II SA/Sz 894/04

WyrokWSA w Szczecinie2005-08-24

Skład orzekający: Sędzia NSA Mirosława Włodarczak - Siuda, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje matce, która jest rozwódką, wychowuje troje dzieci z poprzedniego małżeństwa i czwarte dziecko ze związku z konkubentem, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje matce, która jest rozwódką i samotnie wychowuje dzieci z poprzedniego związku, nawet jeśli prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubentem i wychowuje z nim kolejne dziecko. Kluczowe jest to, czy dziecko jest wychowywane bez ojca lub matki, a nie status rodziny jako całości.
Stan faktyczny
Skarżąca, rozwódka, wychowuje troje dzieci z poprzedniego małżeństwa oraz czwarte dziecko ze związku z konkubentem. Organy odmówiły jej przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci z poprzedniego małżeństwa, uznając, że nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, ponieważ prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubentem i wychowuje z nim dziecko. Skarżąca wniosła skargę do sądu, argumentując, że jej konkubent nie przyczynia się wystarczająco do utrzymania jej synów z poprzedniego związku.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak - Siuda Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Makowska Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka(spr.) Protokolant Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi E. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z [...] Decyzją z dnia [...]r. o nr [...]Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, w związku z wnioskiem [...]o ustalenie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego przyznanego decyzją nr [...]na dzieci: [...][...].) i [...], działając na podstawie art. 3 pkt 17 i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz § 9 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 45, poz. 433), odmówił wnioskodawczyni przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania wymienionych powyżej dzieci. Uzasadniając swoje stanowisko organ pierwszej instancji wskazał, że na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów ustalono, że [...]wychowuje synów: [...]wraz z konkubentem, z którym posiada czwartego syna – [...]Mając na uwadze powyższe, a także, przytoczone w decyzji, wyjaśnienia Ministerstwa Polityki Społecznej – Departamentu Świadczeń Rodzinnych w sprawie ustalenia składu rodzinny oraz dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, zgodnie z którymi, "w rodzinie, w której rodzice, niebędący w związku małżeńskim, wychowują wspólnie własne dziecko, dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka nie przysługuje na to dziecko, jak i na inne dzieci wychowywane w tej rodzinie", Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej stanął na stanowisku, że [...]nie przysługuje dodatek z tytułu samotnego wychowywania synów pochodzących z poprzedniego związku. Od decyzji tej [...]odwołała się, podnosząc iż jest ona dla niej krzywdząca albowiem dotychczas otrzymywała na [...]po [...]zł miesięcznie z funduszu alimentacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 3 pkt 17, art. 8 pkt 4 i art. 12 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, po rozpatrzeniu odwołania [...], orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że we wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, złożonym w dniu [...]r. odwołująca się oświadczyła, że jest osobą rozwiedzioną, obecnie pozostaje w nieformalnym związku ze [...], z którym wychowuje wspólne dziecko - [...], jak również troje dzieci z małżeństwa, na które dotychczas otrzymywała alimenty z funduszu alimentacyjnego. W dalszym ciągu Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, samotne wychowywanie dziecka oznacza, wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę, wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Prawo do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka nabywa osoba spełniająca łącznie te warunki czyli taka, która równocześnie nie pozostaje w związku małżeńskim i nie wychowuje dziecka wspólnie z ojcem lub matką dziecka. Zgodnie natomiast z art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych jako rodzinę uznaje się następujących członków rodziny: małżonków, rodziców, opiekuna prawnego dziecka, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy stwierdził, że odwołująca się nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, pozostaje bowiem w związku ze S. Ż., czyli jedno z dzieci własnych wychowuje z ojcem dziecka, tworząc rodzinę zgodnie z definicją rodziny ustaloną w art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powyższe ustalenia, w opinii Kolegium, uzasadniały odmowę przyznania [...]dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania [...], a zatem zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji należało utrzymać w mocy. Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem, [...]wniosła skargę na ww. decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której opisała swoją sytuację życiową i finansową, podkreślając, że jej konkubent zarabia zbyt mało aby łożyć na utrzymanie jej trzech synów, pochodzących z małżeństwa. Ponadto, skarżąca podniosła, że do 1 maja 2004 r. otrzymywała na synów: [...]alimenty z funduszu alimentacyjnego, które pozwalały zaspokoić ich podstawowe potrzeby życiowe. Aktualnie dochody w jej rodzinie uszczupliły się tak bardzo, że konkubent skarżącej - [...]grozi, że ją porzuci z uwagi na to, że nie jest w stanie utrzymać tak licznej rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd dokonuje kontroli zgodności ostatecznych decyzji administracyjnych z prawem. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji ostatecznej, dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, doprowadziła do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255) ilekroć w ustawie jest mowa o: "samotnym wychowywaniu dziecka - oznacza to wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka." Jak stanowi natomiast art. 12 ust. 1 ww. ustawy "dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka". Z ustaleń przeprowadzonych w niniejszej sprawie przez organy wynika, że małoletnie dzieci: [...]pozostają pod opieką matki – [...], która jest rozwódką. Aktualnie skarżąca pozostaje w konkubinacie ze [...], z którym posiada czwartego syna – [...]. Mając zatem na uwadze powyższe, a także przytoczoną powyżej ustawową definicję samotnego wychowywania dziecka stwierdzić należy, że bez wątpienia [...], która bez ojca dzieci, a zatem samotnie, wychowuje trzech synów z małżeństwa, spełnia warunki do przyznania jej dodatku z tytułu ich samotnego wychowywania. Fakt, że skarżąca prowadzi obecnie wspólne gospodarstwo domowe z konkubentem, wspólnie z którym wychowuje kolejnego syna – [...], nie może mieć wpływu na jej uprawnienia do otrzymywania spornego świadczenia na pozostałe dzieci. [...]nie ma bowiem ustawowego obowiązku łożenia na utrzymanie dzieci [...]z poprzedniego związku. Niezrozumiałe jest dla Sądu, orzekającego w niniejszej sprawie, powoływanie się przez organ odwoławczy na definicję rodziny zawartą w art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako argument przemawiający za odmową przyznania skarżącej przedmiotowego dodatku, skoro ustawodawca wyraźnie wskazał, że za samotne wychowywanie dziecka należy rozumieć wychowywanie go przez osobę uprawnioną bez ojca lub matki dziecka, a nie w rodzinie lub poza nią. Z powyższych względów stwierdzić zatem należy, że zaskarżona decyzja Kolegium, a także decyzja organu pierwszej instancji, naruszają przepisy prawa materialnego, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W tych okolicznościach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło