II SA/Sz 887/21
WyrokWSA w Szczecinie2022-06-29
Skład orzekający: Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Marzena Kowalewska, Bolesław Stachura
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, prawidłowo rozpoznało sprawę, uwzględniając zarzuty dotyczące wadliwości pierwotnych decyzji zezwalających?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia, nie rozpoznało merytorycznie sprawy w zakresie zarzutów dotyczących wadliwości pierwotnych decyzji zezwalających. Organ odwoławczy powinien był rozpoznać sprawę dwukrotnie, a nie jedynie utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji, która nie odnosiła się do kwestii stwierdzenia nieważności pierwotnych zezwoleń. Naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy o umorzeniu postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Wnioskodawca, będący aktualnym właścicielem sieci, domagał się cofnięcia zezwolenia udzielonego spółce M. Sp. z o.o., zarzucając m.in. naruszenie prawa własności i wydanie zezwoleń z naruszeniem przepisów. Organy administracji uznały, że wnioskodawca nie jest stroną postępowania, a zezwolenie z 2005 r. wygasło z upływem terminu.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] czerwca 2022 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej [...] kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia 7 czerwca 2021 r. SKO.4131.578.2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia 2 lutego, znak ITRIV.7000.2.2020 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie z wniosku K. spółka z o.o. (dalej: "Wnioskodawca", "Skarżąca"), o wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy S. wydanego spółce M. Sp. z o.o. (dalej: "spółka") decyzjami z dnia 14 lipca 2005 r. znak ITRII 1.7062-3/04 oraz z dnia 1 lipca2015 r. znak 1TRI V.7021 -13/2015.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że zezwolenie wydane decyzją ITRIII.7062-3/04 z dnia 14 lipca 2005 r. wygasło na skutek upływu okresu na jaki je wydano. Oznacza to, że powyższe zezwolenie już nie obowiązuje. Tym samym nie ma możliwości jego cofnięcia. Natomiast zezwolenie wydane decyzją ITR.IV.7021-13/2015 z dnia 1 lipca 2015 r., to jak podaje organ nie potwierdziły się zarzuty podnoszone przez Wnioskodawcę, co do braku po stronie spółki M. Sp. z o.o. środków technicznych, niezbędnych do prowadzenia działalności na terenie Gminy S. w obrębie miejscowości K. - B. . Spółka M. Sp. z o.o. wywiązuje się ze wszystkich warunków i zobowiązań wynikających z wydanego zezwolenia. W toku powadzonego postępowania spółka potwierdziła, że korzysta z własnych urządzeń i sieci. Spółka spełnia także warunki ustawowe, określone w art. 16 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Nadto organ potwierdził poprawność i kompletność wniosków o wydanie zezwoleń na których podstawie wydano decyzje w 2005 r. oraz 2015 r.
Wójt Gminy S. ustalił, że K. Sp. z o.o. nie była stroną postępowania o wydanie decyzji z dnia 1 lipca 2015 r., jak również nie wykazała interesu prawnego w postępowaniu w sprawie cofnięcia zezwolenia, a ponadto, że nie znaleziono podstaw do zastosowania art. 18 a ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków, postępowanie umorzono.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się Wnioskodawca postępowania K. Sp. z o.o. reprezentowana przez Prezesa Zarządu B. K., podnosząc naruszenia szeregu przepisów zarówno ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków -art. 18 e, art. 16 ust. 1 pkt 3, art. 18 pkt 3, nadto nieprawidłowe rozpatrzenie sprawy bowiem w oparciu o art. 105§ 1 kpa zamiast na podstawie wskazanej powyżej ustawy.
Pismem z dnia 10 marca 2021 r. Wójt Gminy S. przekazał odwołanie wraz z aktami sprawy, jednocześnie wnosząc o uznanie odwołania za niedopuszczalne, ewentualnie o utrzymanie decyzji w mocy. Wójt zajęte stanowisko uzasadnił zapisami art. 16 ust.2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, bowiem stroną postępowania w przedmiocie wydania zezwolenia jest przedsiębiorca ubiegający się o wydanie zezwolenia. Wójt wskazał, iż nie jest organem uprawnionym do rozstrzygania sporów dotyczących własności urządzeń wodociągowo - kanalizacyjnych, pomiędzy przedsiębiorcą świadczącym usługi w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, a podmiotami, które powołują się na tytuł prawny do urządzeń położonych na terenie działania przedsiębiorcy. Spory w tym zakresie rozstrzygają sądy powszechne.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu sprawy uznało, iż odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do zarzutów odwołania, a dotyczących braku poczynienie przez Wójta Gminy S. ustaleń faktycznych na dzień wydania kwestionowanych zezwoleń oraz na dzień wniesienia przez Skarżącą wniosku z dnia 13 stycznia 2020 r., dotyczącego wycofania wydanych przez Wójta Gminy S. zezwoleń, zarzutów tych organ nie podzielił. Analogicznie odniósł się do kwestii wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie treści pisma z dnia 9 marca 2021 r., znak BF1 V,3111.1.3.2021.MW uzyskanego przez Wnioskodawcę w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej informującego o nie pobieraniu przez Gminę S. w okresie od 2005 -2020 r. podatku od sieci kanalizacyjnej w miejscowości K.. Organ uznał, że zarzuty te nie są uzasadnione ze względu na fakt, iż w postępowaniu zainicjowanym na wniosek rzeczą organu jest uprzednie zbadanie przymiotu strony w postępowaniu. Z uwagi na brak przymiotu strony w postępowaniu ustalonego w oparciu o przepisy materialnoprawne, tj. brak interesu prawnego we wszczęciu postępowania zarzuty te nie mogą się ostać. Nie podzielił także zarzutów, iż organ I instancji naruszył ogólne zasady procedury administracyjnej zawarte w art. 6 i 7 kpa, art.10, art. 61 §4 oraz art. 7 Konstytucji RP (zasada praworządności), bowiem organ ten sprostał zasadzie praworządności oraz zasadzie prawdy obiektywnej, zaś postulowane zarzuty mają jedynie charakter polemiczny. Zasady wywiedzione zarówno z Konstytucji RP jak i przepisów kodeksu postępowania administracyjnego zobowiązują organy administracji do czynienia ustaleń w przedmiocie stron postępowania zgodnie z przepisami, nie zaś z twierdzeniami Wnioskodawcy, opartymi o partykularne interesy wywiedzione z kwestii postulowanego posiadania prawa własności części sieci wodociągowej. Organ wskazał, że w podstawie prawnej kontestowanej decyzji z dnia 2 lutego 2021r., znak ITR.IV.7000.2.2020 brak jest przywołania przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, jednakże jest to błąd jedynie redakcyjny, który nie ma wpływu na rozpoznanie sprawy, bowiem analiza akt postępowania, analiza uzasadnienia decyzji organu I instancji i jej rozstrzygnięcia sprowadza się do rozpatrzenia sprawy w kontekście interpretacji ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Organ nie podzielił także twierdzeń Wnioskodawcy w przedmiocie występowania "dualizmu" zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę, bowiem przepisy ustawy w art. 18 b ust. 1 i ust 2 ustawy określają, iż zezwolenia wydaje się na czas nieokreślony, bądź czas określony na wniosek przedsiębiorstwa. Stąd za słuszne uznał organ ustalenia Wójta Gminy S., iż decyzja z dnia 14 lipca 2005 r., znak ITR.III.7062-3/04 wygasła z mocy prawa, tj. z upływem czasu na który ją wydano na wniosek przedsiębiorstwa, za słusznością tej tezy poza przywołanymi przepisami przemawia także zestawienie czasu podjęcia działalności zawartego w drugiej decyzji od 2 sierpnia 2015 r. na czas nieoznaczony (vide decyzja z dnia 1 lipca 2015 r., znak ITR.IV.7021.13.2015).
Odnośnie dysponowania siecią, organ odwoławczy wskazał, że rzeczą organu wydającego zezwolenie na realizacje przedmiotowej działalności nie jest analiza formy prawnej dysponowania siecią, bowiem przepisy takich uprawnień organowi nie nakładają. Tym samym nie można uznać, iż decyzja tak wydana, zgodnie z przepisami ustawy, jest jak pisze Wnioskodawca "rażącym naruszeniem prawa polegającym na rażącym naruszeniu prawa materialnego (prawa własności) właściciela sieci kanalizacyjnej położonej w miejscowości K. - B., gmina S.". Zdaniem organu odwoławczego decyzja rażąco naruszająca prawo to decyzja, która posiada wady enumeratywnie wymienione w art. 156 k.p.a., wady o znacznym ciężarze gatunkowym, które muszą wynikać z przepisów materialnoprawnych warunkujących wydanie konkretnego rozstrzygnięcia. Odnosząc powyższe na stan sprawy organ zauważył, iż przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków nie zobowiązują organu wydającego decyzję do weryfikacji wobec podmiotu ubiegającego się o wydanie zezwolenia, formy prawnej posiadania sieci wodociągowej, zatem nawet nie uregulowana forma władania częścią sieci nie jest podstawą do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.
Stąd organ uznał, że przesądzenie kwestii braku istnienia interesu prawnego Wnioskodawcy nie może zostać rozstrzygnięte w postanowieniu, o którym mowa w art. 61 a § 1 k.p.a., ale może nastąpić w toku postępowania, tj. po jego wszczęciu, dając ewentualnie podstawę do zastosowania przez organ prowadzący postępowanie art. 105 § I k.p.a. (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2018 r. sygn. II OSK 1387/16) powołując stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 marca 2021, sygn. akt II SA/Sz 324/20. Przedmiotowa sprawa rozpoznana w przywołanym wyroku również była zainicjowanej na wniosek K. Spółka z o.o., a dotyczyła cofnięcia zezwolenia M. Spółka z o.o. w związku z posiadaniem prawa do części sieci zlokalizowanej w miejscowości D..
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący zarzucił:
1. Błędne rozpatrzenie sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie oraz Wójta Gminy S. w jednym postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez każdy organ, zamiast oddzielnie w oddzielnych postępowaniach prowadzonych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie i Wójta Gminy S. w odniesieniu do wydanej decyzji przez Wójta Gminy S. wydanej w dniu 14 lipca 2005 r., znak ITR.III.7062-3/04 oraz w odniesieniu do wydanej w dniu 1 lipca 2015 r. przez Wójta Gminy S. decyzji administracyjnej, znak ITR.IV.7021-13/2015
2. Błędne wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie dnia 7 czerwca 2021 r. decyzji znak SKO.4131.578.2021 oraz błędne wydanie decyzji przez Wójta Gminy S. z dnia 2 lutego 2021r., znak ITRIV.7000.2.2020 w odniesieniu do wydanej decyzji przez Wójta Gminy S. wydanej w dniu 14 lipca 2005 r., znak TTR.TTI,7062-3/04 oraz w odniesieniu do wydanej w dniu 1 lipca 2015 r. przez Wójta Gminy S. decyzji administracyjnej, znak ITR.IV.7021-13/2015
i jednocześnie zarzucił naruszenie :
3. przez Wójta Gminy S. i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie przepisów art. 28 k.p.a. łącznie z przepisami art. 30 par.4 k.p.a. poprzez nie uznanie za stronę postępowania administracyjnego spółkę K. sp. z o.o. w K. Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko - własnościowej D. w D. ,a obecnie spółkę K. sp. z o.o. w K. w wyniku błędnego i niezgodnego z przepisami prawa oraz normami technicznymi ustalenia przez Wójta Gminy K. kręgu stron postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem w dniu 1 lipca 2015 r. przez Wójta Gminy S. , znak ITR. IV. 7021-13/15 w postaci pozwolenia zezwalającego spółce M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na prowadzenie zadania własnego Gminy S. zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków w okresie od 2005 r.
4. Naruszenie przez Wójta Gminy S. i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie należącego obecnie do spółki K. Sp. z o.o. w K., a w dniu wydania decyzji z dnia 1 lipca 2015 r., znak ITR. IV.7021-13/15 do Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko - własnościowej D. w D. prawa materialnego jako prawa majątkowego położonych w miejscowości K. - B. , gmina S. sieci kanalizacyjnych wynikającego z przepisów art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2, art. 31 ust. 2, 3Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , art. 140 k.c. art. 143 k.c. art. 144 k.c. KARTA PRAW PODSTAWOWYCH UNII EUROPEJSKIEJ (2007/C 303/01) (Dz.U.UE C z dnia 14 grudnia 2007 r.) - art. 17, a w związku z tym naruszenie tych przepisów poprzez naruszenie obecnie swobody wykonywania przez obecnego właściciela spółkę K. sp z o.o, a w dniu wydania decyzji przez Spółdzielnię Mieszkaniową Lokatorsko - Własnościową D. w D. prawa własności położonych w miejscowości K.-B. sieci kanalizacyjnych
5. Brak zbadania sprawy i brak uwzględnienia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie w decyzji z dnia 7 czerwca 2021 r. znak SKO.7131.578.2021oraz przez Wójta Gminy S. w swojej decyzji wydanej w dniu 1 lipca 2005 r. , znak ITR.IV.7021-13/15 w postaci pozwolenia zezwalającego spółce M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na prowadzenie zadania własnego Gminy S. zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków w okresie od 2015 r stanu prawnego zakresie położonych miejscowości K.- B. sieci kanalizacyjnych istniejącego w dniu wydania decyzji znak ITR IV 7021-13/15 i aktualnego stanu faktyczno prawnego wynikającego z następstwa prawnego prawa majątkowego do sieci kanalizacyjnych w K. - B. przysługującego spółce K. Sp. z o.o w K..
6. Rażące naruszenie przez Wójta Gminy S. przepisów art. 6,7,8,9,10, 11 k p a. oraz naruszenie przepisów art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7.6.2001 r polegające na braku praworządności, braku podjęcia z urzędu czynności wyjaśniających stan faktyczny w sprawie oraz braku usunięcia wątpliwości wynikającej z normy prawnej poprzez pozbawienie w dniu wydania decyzji znak ITR.IV.7021-13/15 Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-własnościowej D. w D. , a obecnie spółki K. Sp. z o.o w K. statusu strony w niniejszej sprawie , czym doprowadziły do stanu ,że postępowanie administracyjne nie było prowadzone w sposób budzący zaufania uczestników do władzy publicznej, a także poprzez nienależyte informowanie stron w niniejszej sprawie o okolicznościach faktycznych i prawnych w sprawie.
7. Rażące naruszenie przez Samorządowe Kolegium odwoławcze w Koszalinie przepisów art. 6,7,8,9,10, 11 k p a. oraz naruszenie przepisów art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7.6.2001 r polegające na braku praworządności, braku podjęcia z urzędu czynności wyjaśniających stan faktyczny w sprawie oraz braku usunięcia naruszenia prawa wynikającej z normy prawnej poprzez pozbawienie w dniu wydania decyzji znak ITR.IV.7021-13/15 Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-własnościowej D. w D. , a obecnie spółki K. Sp. z o.o. w K. statusu strony w niniejszej sprawie , czym doprowadziły do stanu ,że postępowanie administracyjne nie było prowadzone w sposób budzący zaufania uczestników do władzy publicznej , a także poprzez nienależyte informowanie stron w niniejszej sprawie o okolicznościach faktycznych i prawnych w sprawie.
8. Błędne ustalenie w niniejszej sprawie stanu faktycznego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie w postanowieniu wydanym dnia 7 czerwca 2021r. znak SKO.4131.578.2021
9. Brak zbadania sprawy i brak uwzględnienia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem decyzji 7 czerwca 2021 r., znak SKO.4131.578.2021 stanu prawnego zakresie położonych miejscowości K.-B. sieci kanalizacyjnych istniejącego w dniu wydania decyzji znak ITR.IV.7021-13/15 i aktualnego stanu faktyczno prawnego wynikającego z następstwa prawnego prawa majątkowego do sieci kanalizacyjnych w K. -B. przysługującego spółce K. Sp. z o.o w K..
oraz wniósł o:
1. Przeprowadzenie dowodu z (oświadczenia prezesa Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko -Własnościowej D. w D. Z. K. z dnia 31 maja 2020 r. na okoliczność ,że Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko - Własnościowej D. w D. nigdy nie udzieliła żadnej zgody do dysponowania sieciami kanalizacyjnymi w K. - B. przez Gminą S. oraz przez spółkę M. Sp. z o.o. z siedzibą w K., ani też nie zawarła z Gminą S. oraz ze spółką M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. ani tez z żadnym innym podmiotem lub gminą, powiatem itp. żadnej umowy w postaci przeniesienia własności lub innej umowy, z której wynikałby tytuł prawny do dysponowania przez w/w podmioty w/w sieciami w celu prowadzenia zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków w miejscowości K.- B., gmina S..
2. Na podstawie przepisów art. 108 par.1 k.p.a. wnioskuję o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, gdyż niezbędne jest nadanie tego rygoru ze względu na ważny interes społeczny i ważny interes strony
(wnioskodawcy).
3. Na podstawie art. 35 k.p.a. natychmiastowe wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej w części dotyczącej miejscowości K.- B. , gmina K. wydanej w dniu 1 lipca 2015 r. przez Wójta Gminy S. , znak
ITR IV.7021-13/15 w postaci pozwolenia zezwalającego spółce M. Sp. z o.o z siedzibą w K. na prowadzenie zadania własnego Gminy S. zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków w okresie od 2015 r. ze względu na ważny interes społeczny i ważny interes strony (wnioskodawcy).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I z dnia 27 maja 2022 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów ze względu na brak zgody wszystkich stron postępowania sądowoadministracyjnego na przeprowadzenie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. O terminie posiedzenia niejawnego, wyznaczonego na dzień 7 kwietnia 2022 r., oraz o możliwości przedłożenia Sądowi dodatkowego stanowiska w sprawie poinformowano strony w dniach – 30.05.2022 r. (organ), 15.06.2022 r. (strona skarżąca).
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje:
Skarga jest uzasadniona choć na obecnym etapie kontroli nie wszystkie zarzuty mogą być rozpoznane.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. dalej: " P.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie Skarżący złożył wniosek będąc aktualnym właścicielem odcinka sieci wodociągowej, kanalizacyjnej i kanalizacji deszczowej zlokalizowanej w miejscowości K.-B., powołując się na treść art. 18a ust. 1 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, do Wójta Gminy S. o wszczęcie postępowania w sprawie cofnięcia M. Spółka z o.o. z siedzibą w K. (dalej: "M. Spółka z o.o.") zezwolenia na zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków w zakresie obszaru miejscowości K.-B., udzielonego przez Wójta Gminy S. decyzją z dnia 14 lipca 2005 r. ITR.III.7062-3/04 i z dnia 1 lipca 2015 r. ITR.IV.7021-13/2015.
W uzasadnieniu wnioskodawczyni zarzuciła, że wskazane rozstrzygnięcie narusza art. 16 ust.2 pkt. 3, art. 17a, art. 17b pkt 1, art. 18a ust.1 pkt 2 , art. 18 pkt 8, art. 18e ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 6 i art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jej zdaniem, pozwolenie dla M. Spółka z o.o. zostało wydane niezgodnie z przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, bowiem Gmina S. nigdy nie była i aktualnie też nie jest właścicielem sieci wodociągowej, kanalizacyjnej oraz deszczowej w miejscowości K.-B.. Uprzednim właścicielem tych sieci była Spółdzielnia Mieszkaniowo – Lokatorsko – Własnościowa D. w D. , a obecnie K. Spółka z o.o. Skoro M. Spółka z o.o. nie była właścicielem tego odcinka sieci, zatem nie posiadała wymienionych w art. 16 ust. 2 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków – środków technicznych do jej prowadzenia, co oznacza, że Wójt wydając na jej rzecz przedmiotowe zezwolenie decyzją z dnia 14 lipca 2005 r. i 1 lipca 2015 r. nie dochował należytej staranności oraz rażąco naruszył prawo materialne (prawa własności) poprzedniego, jak też aktualnego właściciela sieci.
Mając na uwadze zakres wniosku strony skarżącej inicjującej postępowanie jak też pisma procesowe Skarżącej, nie sposób pominąć okoliczności, że prócz tego iż Skarżąca domaga się wydania decyzji o cofnięciu zezwolenia na mocy art. 18a ust. 1 pkt 2 ww aktu, podnosi również kwestie "rażącego naruszenia prawa", do którego miało dojść, w jej ocenie, przy wydaniu przez Wójta Gminy decyzji z dnia 14 lipca 2005 r. i z dnia 1 lipca 2015 r. co mogłoby sugerować oczekiwanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji.
Tymczasem rozstrzygnięcie (sentencja) organu I instancji z dnia 2 lutego, znak ITRIV.7000.2.2020 Wójt Gminy S. przedmiotem obejmuje jedynie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy S. wydanego spółce M. Sp. z o.o. decyzjami z dnia 14 lipca 2005 r. znak ITR.III.7062-3/04 oraz z dnia 1 lipca 2015 r. znak ITR.IV.7021 -13/2015. Takie też rozstrzygnięcie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie utrzymało w mocy.
Z akt administracyjnych nie wynika aby organ I instancji miał wątpliwości co do żądania Skarżącego, nie zwracał się do Skarżącego o wyjaśnienie zakresu żądania. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że organ ten rozważał także prawidłowość udzielenia zezwoleń z 14 lipca 2005 r. i z dnia 1 lipca 2015 r. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika zaś, że organ ten rozważał przesłanki z art. 156 k.p.a. co bezspornie było wynikiem uchylenia przez WSA w Szczecinie wyrokiem z dnia 18 marca 2021, sygn. akt II SA/Sz 340/20 i zawartymi tam zaleceniami w sprawie zainicjowanej na wniosek K. Spółka z o.o., a dotyczyła cofnięcia zezwolenia M. Spółka z o.o. w związku z posiadaniem prawa do części sieci zlokalizowanej w innej miejscowości D..
Przechodząc zatem do kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazać należy, że zgodnie z art. 138 § 1 K.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:
- utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo
- uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji albo (...).
W niniejszej sprawie sądząc z podstawy prawnej (art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.), a także użytego sformułowania "utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję" i mając na uwadze wskazany przedmiot rozstrzygnięcia w sentencji rozstrzygnięcia tj. umorzenia postępowania w sprawie o wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy S. wydanego spółce M. Sp. z o.o. decyzjami z dnia 14 lipca 2005 r. znak ITR.III.7062-3/04 oraz z dnia 1 lipca2015 r. znak ITR.IV.7021 -13/2015" organ odwoławczy orzekał wyłącznie w zakresie podstaw do cofnięcia ww. zezwoleń.
Wprawdzie częścią składową decyzji jest też uzasadnienie faktyczne i prawne, to przecież "rozstrzygnięcie stanowi istotę decyzji (osnowę), bowiem w tym fragmencie przesądza się o udzielonym stronie uprawnieniu względnie nałożeniu obowiązku a treści rozstrzygnięcia organu nie można domniemywać. (L. Żukowski, Kodeks postępowania administracyjnego - Wyd. Prawnicze PWN - W. 1998, art. 120), W wyroku z 15 sierpnia 1985 r. - sygn. akt III SA 730/85 - sąd stwierdził, że w "rozstrzygnięciu (osnowie) decyzji zostaje wyrażona wola organu administracyjnego załatwiającego sprawę w tej formie. O ile może być wydana decyzja bez uzasadnienia (np. uwzględniająca żądanie strony), o tyle nie można wydać decyzji bez rozstrzygnięcia".
Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 15 k.p.a. dwuinstancyjność postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym, merytorycznym rozpoznaniu sprawy - przez organy obu instancji. Organ odwoławczy powinien nie tylko kontrolować zgodność z prawem i celowość decyzji organu I instancji, ale musi na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, zgromadzonego zarówno w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, jak i w trakcie ewentualnego uzupełniającego postępowania dowodowego przeprowadzonego w toku postępowania odwoławczego, wydać w sprawie jeszcze jedno rozstrzygnięcie. Jak słusznie stwierdził NSA w wyroku z 7.V.1984 r. II SA 225/84 (powołany za: Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego, pod red. R. Hausera, Warszawa 1998, s. 341-342), "Organ odwoławczy rozstrzyga bowiem ponownie sprawę pod względem merytorycznym, przeprowadzając w miarę potrzeby dalsze postępowanie wyjaśniające. Organ ten może korygować zarówno wady prawne decyzji, jak też wady polegające na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych bądź powodujące inne nieprawidłowości". Nie mniej zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą jest wyznaczony zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji. Oznacza to, że organ odwoławczy nie może zmieniać rodzaju sprawy. Tak więc w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym ze sprawą, która była przedmiotem rozpoznania przez organ I instancji.
Stąd z tej też przyczyny Sąd nie może tolerować takich wad decyzji odnoszących się do jej istoty, stwierdzając, że są one nieistotne i nie mają wpływu na wynik sprawy. Dotyczy to w rzeczywistości takich decyzji organu odwoławczego, których rozstrzygnięcie organu I instancji może odnosić się czy też odnosi się do wielu rozstrzygnięć cząstkowych, z których każde może być zawarte w samodzielnej decyzji. O istotności takiej wady decyzji organu odwoławczego świadczy i ta jej cecha, że rozstrzyga ona o zakończeniu bądź nie sporu w danej sprawie.
Rozstrzygnięcie musi być sformułowane w taki sposób, ażeby możliwe było następnie wykonanie decyzji (B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz Wyd. C.H. Beck, Warszawa 1996, str. 482).
Z decyzji organu odwoławczego jednakże nie wynika, czego wynikiem jest wskazane badania przesłanek z art. 156 k.p.a., czy jest to wynik dostrzeżonej wady decyzji I instancji a jeśli tak, to jaka jest podstawa do naprawienia tej wadliwości przez organ odwoławczy. Idąc dalej skoro organ odwoławczy podejmuje się naprawienia wadliwości decyzji organu I instancji to sposób sformułowania sentencji rozstrzygnięcia organu odwoławczego "utrzymuje w mocy decyzję Wójta Gminy S. wydanej dnia 2 lutego 2020 r. , znak ITRIV.7000.2.2020 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy S. wydanego spółce M. Sp. z o.o. decyzjami z dnia 14 lipca 2005 r. znak ITR III 1.7062-3/04 oraz z dnia 1 lipca2015 r. znak ITR.IV.7021 -13/2015" budzi wątpliwości i to wobec braku odniesienia w sentencji decyzji organu I instancji do stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie udzielenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy S. wydanego spółce M. Sp. z o.o. decyzjami z dnia 14 lipca 2005 r. znak ITR.III.7062-3/04 oraz z dnia 1 lipca2015 r. znak ITR.IV.7021 -13/2015.
Stąd pytanie co oznacza wyrażenie "utrzymuje w mocy decyzję z 2 lutego 2020r.", a więc czy odnosi się ono także do innych okoliczności tj. związanych z rozpoznaniem sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie udzielenia ww. zezwoleń.
W tym stanie sprawy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (art. 107 § 1 i art. 138 § 1 k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego sąd na podstawie art. 145 § 1 pk1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Wobec dostrzeżonych wadliwości odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi na obecnym etapie postępowania jest przedwczesne. W ponownym rozstrzygnięciu organ uwzględni wskazania Sądu co do rozstrzygnięcia, w przypadku ewentualnego korygowania wad decyzji organu I instancji organ odwoławczy wskaże podstawy prawne do takiego działania. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło