II SA/Sz 89/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wydania wtórnika prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M. Ł. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M.L. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...], umarzającej postępowanie w sprawie wydania wtórnika prawa jazdy – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Powyższe orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. M.L. w dniu [...] r. złożył wniosek do organu I instancji o wydanie wtórnika prawa jazdy wg kat. [...] z powodu zmiany terminu jego ważności. Do wniosku załączył: jedno zdjęcie, kserokopię prawa jazdy z terminem ważności do dnia [...] r., orzeczenie lekarskie nr [...] stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (w którym wyznaczono datę ponownego badania lekarskiego na dzień [...] r.) oraz dowód wpłaty opłaty za wydanie dokumentu. W dniu [...] r. do organu wpłynęła informacja o istnieniu przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami oraz kserokopia negatywnego orzeczenia psychologicznego nr [...] wydanego w dniu [...] r., w którym psycholog uprawniony do badań kierowców stwierdził istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem u M.L. Przeciwwskazania psychologiczne do kierowania pojazdami potwierdziło orzeczenie nr [...] r. wydane w trybie odwoławczym. W dniu [...] M.L. wycofał wniesioną opłatę za wydanie wtórnika prawa jazdy w wysokości [...] zł. Żądanie zwrotu opłaty organ I instancji potraktował jako równoznaczne z wycofaniem wniosku o wymianę prawa jazdy złożonego w dniu [...] r. W tej sytuacji dalsze prowadzenie postępowania w kierunku wymiany prawa jazdy, w ocenie organu, stało się bezprzedmiotowe. Okoliczność ta spowodowała konieczność umorzenia postępowania, bowiem spełniona została przesłanka z art. 105 § 1 K.p.a., o czym orzeczono w decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r. W odwołaniu od powyższej decyzji M.L. podał, że odmowa odnowienia prawa jazdy utrudni mu wykonywanie codziennych czynności, a zwłaszcza dowożenie żony do lekarza, co wymaga częstego korzystania z samochodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Odnosząc się do treści odwołania Kolegium wskazało, że tzw. negatywne orzeczenie psychologiczne stanowi samoistną przesłankę do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym w odniesieniu do wszystkich posiadanych kategorii prawa jazdy. Kwestię tę reguluje art. 140 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym: "decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia na podstawie orzeczenia psychologicznego wydanego po przeprowadzeniu badania psychologicznego w trybie określonym w art. 124 ust. 1 pkt 2 lit a, istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem." W ocenie organu odwoławczego argumenty podane w odwołaniu nie mogą wpływać na nieuwzględnienie przez organ orzekający w sprawie treści znajdujących się w aktach sprawy orzeczeń psychologicznych, z których jednoznacznie wynika, że u M.L. stwierdzono istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. W tej sytuacji organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, uznając ją za zgodną w dacie jej wydania z prawem. Na powyższa decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył M.L., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi skarżący opisał przebieg postępowania w sprawie i wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podjęło zaskarżoną decyzję, nie prosząc go o dodatkowe wyjaśnienia, a postępowanie w sprawie toczyło się bez jego udziału. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze Kolegium podało, że pismem z dnia [...] r. skarżący został powiadomiony o przysługującym mu prawie zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów. M.L. z prawa tego skorzystał w dniu [...] r., jednak żadnych uwag nie wniósł. Na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2013 r. skarżący poparł skargę i wyjaśnił, że opłatę wycofał, ponieważ namawiali go do tego pracownicy Urzędu. Nie zdawał sobie sprawy ze skutków odebrania opłaty. Natomiast w sprawie zamierzał się odwoływać. Cały czas miał wydawane prawo jazdy na czas określony, nie wie z jakiego powodu. Ostatnio wydano mu prawo jazdy na okres 5 lat. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.). Sąd administracyjny nie posiada natomiast uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy. W związku z powyższym, rozpoznając przedmiotową sprawę, Sąd zobligowany był jedynie do oceny, czy zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania. W rozpoznawanej sprawie Prezydent Miasta umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Organ ten uznał bowiem, że żądanie zwrotu opłaty przez skarżącego jest równoznaczne z wycofaniem jego wniosku o wymianę prawa jazdy złożonego w dniu [...] r., a tym samym postępowanie w tym przedmiocie stało się bezprzedmiotowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Sąd za celowe uznaje przypomnieć, że art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, na który to przepis powołały się organy rozstrzygające w sprawie, wiąże bezprzedmiotowość postępowania z brakiem któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, co w konsekwencji powoduje niemożność rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty (por: A. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2012, str. 415). Decyzja o umorzeniu postępowania zapada więc w sytuacji, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub organ administracji stwierdził oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego bezprzedmiotowość postępowania rozumiana jest jako brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (por: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 r., sygn. akt II SA 2225/01, niepublikowany). Owa bezprzedmiotowość zachodzi więc wtedy, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania albo utraciła taki charakter w jego toku. Zupełnie inaczej sytuacja wygląda jednak wówczas, gdy w toku prowadzonego postępowania administracyjnego okaże się, że brak jest ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania. W takiej sytuacji mamy do czynienia co najwyżej z bezzasadnością żądania, nie zaś z bezprzedmiotowością postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. Oznacza to konieczność załatwienia sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej ją co do istoty. W uzasadnieniu wyroku z dnia 9 listopada 1995 r., sygn. akt III ARN 50/95 (OSNAPiUS nr 11/1996, poz. 150) Sąd Najwyższy podkreślił, że ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją art. 105 § 1 K.p.a. nie może być interpretowany rozszerzająco. Przepis ten ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, w których w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie zaistniała przesłanka do umorzenia postępowania, bowiem takiego rozstrzygnięcia nie może uzasadniać okoliczność złożenia wniosku o wycofanie opłaty, w sytuacji, gdy organ miał już wiedzę o przeciwwskazaniach psychologicznych u skarżącego do kierowania pojazdami. Nie wyjaśniona została przy tym kwestia, czy żądanie zwrotu opłaty było równoznaczne z cofnięciem przedmiotowego wniosku. Tym samym umorzenie postępowania przez organy orzekające w sprawie bez podjęcia stosownych kroków w celu wyjaśnienia sprawy było nieuzasadnione i stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. W świetle powyższych rozważań zawarty w skardze wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji jest zasadny. Nie przesądzając o końcowym wyniku postępowania, wskazane powyżej naruszenia stanowią wytyczne dla organu, w jakim kierunku powinno zmierzać ponowne rozpoznanie sprawy. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania zostało wydane w oparciu o art. 200 wymienionej wyżej ustawy.