II SA/Sz 891/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 lutego 2011 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata W. S. kwotę [...] złotych obejmującą należny podatek od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne udzielone skarżącemu z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2010r. sygn. akt II SA/Sz 1199/09, po rozpoznaniu skargi J. M. stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Przyczyną stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium było, jak wynika to z uzasadnienia wyroku, rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa polegające na niezbadaniu dochowania przez stronę terminu wniesienia odwołania i rozpatrzenie odwołania wniesionego po terminie. WSA stwierdził mianowicie, że: "z przekazanych sądowi akt administracyjnych wynika, że decyzja Starosty W. z dnia [...] r., kierująca JM. na badanie lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, została odebrana przez skarżącego osobiście w dniu [...] r. w Zakładzie Karnym we W., o czym świadczy kopia zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdująca się na rewersie 2 strony w/w decyzji. Po otrzymaniu tej decyzji, zawierającej prawidłowe pouczenie o prawie i trybie wniesienia odwołania, J. M. pismem z dnia [...] r., zatytułowanym "wniosek", zwrócił się do Starosty W. o "wysłanie brakującej dokumentacji z Poradni Zdrowia Psychicznego [...] Szpitala Wojskowego z Przychodnią w W." Ponadto stwierdził, że "Będę pisał odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego a do tego potrzebna jest dla mnie pełna dokumentacja". Jednocześnie J. M. sformułował "wniosek" o wyznaczenie nowego terminu odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak i nowego terminu 30-dniowego do przedłożenia orzeczenia lekarskiego". W odpowiedzi na powyższe pismo Starosta W. skierował do J. M. pismo z dnia [...] r., w którym zobowiązał stronę do jednoznacznego określenia, czy pismo z dnia [...] r. jest odwołaniem, pouczając, że jeżeli stanowić ma odwołanie to zostanie mu nadany bieg przewidziany dla środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym. Odpowiadając na w/w wezwanie J. M, w piśmie z dnia [...] r. podał, że w związku z nieotrzymaniem pełnej dokumentacji do wglądu, pismo datowane na [...] r. wysłał z prośbą o przysłanie kserokopii z Poradni Zdrowia Psychicznego [...] Szpitala Wojskowego w W. wraz z wnioskiem o wyznaczenie nowego terminu odwołania. J. M. wyjaśnił, że do sporządzenia odwołania potrzebna jest pełna dokumentacja, której nie uzyskał. Dlatego, aby odwołanie było przyjęte poprosił o wyznaczenie nowego terminu 14-dniowego. Dalej J. M. wskazał, że złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. za pośrednictwem Starosty W. Według akt sprawy organu II instancji, J. M. odwołanie od decyzji Starosty W. z dnia [...] r. sporządził w dniu [...] r., kierując je do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. za pośrednictwem Starosty W.. Odwołanie zostało złożone w Zakładzie Karnym we W. w dniu [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. rozpoznało sprawę merytorycznie, nie wskazując jednak w treści decyzji, które pismo zostało przez organ uznane za odwołanie. Przyjmując, że odwołaniem było pismo J. M. złożone w dniu [...] r. WSA stwierdził, iż zostało ono sporządzone z istotnym uchybieniem terminu, który upłynął z dniem [...] r. i wskazał, że: "Odwołanie wniesione przez stronę z uchybieniem terminu oznacza, że czynność jego wniesienia jest bezskuteczna, zaś organ odwoławczy obowiązany jest, zgodnie z art. 134 k.p.a., stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołania decyzja organu pierwszej instancji staje się bowiem ostateczna i można ją wzruszyć wyłącznie w trybach nadzwyczajnych. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta z ochrony trwałości na podstawie art. 16 § 1 k.p.a." W konkluzji uzasadnienia Sąd wskazał, że: "Obowiązkiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. przed przystąpieniem do rozpatrzenia odwołania było w pierwszej kolejności zbadanie dochowania terminu do jego wniesienia. Skoro organ tego nie uczynił i wydał decyzję merytoryczną, orzekającą o istocie sprawy, pomimo uchybienia przez stronę terminu do złożenia odwołania, to tym samym naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. Jednocześnie w toku postępowania organ nie odniósł się do wniosku strony o "wyznaczenie nowego terminu do złożenia odwołania". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu "pod względem formalno-pranym" odwołania J. M. od decyzji Starosty W. z dnia [...] r. w sprawie skierowania na badania lekarskie – stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania i pozostawiło odwołanie bez rozpatrzenia. Kolegium ustaliło, jak wynika to z uzasadnienia postanowienia, że decyzja organu pierwszej instancji doręczona została stronie w dniu [...] r. J. M. odwołanie złożył w Zakładzie Karnym we W. w dniu [...] r., a więc z istotnym uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 1 kpa, który upłynął z dniem [...]r. Ponadto organ podkreślił, że powyższe ustalenia są związane z wyrokiem WSA w Szczecinie stwierdzającym nieważność decyzji SKO z dnia 27 sierpnia 2009 r. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że Kolegium rozpatrując merytorycznie odwołanie J. M. od decyzji Starosty W. z dnia [...] r. dopuściło się rażącego naruszenia prawa przyjmując, iż odwołanie zainteresowanego stanowi wniosek z dnia [...] r. Organ II instancji zaznaczył, że pismem z dnia [...] r. zwróciło się do odwołującego o złożenie oświadczenia, czy pismo nazwane "odwołaniem" z dnia [...] r. jest prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 58 § 1-3 kpa. W odpowiedzi na powyższe pismo J. M. w piśmie z dnia [...]r. nie uprawdopodobnił, że przekroczenie ustawowego terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Zdaniem organu odwoławczego, treść powyższego pisma jest konsekwencją rozważań odwołującego w zakresie posiadanych wyników badań lekarskich. Kolegium podkreśliło ponadto, że sam wniosek o przywrócenie (przedłużenie wg odwołującego) terminu do wniesienia odwołania nie jest jeszcze przesłanką do jego uwzględnienia. W art. 58 § 1 i 2 ustanowione zostały przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Tak argumentując, organ drugiej instancji orzekł jak w sentencji postanowienia. J. M. wyżej opisane postanowienie zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. podnosząc, że wobec nie otrzymania pełnej dokumentacji sprawy nie był w stanie sporządzić odwołania i dlatego w piśmie z dnia [...] r. zwrócił się do Starosty W. z prośbą o przysłanie brakującej dokumentacji celem złożenia odwołania, jednocześnie "informując o terminie, że termin minie i prosi o wyznaczenie nowego terminu, bo to jest związane z zaznajomieniem się z brakującymi aktami sprawy". Dalej skarżący wywiódł, że otrzymał ze Starostwa brakującą dokumentację, ale nikt go nie poinformował "o minionym terminie" więc sporządził odwołanie z datą [...] r. i zaznaczył, że K. nie miał żadnych jego "papierów" więc nie pisał do K. tylko do W. Według skarżącego, jego pisma z dnia [...] r. i [...] r. należałoby traktować jako jedno z datą [...] r., gdyż nie popełnił żadnego uchybienia, skoro to Starosta W, mimo że zwracał się do tego organu dużo wcześniej, nie wysłał mu pełnej dokumentacji akt sprawy. Skarżący podniósł też zarzut nierównego traktowania obowiązków strony i obowiązków organu wskazując na niedotrzymanie przez Starostę i SKO terminów załatwienia sprawy. Wskazał także na błąd Kolegium, które nie sprostowało daty: [...] r. i wyjaśnił, że z tą datą nie wysyłał nigdzie żadnych pism. J. M. zakwestionował również ustalenie Kolegium, że nie uprawdopodobnił, że przekroczenie ustawowego terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy i podniósł, iż fakt pierwotnego rozpatrzenia przez SKO jego wniosku z dnia [...] r. świadczy o tym, że organ ten "dobrze zrozumiał, że trzeba te dwa wnioski z [...] r. i [...] r. traktować łącznie". Stawiany skargą zarzut naruszenia prawa strony poprzez uniemożliwienie obrony skarżący oparł na twierdzeniu, że po udzieleniu odpowiedzi na pismo Kolegium z dnia [...] r. nie został zawiadomiony o terminie i celu posiedzenia, czy przysługuje mu obrońca, otrzymał znienacka postanowienie ostateczne. Ponadto organ odwoławczy nie przysłał mu "postanowienia WSA z dnia 29 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Sz 1199/00", w tej kwestii nie otrzymał żadnego pisma i nie wie co Sąd "zalecił, zarzucił komu i czego dotyczy". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie jest zasadna, zaskarżone postanowienie nie jest bowiem dotknięte takimi naruszeniami prawa o jakich mowa w art. `145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Będące przedmiotem skargi do Sądu postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. zapadło po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wyroku sądu administracyjnego stwierdzającego nieważność poprzednio wydanej przez ten organ decyzji. Powyższa okoliczność ma doniosłe znaczenie dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Mieć bowiem trzeba na uwadze, że zgodnie z art. 153 wskazanej wyżej ustawy "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia." W świetle cytowanego przepisu za chybione uznać trzeba wywody skargi forsujące koncepcję złożenia przez stronę odwołania w terminie. Kwestię tę przesądził już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdzając w swoim orzeczeniu, że odwołaniem od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. było pismo J. M. złożone w dniu [...] r. WSA stwierdził, iż zostało ono sporządzone z istotnym uchybieniem terminu, który upłynął z dniem [...] r. Wobec treści art. 153 p.p.s.a. zarówno Kolegium jak i obecnie Sąd związane są tą oceną. Tak więc rzeczą organu odwoławczego było ustalenie czy w sprawie złożony został wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Tylko bowiem w przypadku doszukania się w którymś z pism strony takiego wniosku organ odwoławczy miałby podstawy do jego rozpatrzenia, a w razie pozytywnego wyniku i przywrócenia skarżącemu terminu do złożenia odwołania wystąpiłaby podstawa prawna do rozpatrzenia odwołania przez ten organ. Nie ma przy tym racji skarżący zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie jego praw poprzez nieprzesłanie mu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Sz 1199/09, gdyż to nie należy do obowiązków organu administracji publicznej orzekającego w sprawie. W przypadku wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję lub stwierdzającego jej nieważność sąd, który wydał wyrok doręcza jego odpis wraz z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu każdej stronie (art. 142 § 1 p.p.s.a.), przy czym w myśl art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. W toku rozprawy sądowej w niniejszej sprawie Sąd przeprowadził dowód z karty 76 akt sprawy II SA/Sz 1199/09 i na tej podstawie ustalił, że odpis wyroku z dnia 29 kwietnia 2010 r. w tej sprawie wraz z uzasadnieniem został doręczony w dniu [...] r. adwokatowi ustanowionemu pełnomocnikiem skarżącego na zasadzie prawa pomocy. Skarżący miał więc możliwość zwrócenia się do swojego pełnomocnika o przekazanie mu treści tego wyroku. Należy też wyjaśnić skarżącemu, że inny charakter prawny mają przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego terminy do załatwiania spraw przez organy administracji publicznej w indywidualnych sprawach z zakresu tej administracji (art. 35-37 k.p.a.), a inny przewidziane w tym kodeksie terminy do dokonania określonych czynności procesowych. Stronie w przypadku zwłoki organu w załatwieniu sprawy w terminie wskazanym w art. 35 k.p.a. lub określonym zgodnie z art. 36 k.p.a., po wyczerpaniu trybu zażaleniowego, o którym mowa w art. 37 k.p.a. służy środek prawny w postaci skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu. Natomiast terminy do dokonania przez stronę czynności procesowych takich jak wniesienie odwołania, zażalenia lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy są terminami zawitymi. Dokonanie czynności procesowej z naruszeniem terminu zawitego powoduje bezskuteczność tej czynności. Kodeks przewiduje możliwość przywrócenia terminu zawitego, ale tylko jeżeli składający prośbę o jego przywrócenie uprawdopodobni, ze uchybienie nastąpiło bez jego winy (art. 58 § 1 k.p.a) i pod warunkiem, że prośbę tę wniesie w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu dokonując jednocześnie czynności dla której określony był termin. W realiach niniejszej sprawy Kolegium powinno było wskazać dlaczego nie rozważało pisma skarżącego z dnia [...] r. jako wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, skoro skarżący w piśmie tym wniósł o wyznaczenie nowego terminu do wniesienia odwołania., a także wprost wskazać czy pismo strony z dnia [...] r. zawiera wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, czy prośby takiej nie zawiera. Ten błąd w zakresie sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, formalnie rzecz ujmując narusza art. 107 § 3 k.p.a., jednakże w ocenie sądu, naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Ustawa nie zna takiej instytucji procesowej jak: "wyznaczenie nowego terminu do wniesienia odwołania", jednakże nawet przy dokonaniu wykładni intencji wnoszącego pismo w sposób dla niego najkorzystniejszy, nie trudno jest dostrzec, że wniosek złożony został przed upływem terminu do wniesienia odwołania, a zatem nie mógł być rozpatrzony na podstawie art. 58 § 1 kpa. Mieć też trzeba na uwadze, że w decyzji organu I instancji zawarte było dokładne i prawidłowe pouczenie co do sposobu i terminu wniesienia odwołania, a zatem skarżący miał świadomość tego, że nie dostosował się do tego pouczenia i wiedział, że uchybił terminowi do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę zwrócił się do skarżącego o wskazanie, czy pismo z [...] r. stanowi prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i jednocześnie poinformowało stronę o treści art. 58 § 1-3 k.p.a. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na zadane pytanie, lecz rozwinął koncepcję konieczności traktowania obu jego pism z dnia [...] i [...] r., co nie mogło być uwzględnione z przyczyn oczywistych, które - jak już była o tym mowa wyżej - przesądził Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 29 kwietnia 2010 r. W takim stanie faktycznym kwestii terminu wniesienia odwołania stwierdzić trzeba, że mimo nieprawidłowo sporządzonego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, co nie miało wpływu na wynik sprawy, samo rozstrzygnięcie jest prawidłowe i zgodne z prawem. Dlatego należało na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w pkt I wyroku. Orzeczenie o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi za udzieloną skarżącemu z urzędu pomoc prawną oparte jest o przepis art. 250 p.ps.a.