejęcia zobowiązania do realizacji rozpoczętego w 2006 roku programu rolnośrodowiskowego stwierdził, że zgodnie z § 14 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, w przypadku, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności rolnośrodowiskowej nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu producentowi rolnemu, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży on wniosek do kierownika Biura Powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania realizacji programu rolno środowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem, złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego. Do wniosku dołączyć należy kopię umowy sprzedaży lub innej umowy, w wyniku której nastąpiło przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego.
W ocenie organu II instancji, z umowy z dnia 15 października 2004 r. mocą której rozwiązano zawartą dzień wcześniej umowę dzierżawy, nie wynika, żeby jej przedmiotem było takie przekazanie gospodarstwa, które pozwoliłoby uznać I.C. za posiadacza spornych gruntów. Z umowy tej wynika bowiem, że właścicielka gospodarstwa rolnego, w którego skład wchodzą dwie działki o numerach A i B - zleciła drugiemu z producentów wykonanie prac polowych na w/w działkach ewidencyjnych. Następnie, w dniu 12 czerwca 2006 roku wyraziła zgodę na udział w programie rolnośrodowiskowym dzierżawcy gruntów w okresie pięciu lat. Potwierdziła tym samym, że producent ten prowadzi działalność rolniczą na spornych działkach, co w świetle § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, upoważniało go do składania wniosków o przyznanie płatności do tych gruntów.
Ponownie, w dniu 8 maja 2007 roku składając "wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt" właściwy przy przeniesieniu posiadania gospodarstwa rolnego na innego producenta, I.C. potwierdziła, że w 2006 roku nie była posiadaczem i użytkownikiem działek A i B. Okoliczność ta stanowiła dla organu II instancji kolejny dowód potwierdzający, że sporne grunty w 2006 roku użytkował drugi z wnioskodawców, ponieważ przejmujący w posiadanie grunty rolne i składający deklarację kontynuowania programu rolnośrodowiskowego (w tym przypadku odwołująca się), przyjął w posiadanie i użytkowanie grunty w/w działek.
W świetle przepisów regulujących przyznawanie przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, w tym art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004r., Nr 6, poz. 40 z późn. zm.), w którym stwierdza się, że płatności przysługują osobie fizycznej, osobie prawnej bądź jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, organ uznał, że I.C. nie spełniła warunków koniecznych do przyznania tych płatności, tj. warunku posiadania gruntów, do których wnioskowała o przyznanie pomocy.
W odwołaniu strona podniosła zarzuty odnoszące się do wydania przez organ I instancji decyzji z rażącym naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym :
- art. 7, poprzez jej wydanie wbrew obowiązującym przepisom prawa,
- art. 8, nakazującego organowi prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli,
- art. 9, poprzez nie poinformowanie I.C. o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania,
- art. 75, poprzez odmowę dopuszczenia dowodów przedstawionych przez odwołującą,
- art. 77, poprzez uchybienie obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego,
- art. 79, poprzez nie zawiadomienie odwołującej się o terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań drugiego producenta oraz uniemożliwienie brania udziału podczas przeprowadzania tego dowodu,
- art. 86, poprzez pominięcie dowodu z przesłuchania odwołującej się,
- art. 107 § 1, poprzez wydanie decyzji bez wskazania przepisu prawa będącego podstawą do odmowy przyznania płatności i nałożenia sankcji w okresie trzech lat kalendarzowych, - art. 107 § 3, poprzez wydanie decyzji bez uzasadnienia prawnego.
Decyzji wydanej przez organ I instancji zarzucono również naruszenie
- art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich i oddzielnej płatności z tytułu cukru, poprzez bezpodstawne uznanie, że I.C. nie jest posiadaczem gospodarstwa rolnego, w związku z czym nie przysługują jej płatności do gruntów rolnych,
- art. 3 ust. 1 w/w ustawy, poprzez nie wskazanie w oparciu o jaki przepis prawa odmówiono stronie płatności, a jedynie przywołanie przepisu dającego podstawę do jej, przyznania oraz
- art. 138 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców, poprzez nałożenie na odwołującą się sankcji, w wyniku ustalonych we wniosku nieprawidłowości, których zdaniem strony wniosek nie zawierał.
Odnosząc się do przedstawionych zarzutów organ odwoławczy stwierdził, że decyzja wydana przez organ I instancji wydana została na podstawie przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców oraz rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników.
Co do zarzutu naruszenia przez organ I instancji postanowień zawartych w art. 8 Kpa, organ odwoławczy ustalił, co wynika z akt sprawy, że w dniu 5 lutego 2007 roku strona powiadomiła organ o istnieniu umowy na wykonanie usługi, nie dołączyła jej jednak do akt sprawy. Organ I instancji nie wystąpił natomiast do I.C. o dołączenie tej umowy do akt sprawy. Prowadząc postępowanie odwoławcze, na mocy art. 80 Kpa organ II instancji uwzględnił ten dowód przedstawiony przez stronę wraz z pismem odwoławczym, nie miał on jednak wpływu na przyjęte rozstrzygnięcie. Co do wskazanych w odwołaniu nieprawidłowości w postępowaniu przeprowadzonym w I instancji, w tym naruszenia postanowień art. 9 Kpa, organ odwoławczy wyjaśnił, iż pełnomocnik strony już w dniu 2 października 2006 r. został poinformowany o wszelkich istniejących w sprawie okolicznościach mogących mieć wpływ na przyznanie I.C. płatności bezpośrednich. Ze złożonych przez pełnomocnika wyjaśnień wynikało, że drugi z wnioskodawców był faktycznym użytkownikiem działek, utrzymywał je w dobrej kulturze rolnej, uzyskał również zgodę właściciela na udział w programie rolnośrodowiskowym.
Strona podniosła, że organ I instancji dopuścił się naruszenia postanowień art. 75 Kpa, ponieważ odmówił dopuszczenia dowodu w postaci umowy z dnia 15 października 2004 roku na wykonanie usługi, zawartą pomiędzy obiema stronami wnioskującymi o przyznanie płatności do działek A i B. Organ odwoławczy wyjaśnił, że z akt sprawy nie wynika, żeby organ I instancji odmówił dopuszczenia tego dowodu. Podczas zapoznawania wnioskodawczyni ze zgromadzonym materiałem dowodowym w dniu 5 lutego 2007 roku, organ poszerzył materiał dowodowy o informację strony o istnieniu umowy z 15 października 2004 roku, nie odmówił więc dopuszczenia tego dowodu do akt sprawy, z tym że strona w dniu złożenia tej informacji nie była w posiadaniu rzeczonej umowy.
Naruszenie art. 77 Kpa, zdaniem strony nastąpiło poprzez uchybienie obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia całego materiału, w szczególności umowy z 15 października 2004 roku. Organ wyjaśnił, że do informacji o istnieniu tej umowy ustosunkowano się w decyzji o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych). Nie wpłynęła ona jednak na przyjęte w I instancji rozstrzygnięcie.
I.C. w odwołaniu podnosiła również, że nie została zawiadomiona o terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka, który odbył się w dniu 27 września 2006 roku. Organ odwoławczy zarzut ten uznał za bezzasadny. Zgodnie z art. 79 § 1 KPA strona winna zostać zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodów ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Drugi z producentów, zeznając w dniu 27 września 2006 roku, składał informacje w sprawie w której składał wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, w której był stroną.
Sprawy wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i przyznania płatności rolnośrodowiskowych stanowiły dwa odrębne postępowania administracyjne, wszczęte na wnioski dwóch odrębnych stron. Organ I instancji w takich przypadkach nie jest zobowiązany na mocy art. 79 Kpa do zawiadamiania stron o ich prawie do udziału w czynnościach postępowania dowodowego.
Odnosząc się do zarzutu odwołania, iż w I instancji nie uwzględniono dowodu z przesłuchania strony, organ odwoławczy uznał ten zarzut za bezzasadny. Przesłuchanie pełnomocnika strony K.S., które miało miejsce w dniu 2 października 2006 r. zostało uwzględnione w przyjętym rozstrzygnięciu. Nadto organ I instancji odniósł się w decyzji do informacji wniesionych przez stronę w dniu 5 lutego 2007 roku, nie uznał ich jednak za materiał dowodowy świadczący o tym, iż płatności bezpośrednie w 2006 roku należało przyznać I.C.
Zgodnie z art. 107 § 1 Kpa, decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Organ II instancji stwierdza, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji z dnia (...( zawiera wszelkie wymagane przepisami prawa składniki, w tym również podstawę prawną odmowy przyznania płatności i nałożenia sankcji. W decyzji błędnie wskazano podstawę prawną odmowy przyznania Uzupełniającej Płatności Obszarowej i nałożenia sankcji, jednak nie jest to podstawą do uchylenia decyzji, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 września 1987 roku (IV S. A. 220/87) stwierdził, że "uchylenie decyzji z powodu błędnego powołania podstawy prawnej decyzji oraz niewłaściwego jej uzasadnienia (...) jest sprzeczne z przepisami art. 138 Kpa".
I.C. zarzucała nadto w odwołaniu naruszenie art. 107 § 3 Kpa. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W części uzasadnienia faktycznego organ I instancji ustosunkował się do okoliczności faktycznych, wskazując fakty, które uznał za udowodnione oraz przyczyny, z powodu których wydał decyzję o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych). W uzasadnieniu prawnym wskazano natomiast wyjaśnienie podstawy prawnej odmowy przyznania płatności i nałożenia sankcji, co do których stosowne uregulowania zawarte są w prawodawstwie unijnym, w tym wart. 138 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. UE Nr L 345 z 20 listopada 2004r. str. 1 ze zm.).
W odniesieniu do zastosowania przez organ I instancji w decyzji art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, organ odwoławczy wyjaśnił, że Kierownik Biura Powiatowego, powołując się na powołany wyżej przepis zaznaczył, że rozpatrzenie sprawy I.C. nastąpiło na złożony przez nią wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Odmowa przyznania płatności spowodowana różnicami w powierzchni zadeklarowanej i stwierdzonej 94,42% w przypadku JPO i 103,58% w przypadku UPO, nastąpiła natomiast na podstawie omówionych powyżej przepisów unijnych.
Odwołująca nie zgadzała się również z zastosowaniem przez organ I instancji przepisów art. 138 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. UE Nr L 345 z 20 listopada 2004r. str. 1 ze zm.), poprzez nałożenie sankcji za stwierdzone nieprawidłowości, które jej zdaniem w sprawie nie wystąpiły. W opinii organu odwoławczego, okoliczności uznane przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji za nieprawidłowość, która skutkowała wydaniem decyzji o odmowie przyznania płatności i nałożeniem na I.C. sankcji, są zasadne. Właściwym, więc było zastosowanie powyższego przepisu, który określa wszelkie redukcje i wyłączenia odnośnie warunków kwalifikacji ustalonych wyniku przeprowadzonych kontroli wniosków pomocowych.
I.C. wywiodła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia (...( do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. Zaskarżonej decyzji zarzucała rażące naruszenie:
-art. 7 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez jej wydanie wbrew obowiązującym przepisom prawa, które wskazano poniżej,
-art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego nakazującemu organowi administracji państwowej prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, w sytuacji kiedy organ I instancji dopuścił się naruszenia wskazanych w odwołaniu przepisów a organ odwoławczy te naruszenia (w stwierdzonym przez siebie zakresie) uznał za nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a również sam przeprowadził sprawę bez uwzględnienia podstawowych praw skarżącej oraz zasad właściwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego,
-art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niepoinformowanie odwołującej się o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania,
-art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uniemożliwienie skarżącej czynnego udziału w sprawie, a w szczególności nie poinformowanie o zakończeniu postępowania dowodowego oraz umożliwienie wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie dowodów,
-art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez całkowicie bezpodstawne:
a) oparcie orzeczenia na podstawie umowy z dnia 14 października 2004 roku, w sytuacji kiedy umowa ta została rozwiązana na podstawie umowy o wykonanie usług z 15 października 2004 roku;
b) zdyskwalifikowanie dowodu w postaci umowy o wykonanie usługi z dnia 15 października 2004 roku, jednozadaniowe stwierdzenie, iż organ II instancji uwzględnił dowód przedstawiony przez skarżącą ale nie miał on wpływu na przyjęte rozstrzygnięcie;
c) uznanie, że skarżąca nie była posiadaczem gruntów objętych wnioskiem albowiem w ocenie organu umowa ta nie świadczy o przekazaniu gospodarstwa rolnego;
d) uznanie, że z dowodu z przesłuchania świadka Z.K. przeprowadzonego w dniu 8 maja 2007 roku wynika, że to on był posiadaczem gospodarstwa rolnego, w sytuacji kiedy świadek ten oświadczył, iż gospodarstwo to uprawiał jedynie w imieniu skarżącej, zgodnie z zawartą umową z dnia 15 października 2004 roku;
e) uznanie, że korekta wniosku o przyznanie płatności złożona w dniu 18 czerwca 2007 roku potwierdza, że posiadaczem gruntów rolnych był Z.K., w sytuacji kiedy osoba ta w dokumencie tym potwierdziła fakt przeniesienia posiadania z dniem 15 października 2004 roku;
f) wydanie decyzji na podstawie m.in. wyjaśnień i oświadczeń stron wnioskujących o przyznanie płatności do działek ewidencyjnych o numerach A i B, bez wskazania jakie wyjaśnienia i oświadczenia stron organ uznał za wiarygodne, jakim wiarygodności tej odmówił i z jakiego powodu;
g) wydanie decyzji na podstawie m.in. zebranych w sprawie dowodów ale bez wskazania o jakie dowody chodzi, czego one dotyczą i dlaczego zostały tak a nie inaczej ocenione;
- art. 86 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez pominięcie dowodu z przesłuchania strony - odwołującej się, która mogła wyjaśnić i wskazać okoliczności mające decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia,
- art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, poprzez bezpodstawne uznanie osoby wykonującej prace rolne w imieniu właściciela gruntów, w charakterze zleceniobiorcy jako posiadacza gospodarstwa rolnego,
- art. 336 Kodeksu cywilnego poprzez całkowicie bezpodstawne uznanie, że zleceniobiorca działający w zakresie przedmiotu umowy o wykonywanie usługi z dnia 15 października 2004 roku jest posiadaczem gruntów rolnych, których dotyczy ta umowa,
- art. 2 ust. 1 ustawy 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 roku, Nr 6, poz. 40, z późniejszymi zmianami), poprzez bezpodstawne uznanie, że w spornym okresie skarżąca nie jest i nie była posiadaczem gospodarstwa rolnego (producentem rolnym) i, że nie przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska,
- art. 138 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. UE, Nr L 345 z 20 listopada 2000 roku, nr 98, poz. 1071, z późniejszymi zamianami), poprzez naliczenie sankcji w związku z nieprawidłowościami danych objętych we wniosku odwołującej się, w sytuacji kiedy wniosek odwołującej się takich nieprawidłowości nie zawiera.
Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia (...( w całości oraz zasądzenie od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. na rzecz skarżącej obowiązku zwrotu kosztów postępowania.
W ocenie skarżącej decyzja organu II instancji, podobnie jak decyzja organu I instancji w oczywisty sposób narusza wymienione w skardze przepisy prawa.
Decyzja została wydana z naruszeniem postanowień art. 8 Kpa, nakazującemu organowi administracji państwowej prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Organ I instancji przeprowadził swoje postępowanie bez uwzględnienia potrzeby ustalenia stanu faktycznego o inne jeszcze dowody, inne niż te, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia, a w szczególności o dowód z przesłuchania skarżącej.
W ocenie skarżącej postępowanie przed organem II instancji naruszało również postanowienia art. 9 Kpa, albowiem organ nie poinformował skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. W szczególności organ nie zażądał od skarżącej ustosunkowania się do twierdzeń świadka Z.K., złożonego w dniu 8 maja 2007 roku wniosku o przyznanie płatności a także korekty do tego wniosku z dnia 18 czerwca 2007 roku, a następnie z dowodu tego wyprowadził ujemne dla skarżącej konsekwencje.
Zdaniem skarżącej postępowanie przed organem II instancji zostało dokonane z obrazą postanowień art. 10 Kpa. Organ uniemożliwił skarżącej czynny udział w sprawie, a w szczególności nie poinformował o zakończeniu postępowania dowodowego oraz uniemożliwił wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie dowodów. Nie umożliwił również wyjaśnienia istniejących - w ocenie organu - wątpliwości, które uwzględnił przeciwko skarżącej.
Postępowanie przed organem II instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem postanowień art. 80 Kpa. Organ całkowicie bezpodstawnie oparł swoje orzeczenia na podstawie umowy z dnia 14 października 2004 roku, w sytuacji kiedy umowa ta została rozwiązana na podstawie umowy o wykonanie usług z 15 października 2004 roku. Całkowicie bezpodstawnie organ zdyskwalifikował dowód w postaci umowy o wykonanie usługi z dnia 15 października 2004 roku i nie nadał mu odpowiedniego znaczenia. Organ odwoławczy bezpodstawnie uznał, że skarżąca nie była posiadaczem gruntów objętych wnioskiem, albowiem w ocenie organu wyżej wymieniona umowa nie świadczy o przekazaniu gospodarstwa rolnego. W ocenie skarżącej takie twierdzenie organu jest nieuzasadnione, a jeśli organ ma i miał wątpliwości w tym zakresie to można było wyeliminować w czasie przesłuchania Z.K. zadając mu w tym zakresie pytanie, albo należało przesłuchać skarżącą, ewentualnie należało przeprowadzić inny dowód. Organ nie wskazał na czym polega jego twierdzenie i jakie znajduje uzasadnienie. Organ odwoławczy bezpodstawnie uznał, że z dowodu z przesłuchania świadka Z.K. przeprowadzonego w dniu 8 maja 2007 roku wynika, że to on był posiadaczem gospodarstwa rolnego, w sytuacji kiedy świadek ten oświadczył, iż gospodarstwo to uprawiał jedynie w imieniu skarżącej, zgodnie z zawartą umową z dnia 15 października 2004 roku. Jednocześnie świadek wskazał w jaki sposób strony umowy o świadczenie usług wzajemnie się rozliczały. Z dowodu tego wynika, że rozliczenie pomiędzy stronami następowało po zbiorach. Nie można również zgodzić się z wnioskowaniem organu II instancji, że korekta wniosku o przyznanie płatności złożona w dniu 18 czerwca 2007 roku potwierdza, że posiadaczem gruntów rolnych był Z.K., w sytuacji kiedy osoba ta w dokumencie tym potwierdziła fakt przeniesienia posiadania z dniem 15 października 2004 roku, a nie z dniem złożenia korekty czy samego wniosku. W uzasadnieniu swojej decyzji organ stwierdził, że decyzja organu I instancji oraz organu II instancji zostały wydane na podstawie, m.in. wyjaśnień i oświadczeń stron wnioskujących o przyznanie płatności do działek ewidencyjnych o numerach A i B, bez wskazania jakie wyjaśnienia i oświadczenia stron uznał za wiarygodne, jakim wiarygodności tej odmówił i z jakiego powodu.
W innym miejscu uzasadnienia decyzji organ II instancji stwierdził, że wydał decyzję na podstawie, m.in. zebranych w sprawie dowodów, ale bez wskazania o jakie dowodu chodzi, czego one dotyczą i dlaczego zostały tak a nie inaczej ocenione. Z takim działaniem organu nie można się zgodzić. Skarżąca podniosła, że ma prawo wiedzieć jakie konkretnie dowody legły u podstaw decyzji, dlaczego te, a nie inne dowody zostały uwzględnione, inne zaś pominięto. Dlaczego tym, a nie innym dowodom dano wiarę, a innym wiarygodności tej odmówiono.
W ocenie skarżącej organ I instancji, a za nim organ II instancji pominął bezpodstawnie możliwość wynikającą z postanowień art. 86 Kpa. Organ pominął dowód z przesłuchania strony - z przesłuchania skarżącej, która mogła wyjaśnić i wskazać okoliczności mające decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia. Za całkowicie sprzeczne z istotą dowodu z przesłuchania strony skarżąca uznała twierdzenie organu, że dopuszczenie dowodu z zeznań pełnomocnika strony zastępuje ten dowód i jest tożsame z dowodem z przesłuchania strony. Czym innym jest dowód z przesłuchania świadka, a czym innym dowód z przesłuchania strony.
Nie można zgodzić się również z twierdzeniem organu II instancji dotyczącym zarzutu skarżącej co do naruszenia przez organ I instancji postanowień art. 107 § 1 Kpa. W tym miejscu podnieść należy, że zgodnie z postanowieniami art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzja powinna zawierać wskazanie, m.in. podstawy prawnej w oparciu o jaki przepis prawa odmówiono skarżącej prawa do płatności bezpośrednich do gruntów oraz na jakiej podstawie nałożono na skarżącą sankcje w okresie trzech lat kalendarzowych. Wskazania takiego, bądź takich przepisów decyzja organu I instancji nie zawierała. Okoliczność ta została przyznana przez organ odwoławczy, który stwierdził, że w decyzji wskazano błędną podstawę prawną, a w konsekwencji decyzja organu I instancji nie zawierała koniecznego uzasadnienia. W tym miejscu odnosząc się do twierdzenia organu odwoławczego podnieść należy, że skarżąca wskazywała na brak w uzasadnieniu decyzji a nie na opierała swojego zarzutu o błędne wskazanie podstawę prawną. Czym innym (tak jak przy dowodzie z zeznań świadka i dowodzie z przesłuchania strony) jest błąd we wskazanej podstawie prawnej a czym innym brak prawidłowego uzasadnienia decyzji.
Decyzja organu II instancji narusza w sposób oczywisty art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, poprzez bezpodstawne uznanie osoby wykonującej prace rolne w imieniu właściciela gruntów, w charakterze zleceniobiorcy jako posiadacza gospodarstwa rolnego, któremu przysługują płatności.
Zaskarżona decyzja narusza nadto postanowienia art. 336 Kodeksu cywilnego poprzez całkowicie bezpodstawne uznanie, że zleceniobiorca działający w zakresie przedmiotu umowy o wykonywanie usługi z dnia 15 października 2004 roku jest posiadaczem gruntów rolnych, których dotyczy ta umowa. Uznanie osoby wykonującej zlecenie na rzecz właściciela gruntów rolnych za posiadacza tych gruntów było nieuzasadnione. Zleceniobiorca w osobie Z.K. nie był ani posiadaczem samoistnym ani posiadaczem zależnym. Prawo posiadania związane jest nierozerwalnie ze stanem faktycznym określonego władztwa nad rzeczą. Tymczasem zleceniobiorcy Z.K. nie przysługiwało i nie przysługuje żadne władztwo nad rzeczą będącą własnością skarżącej. I.C. przywołała pogląd doktryny, zgodnie z którym posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, red. J. Ignatowicz, Warszawa 1972, s. 768-769; A. Kunicki (w:) System..., s. 830; E. Skowrońska-Bocian (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. I, Warszawa 1999, s. 681). W rozważanym przypadku, w spornym okresie Z.K. nie był zdaniem skarżącej w posiadaniu gruntów objętych postępowaniem ani też nie miał zamiaru posiadania tych gruntów dla siebie.
Zaskarżona decyzja została wydana nadto z obrazą postanowień art. 2 ust. 1 ustawy 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 roku, Nr 6, poz. 40, z późniejszymi zmianami). Organ I instancji, a następnie organ II instancji bezpodstawne uznał, że skarżąca nie jest posiadaczem gospodarstwa rolnego (producentem rolnym) i, że nie przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Jak już podniesiono to wyżej uwadze organu umknęła okoliczność, że w dniu 14 października 2004 roku została zawarta umowa dzierżawy pomiędzy skarżącą a Z.K.. Na podstawie umowy tej skarżąca wydzierżawiła nieruchomość rolną położoną w W., w Gminie C. oznaczoną numerami działek: B i A. Jednak umowa obowiązywała strony jedynie do dnia 15 października 2004 albowiem skarżąca i Z.K. doszli do przekonania, że postanowienia tej umowy nie odzwierciedlają rzeczywistej woli stron. Z tego też powodu w dniu 15 października 2004 roku skarżąca i Z.K. zawarli umowę o wykonanie usługi. Zgodnie z postanowieniami § 1 umowy wynika, że przedmiotem umowy jest prowadzenie przez Z.K. prac uprawowych w gospodarstwie rolnym skarżącej, w imieniu i na rzecz skarżącej. Jednocześnie w § 2 wskazano, że umowa dotyczy działek gruntu o numerze X oraz A i B. W § 9 strony umowy z dnia 15 października 2004 roku postanowiły, że umowa dzierżawy z dnia 14 października 2004 roku straciła swoją moc z chwilą podpisania umowy o wykonywanie usług.
W tym miejscu wskazać należy również, że w § 6 umowy z dnia 15 października 2004 roku strony postanowiły, że o rodzaju upraw na całym areale decyduje skarżąca a w § 7, że z wnioskami o dopłaty z Unii Europejskiej występować będzie skarżąca jako właścicielka gospodarstwa bezpośrednio nim zarządzająca.
Powyższe okoliczności w sposób jednoznaczny wskazują na to, że w okresie, którego dotyczył wniosek o przyznanie dopłat, skarżąca była zarówno właścicielką działek o numerach A i B, ale również posiadaczem tych działek, prowadzącym uprawy, prowadzącym gospodarstwo rolne i utrzymującym go w dobrej kulturze rolnej. Tak więc z powyższego wynika, że w rozważanym stanie faktycznym dopłaty bezpośrednie mogły i powinny zostać przyznane skarżącej. Z umowy zawartej w dniu 15 października 2004 roku wynika, w oczywisty sposób, że Z.K. był jedynie osobą świadczącą na rzecz odwołującej się usługi objęte zakresem umowy. Z tego też powodu Z.K. nie mógł być uznany za posiadacza działek gruntu należących do skarżącej.
W ocenie skarżącej zaskarżona decyzja narusza postanowienia art. 138 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. UE, Nr L 345 z 20 listopada 2000 roku, nr 98, poz. 1071, z późniejszymi zamianami), poprzez naliczenie sankcji w związku z nieprawidłowościami danych objętych we wniosku skarżącej, w sytuacji kiedy wniosek skarżącej takich nieprawidłowości nie zawiera.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, uwzględnił skargę uznając, że decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia (...( i utrzymana nią w mocy decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu C. z dnia (...( naruszają prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy skarżąca ubiegała się o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2006 na podstawie ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zmianami).
Organy administracji - w związku z członkostwem Polski w Unii Europejskiej - stosują bezpośrednio akty normatywne wydawane przez organy Unii Europejskiej w randze rozporządzeń zgodnie z Traktatem ustanawiającym Europejską Wspólnotę Gospodarczą i postanowieniami art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii, Republiki Słowacji do Unii Europejskiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864).
Do aktów tych należą też Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20.11.2004 r., ze zm.) i Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w Rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., ze zm.), na podstawie którego zastosowano w sprawie sankcje.
Właściwym jest też zauważyć, iż przepisy rozporządzeń Unii Europejskiej muszą być stosowane z poszanowaniem wewnętrznego porządku prawnego państwa członkowskiego, w tym obowiązującej procedury administracyjnej, chyba że z unormowań rozporządzeń wynika, iż ustanawiają one odrębne zasady proceduralne lub określają inne reguły tej procedury niż wynikające z regulacji krajowych.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu stosownym jest więc podkreślić, iż zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej rozpoznający sprawę, w efekcie wydający decyzję powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 Kpa), działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 Kpa), wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwać aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 Kpa), w toku postępowania stać na straży praworządności i podejmować wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 7 Kpa), jak i dokonać wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy (art. 11 Kpa). Powinien też mieć na względzie, iż zasady ogólne postępowania administracyjnego są integralną częścią przepisów regulujących to postępowanie i są dla niego wiążące na równi z innymi przepisami postępowania.
Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego sprawy należy stwierdzić, iż organ zarówno w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego jak i w rozstrzygnięciu sprawy dopuścił się uchybień proceduralnych.
Wniosek złożony przez skarżącą dotyczył przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.
Obowiązkiem organów było przeprowadzenie postępowania administracyjnego a następnie wydania rozstrzygnięcia w sprawie w zgodzie z przepisami prawa materialnego, procedury administracyjnej mając na względzie zebrany w sprawie materiał dowodowy.
Podkreślić należy, iż istota postępowania prowadzonego w trybie art. 138 Kpa polega na ponownym, merytorycznym rozpoznaniu sprawy. Rozpoznając sprawę w trybie powołanego przepisu organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpatrzyć ją w całości i dokonać oceny prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji, po ponownym zapoznaniu się ze stanem faktycznym sprawy i dokonaniu jego oceny. Organ odwoławczy musi zatem ocenić, czy na tle określonego stanu faktycznego organ pierwszej instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie. Obowiązany jest nadto odnieść się szczegółowo do argumentacji strony podniesionej w odwołaniu.
W obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji wskazał jakie zarzuty legły u podstaw wydania przez organ I instancji decyzji w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych oraz nałożenia sankcji na producenta rolnego, jednakże w ocenie Sądu zarzuty powyższe nie znajdują pełnego odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym.
W postępowaniu zebrany został materiał dowodowy w postaci dowodów z dokumentów prywatnych jakimi są: umowy zawarte przez skarżącą z Z.K. z dnia 14 i 15 października 2004 r., oświadczenie skarżącej dotyczące zgody na zgłoszenie przez Z.K. udziału w programie rolnośrodowiskowym, oświadczenie Z.K. dotyczące charakteru jego współpracy z właścicielką gruntów. Organ przesłuchał nadto skarżącą, jej pełnomocnika oraz Z.K. Dowody te - wbrew twierdzeniom organu - przeprowadzono z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, dotyczących udziału strony w czynnościach postępowania dowodowego. Skutkiem tych uchybień są rozbieżności w ustaleniach dotyczących faktycznego posiadania gruntów rolnych, ubiegania się o dopłaty do gruntów rolnych.
W istocie, jak słusznie twierdzi organ, postępowanie w przedmiocie udziału Z.K. w programie rolnoośrodowiskowym na gruntach stanowiących własność skarżącej stanowi odrębne postępowanie administracyjne. Organ powołując się na ustalenia wynikające z tego postępowania winien był jednak przeprowadzić dowód z akt tego postępowania, co niewątpliwie przyczyniłoby się do rzetelnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie oraz nie pozostałoby bez wpływu na zebrany w sprawie materiał dowodowy. Organ nie wyjaśnił, w jakim charakterze został przesłuchany w sprawie Z.K. Jeżeli w charakterze świadka, to przesłuchanie to odbyło się z naruszeniem art. 79 Kpa.
Ze względu na nagromadzenie sprzecznych ze sobą dowodów, w tym z przesłuchania skarżącej jej pełnomocnika oraz Z.K., w celu wyjaśnienia sprawy przy udziale stron, świadków, wyjaśnienia rozbieżności, skonfrontowania stanowisk osób biorących udział w postępowaniu, organ ponownie przeprowadzając postępowanie rozważy przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Ta forma postępowania wyjaśniającego stanowi realizacje zasady kontradyktoryjności, koncentracji dowodów, szybkości, prostoty, oszczędności, jakości i celowości wszystkich czynności składających się na proces administracyjny.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a - Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło