II SA/Sz 889/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. Nr [...], II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...],[...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Wójta Gminy na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) , art. 5 ust. 3 – 3b, art. 12 ust. 1 i 2 oraz art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 7 stycznia 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm.) uznał D.C. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu organ podał, iż podczas przeprowadzonego wywiadu alimentacyjnego D.C. oświadczył, że jest osobą bezrobotną niezarejestrowaną w powiatowym urzędzie pracy. W dniu [...] skarżący zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, a w dniu [...] uzyskano informację z PUP, że skarżący nie figuruje w ewidencji osób bezrobotnych, ponieważ nie stawił się w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie. Mimo posiadanych bieżących zobowiązań alimentacyjnych, przez okres ostatnich sześciu miesięcy tj. [...] nie wywiązywał się w każdym miesiącu z tych zobowiązań w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. W świetle powyższego zaistniały przesłanki z art. 5 ust. 3 i 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów uzasadniające uznanie ww. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań. W odwołaniu od powyższej decyzji D.C. podniósł, iż został skreślony z ewidencji osób bezrobotnych z powodu niestawiennictwa w wyznaczonym terminie. Natomiast fakt wydania kwestionowanej decyzji spowodowany jest utratą pracy w październiku z powodu zatrzymania prawa jazdy. Końcowo skarżący zobowiązał się regulować bieżące alimenty od [...]. Rozpoznając sprawę na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...],[...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium podało, że wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...], sygn. akt [...] D.C. został zobowiązany do zapłaty alimentów na rzecz dziecka D.C. w kwocie [...] zł miesięcznie. Powyższa kwota została wyrokiem Sądu z dnia [...] podwyższona do kwoty [...] zł. Według zaświadczenia komornika sądowego z dnia [...] kwota niezrealizowanych zobowiązań alimentacyjnych z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wynosiła [...] zł, z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych – [...] zł. Na rzecz osób uprawnionych organ wypłacał świadczenie alimentacyjne w okresie [...] w kwocie [...] zł miesięcznie, i w okresie [...] w kwocie [...] zł. W dniu [...] przeprowadzono wywiad alimentacyjny, D.C. złożył oświadczenie majątkowe i zobowiązał się do spłacania zadłużenia w momencie poprawy sytuacji finansowej. Następnie do organu wpłynęła informacja z PUP, że od [...] skarżący nie figuruje w ewidencji osób bezrobotnych. Po uzyskaniu zaświadczenia Komornika sądowego w przedmiocie niewywiązywania się z obowiązku uiszczania bieżących zobowiązań alimentacyjnych kwestionowaną decyzja organ I instancji uznał D.C. za dłużnika alimentacyjnego. W ocenie Kolegium wcześniejsze uchylanie się od płacenia alimentów, utrzymywanie się z prac dorywczych, bycie bezrobotnym nie stwarza na przyszłość gwarancji systematycznego wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Kolegium, D.C. zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze przytoczył argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodatkowo podniósł, iż niepłacenie alimentów spowodowane było utratą na 12 miesięcy prawa jazdy. Aktualnie czeka na zwrot prawa jazdy zatrzymanego za jazdę pod wpływem alkoholu, by móc przystąpić do egzaminu na prawo jazdy kat. E, co pozwoli mu starać się o pracę jako kierowca Tir-a. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zajęte w sprawie i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje. Przedmiotem kontroli sądu, dokonanej pod kątem zgodności z prawem, stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy o uznaniu D.C. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 5 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1. poz. 7 ze zm.). W myśl art. 5 ust. 3 ww. ustawy, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Stosownie do art. 5 ust. 3a cytowanej ustawy, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Z treści ww. przepisów wynika, że przesłanki pozytywne wszczęcia postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wymienione zostały w sposób enumeratywny w pkt od 1 do 3 ust. 3 art. 5 ustawy. Wystąpienie którejkolwiek z nich, nie może jednak stanowić podstawy do wydania decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w przypadku określonym w art. 5 ust. 3a ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze argumentując wystąpienie podstaw faktycznych i prawnych za utrzymaniem w mocy decyzji uznającej D.C za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stwierdziło, że dotychczasowe uchylanie się przez skarżącego od płacenia alimentów utrzymywanie się z prac dorywczych i bycie bezrobotnym nie stwarza na przyszłość gwarancji systematycznego wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego. W ocenie Sądu, przedstawione motywy wydania zaskarżonej decyzji, które zostały zaprezentowane przez organ odwoławczy na ostatniej stronie decyzji, w kontekście przytoczonych wyżej, obowiązujących przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie pozwalają na uznanie, że decyzja ta jest zgodna z prawem. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie powołał się na wystąpienie którejś z okoliczności wymienionych w art. 5 ust. 3 ww. ustawy. Kolegium przyjęło, że za uznaniem skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych przemawia brak gwarancji systematycznego wywiązywania się przez niego z obowiązku alimentacyjnego. Sąd stwierdził, że przytoczenie takiego argumentu, stanowiącego zarazem jedyną przesłankę utrzymania w mocy decyzji uznającej skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, nie znajdowało oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Przepisy te, nie przewidują bowiem możliwości wydania decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wobec braku gwarancji systematycznego wywiązywania się ze zobowiązań alimentacyjnych, czy też zaniechania płacenia alimentów w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów w okresie ostatnich 6 miesięcy. Z tego względu Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odwołując się do pozaprawnych przesłanek, które stanowić miały podstawę jej podjęcia, musiała zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Ponownie rozpoznając sprawę obowiązkiem organu I instancji będzie wydanie decyzji przy jednoczesnym uwzględnieniu przedstawionego stanowiska Sądu co do warunków umożliwiających uznanie dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od obowiązków alimentacyjnych. W takim stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zamieszczone w pkt II wyroku znajduje oparcie art. 152 ww. ustawy.