II SA/Sz 882/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 16 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na postanowienie Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF S. P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na opisane w sentencji postanowienie Wojewody. W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył, że obecnie przebywa w zakładzie karnym, jego żona nie pracuje i nie może liczyć na jakąkolwiek pomoc ze strony rodziny. Wnioskodawca został zatrudniony w Areszcie Śledczym. Część otrzymywanego wynagrodzenia przesyła żonie. S. P. nie posiada żadnego majątku, oszczędności czy przedmiotów wartościowych. Miesięczny dochód uzyskiwany przez skarżącego wynosi ok. [..] zł. Referendarz sądowy wezwaniem z dnia [...] r. zobowiązał skarżącego do nadesłania w terminie 14 dni, od daty doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy : - zaświadczenia Dyrektora Zakładu Karnego w przedmiocie wysokości środków zgromadzonych przez skarżącego w depozycie oraz wysokości wynagrodzenia z tytułu wykonywanej pracy w Areszcie Śledczym, - zaświadczenia z PUP potwierdzającego posiadanie przez żonę skarżącego M. P. statusu osoby bezrobotnej, - oświadczenia dotyczącego stanu majątkowego M. P., - oświadczenia dot. aktualnego miejsca zamieszkania M. P. ze wskazaniem czyją własność stanowi mieszkanie, kto ponosi koszty jego utrzymania i dowodów potwierdzających ich wysokość ( np. dowody opłat rachunków za prąd, gaz, czynsz), - zaświadczenia z właściwej jednostki opieki społecznej, czy w ciągu ostatnich dwóch lat skarżący i jego małżonka korzystali ze świadczeń pomocy opieki społecznej, - wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę kont bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na ww. zobowiązanie referendarza sądowego, skarżący przedłożył zaświadczenie z Aresztu Śledczego, z którego wynika, iż na koncie depozytowym posiada środki w wysokości [...] zł, oraz zestawienie zarobków za okres [...] r. podające, że w okresie od czerwca do [...] r. skarżący uzyskał wynagrodzenie brutto w wysokości odpowiednio [...] zł. Odnośnie sytuacji żony oświadczył, że nie jest w stanie przedłożyć żądanych dokumentów, ponieważ z uwagi na fakt, iż dokumenty pozostały w mieszkaniu z którego z żoną został bezprawnie wymeldowany. Z tego powodu M. P. nie może zarejestrować się w PUP, ośrodku pomocy społecznej czy też uzyskać wyciągi z banku. Oświadczenia dotyczącego aktualnego miejsca zamieszkania żony skarżący nie złożył. Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, zważył: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Jednocześnie w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej P.p.s.a., ustawodawca uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem ( np. do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swych praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucje prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie, "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący w ogóle nie udokumentował sytuacji materialnej i osobistej swojej żony, oświadczając, że żyje ona bez jakichkolwiek dokumentów, które pozostały w mieszkaniu z którego zostali wymeldowani. Tymczasem z akt administracyjnych oraz pism skarżącego wynika, że jego żona w ogóle w mieszkaniu tym nie była zameldowana. Nadto podnoszony fakt, że M. P. funkcjonuje bez jakichkolwiek dokumentów, w sytuacji, gdy może wystąpić o ich wydanie jako bezprawnie zatrzymanych, a z akt administracyjnych sprawy wynika, że w mieszkaniu przy ul. [...] w [...] żadne rzeczy osobiste skarżącego nie pozostały jest mało prawdopodobny. Natomiast do złożenia oświadczenia dot. aktualnego miejsca zamieszkania żony nie są potrzebne jakiekolwiek dokumenty Oceniając niniejszy wniosek wzięto pod uwagę, że skarżący obecnie odbywa karę pozbawienia wolności, jest zatrudniony w areszcie śledczym i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto w okresie ostatnich czterech miesięcy. W ocenie rozpoznającego wniosek przedstawione okoliczności nie uprawniają do stwierdzenia, jak wymaga tego art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uznano bowiem, iż w sytuacji skarżącego, który obecnie przebywa w zakładzie karnym, a zatem wszelkie jego potrzeby dotyczące zapewnienia podstawowych warunków do życia pokrywane są z Budżetu Państwa, jest on w stanie opłacić koszty sądowe, które na obecnym etapie sprawy stanowi wpis sądowy w wysokości [...] zł. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.