II SA/Sz 895/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi S. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata J. K. kwotę [...] złotych obejmującą wynagrodzenie za zastępstwo prawne udzielone skarżącemu na zasadzie prawa pomocy oraz należny podatek od towarów i usług. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...]r., [...], na podstawie art. 59 w związku z art. 58 i art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego: 1) odmówiło S. L. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...] z dnia [...]r. wydanej z upoważnienia Burmistrza C. przez Kierownika Sekcji Ośrodka Pomocy Społecznej w C. w sprawie skierowania do Domu Pomocy Społecznej dla Osób Niepełnosprawnych i Przewlekle [...] w R.; 2) stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji. Kolegium w uzasadnieniu postanowienia wskazało, że decyzja organu I instancji z dnia [...]r. została doręczona stronie w dniu [...]r. i zawierała prawidłowe pouczenie o terminie wniesienia odwołania. S. L. w dniu [...]r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji, składając jednocześnie odwołanie. Strona podniosła, że przyczyną odwołania jest Jego choroba [...]. Kolegium ustaliło, że ostatnim dniem do wniesienia odwołania przez stronę w przedmiotowej sprawie był dzień [...]r. Po przytoczeniu treści art. 58 kpa organ wskazał, że S. L. we wniosku o przywrócenie terminu nie dopełnił ustawowego obowiązku uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez Jego winy. Wskazana przez stronę przyczyna w postaci choroby [...] nie jest wystarczająca do uwzględnienia wniosku, bowiem nie wykazał chwili powstania, a następnie ustania podnoszonej przyczyny. Okoliczność warunkująca przywrócenie terminu powinna pojawić się przed upływem terminu, a poczynając od chwili jej ustania (co także strona winna wskazać) liczony jest termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W ocenie Kolegium S. L. nie przedstawił żadnych okoliczności, które uwiarygodniałyby twierdzenie, że w okresie biegu terminu (lub też przed jego rozpoczęciem) występowały okoliczności uniemożliwiające wniesienie odwołania w terminie. Choroba [...], na którą strona choruje od dłuższego czasu, nie wykluczyła możliwości dokonania przez stronę czynności procesowej w dniu [...]r. Ponadto nie wskazał przyczyny, z której odwołanie zostało wniesione po terminie, nie sposób również ustalić, czy prośba strony o przywrócenie terminu została zgłoszona w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Kolegium podkreśliło, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Wnioskodawca winien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niego niezależna i istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że podnoszona przez stronę okoliczność, iż cierpi na chorobę [...] nie może być uznana za usprawiedliwiającą uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a ponadto jest on osobą posiadającą pełną zdolność do czynności prawnych. W tej sytuacji, wobec braku przesłanek z art. 58 kpa Kolegium odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz na mocy art. 134 kpa pozostawiło odwołanie bez rozpatrzenia. S. L. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podniósł, że od samego początku postępowania administracyjnego wnosił o skierowanie do DPS w S. oddalonego o [...] km od miejsca zamieszkania i rodziny, a nie oddalonego o [...] km R.. Skarżący do skargi przedłożył zaświadczenie lekarskie z dnia [...]r. z którego wynika, na jakie schorzenia cierpi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Skargę wniesioną przez S. L., pismem z dnia [...]r. uzupełnił pełnomocnik [...]. J. K. przyznany stronie na zasadzie prawa pomocy, który wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie wynagrodzenia według norm przepisanych. Pełnomocnik zarzucił błąd w ustaleniach co do daty doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji z dnia [...]r. Kolegium przyjęło bowiem, że doręczenie tej decyzji nastąpiło w dniu [...]r., lecz do akt nie dołączono zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji przez skarżącego. Za niewystarczający dowód tych okoliczności uznał treść pisma Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z dnia [...]r., w którym jedynie twierdzi się, że skarżący decyzję tę otrzymał do rąk własnych w dniu [...]r. Podobną moc dowodową winno mieć także pismo SPSZOZ "Z." w S. z dnia [...]r., które również jedynie stwierdza (a nie dokumentuje), że skarżący otrzymał tę decyzję w dniu [...]r. Wskazane wyżej pisma, nie mogły być w sprawie wystarczające także dlatego, że pismem z dnia [...]r. zażądano uzupełnienia akt przez nadesłanie zwrotnego poświadczenia odbioru przez skarżącego decyzji albo ustalenie w nadawczej placówce pocztowej daty i żadne z tych zaleceń nie zostało należycie wykonane. W tych okolicznościach nie można – w sposób nie budzący wątpliwości przyjąć, że decyzja organu I instancji z dnia [...]r. została doręczona skarżącemu w dniu [...]r. W przypadku przyjęcia, że doręczenie przedmiotowej decyzji nie zostało dokonane prawidłowo należałoby ponownie dokonać doręczenia. Natomiast przyjęcie, że doręczenie było prawidłowe i jest należycie (co do samego faktu doręczenia jak i daty jego dokonania) udokumentowane, wniosek o przywrócenie terminu jest w pełni uzasadniony. Bezsporne jest bowiem, że hospitalizowany skarżący nie ponosi winy za zaistniałą sytuację, zważywszy nadto na fakt, że jest on osobą borykającą się z problemami natury [...]. To zaś – wbrew stanowisku SKO – uzasadniać winno przywrócenie – na podstawie art. 58 kpa – terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Tryb wnoszenia odwołania normuje art. 129 kpa stosownie do którego "odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję". Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie lub ogłoszenia decyzji, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (art. 129 § 1 i § 2 kpa). Ponadto zauważyć trzeba, że z treści odwołania powinno wynikać jaki akt organu I instancji jest jego przedmiotem. Organ odwoławczy badając warunki formalne wniesionego odwołania, powinien zatem ustalić między innymi od jakiego aktu środek ten został wniesiony i czy został wniesiony w terminie. Z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu [...]r. złożył w Ośrodku Pomocy w C. dwa pisma opatrzone datą sporządzenia [...]r. W pierwszym piśmie skarżący zwrócił się z prośbą o ponowne rozważenie skierowania Go do Domu Pomocy Społecznej w S. przy ul. B. i podał powody tej prośby. W drugim piśmie wniósł o przywrócenie terminu do odwołania od decyzji Nr [...] i wskazał, "[...]". Wobec takiej treści pism skarżącego przyjąć należało, że skarżący wniósł odwołanie od decyzji Burmistrza Gminy C. z dnia [...]r. o skierowaniu skarżącego do Domu Pomocy Społecznej dla Osób Niepełnosprawnych Intelektualnie i Przewlekle [...] Chorych w R. Z akt sprawy nie wynika jednakże kiedy decyzja ta została doręczona stronie, co trafnie dostrzegło Kolegium podejmując działania zmierzające do wyjaśnienia tej okoliczności. Kolegium nie było jednak w tych działaniach konsekwentne, ponieważ zanim zakończyła się procedura reklamacyjna, dokonało ustalenia, że odwołanie zostało złożone po terminie opierając się w tym względzie na informacji zawartej w piśmie OPS w C. z dnia [...]r., że skarżący otrzymał decyzję do rąk własnych w dniu [...]r. W ocenie Sądu takie ustalenie w sytuacji, gdy nie zostały wyczerpane wszystkie możliwości niekontrowersyjnego ustalenia daty doręczenia decyzji jest co najmniej przedwczesne i nie może zostać zaakceptowane w sytuacji, gdy organ odwoławczy z ewidentnym naruszeniem uwzględnienia słusznego interesu strony (art. 7 kpa), rozpatrzył wniosek S. L. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Wprawdzie wniosek ten nie zawiera wskazania zarówno daty otrzymania przez stronę decyzji, jak i wskazania decyzji której dotyczy, jednakże z faktu, że pismo będące odwołaniem oraz pismo stanowiące wniosek o przywrócenie terminu zostały złożone jednocześnie i wpłynęły do organu w dniu [...]r., Kolegium trafnie wywnioskowało, iż odwołanie oraz wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia złożone zostały w tej samej sprawie. Zastrzec jednak należy, że w ocenie Sądu fakt złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie jest wystarczający do przyjęcia, że termin ten został faktycznie naruszony, bowiem nie można wykluczyć niepamięci skarżącego w tym przedmiocie i wobec tego złożenie tego wniosku za poradą osoby trzeciej. Dlatego, wyczerpanie procedury reklamacyjnej mogło mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Niezależnie od powyższych rozważań, badając legalność stanowiska Kolegium w zakresie rozstrzygnięcia o odmowie przywrócenia terminu, Sąd doszedł do wniosku, że jest ono niezgodne z art. 58 § 1 k.p.a. Należy podkreślić, że nie ma i być nie może ustawowego katalogu okoliczności usprawiedliwiających uchybienie terminu zawitego. O tym czy naruszenie terminu określonego w art. 129 § 1 kpa nastąpiło bez winy strony, decydują zawsze indywidualne okoliczności konkretnej sprawy. Do tych okoliczności nie można zaliczyć wyłącznie nagłych zdarzeń losowych. Mieścić się bowiem tutaj będą takie sytuacje, które związane są z przewlekłymi stanami chorobowymi uniemożliwiającymi podejmowanie decyzji lub wyjawienie woli albo osobistego podejmowania działań związanych z aktywnością fizyczną np. w przypadku osób samotnych. Ze znajdującego się w aktach sprawy wywiadu środowiskowego oraz treści wniosku o przywrócenie terminu wynika, że skarżący przebywał w okresie biegu terminu do sporządzenia odwołania w Samodzielnym Publicznym Specjalistycznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej "Z." w S. przy ul. M., ze schorzeniem tego rodzaju w świetle którego, stanowisko Kolegium wyrażone w zaskarżonym postanowieniu razi dowolnością, a przy tym jest błędne po względem prawnym, ponieważ żaden przepis ani wykładnia doktrynalna nie formułuje tezy, że przeszkoda uniemożliwiająca dochowanie terminu wystąpić musi przed rozpoczęciem biegu tego terminu. Okoliczność kiedy ustała przeszkoda jest wprawdzie z punktu widzenia art. 58 § 2 k.p.a. okolicznością istotną, ale Kolegium z naruszeniem art. 64 § 2 k.p.a. nie wezwało strony do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu poprzez wskazanie takiej okoliczności, jak również nie podjęło żadnych innych kroków do wyjaśnienia tej okoliczności zwłaszcza, że oparło się na ustaleniu niezgodnym z treścią wniosku stwierdzając, że skarżący nie podał przyczyny uchybienia terminu. Tymczasem z pisma skarżącego z dnia [...]r. wynika, że podał taką przyczynę, wskazując [...]". Reasumując, w ocenie Sądu ustalenie, że odwołanie zostało wniesione po terminie, jak również rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nastąpiło z naruszeniem art. 7,8,9,58,64 i 134 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrzenia sprawy, Kolegium powinno dochować maksymalnej staranności w ustaleniu daty doręczenia decyzji stronie, a w razie zaistnienia konieczności rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu, powinno wyjaśnić wszystkie istotne okoliczności niezbędne do jego rozstrzygnięcia na podstawie art. 58 kpa oraz rozważyć indywidualny rodzaj schorzenia skarżącego. Wobec powyższego, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach należnych pełnomocnikowi orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej podstawy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).