II SA/Sz 896/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki,, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2009r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...], II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją dnia [...]r. znak [...] wydaną na podstawie art. 104 Kpa oraz art. 3 pkt 17, art. 48 ust. 1 i 4, art. 52, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 81 ust. 1 pkt 2, art.83 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2006r Nr 156 poz. 1118 z późn. zm.) po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym w sprawie samowoli budowlanej polegającej na budowie garażu konstrukcji stalowej na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...],Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał inwestorowi – W. C., właścicielowi garażu, dokonać na własny koszt rozbiórki garażu o konstrukcji stalowej na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] . W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, iż postępowanie administracyjne wszczęto z urzędu w związku z pismem Pani E. K. z dnia [...]r. W toku postępowania z udziałem właściciela przeprowadzono w dniu [...]r. oględziny garażu - "blaszaka" zlokalizowanego w ciągu istniejących garaży w [...] przy ul [...]. Z oględzin sporządzono protokół, który W. C. podpisał nie wnosząc żadnych uwag ani uzupełnień. W wyniku oględzin stwierdzono, że garaż został już wybudowany i od [...] lat jest eksploatowany. Jest to obiekt konstrukcji stalowej (kątowniki) obudowany blachą stalową z posadzką betonową. Brama stalowa dwuskrzydłowa. Wymiary w rzucie poziomym : dł. [...] m x szer. [...] m x wys. [...] m. Na wybudowanie garażu strona nie uzyskała pozwolenia na budowę, o którym mowa w art. 28 ust 1 Prawa budowlanego. Wybudowany garaż jest własnością W. C. Obiekt wybudowany został bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 48 ust. 1 organ nadzoru budowlanego nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, z zastrzeżeniem ust 2, który mówi, że jeżeli budowa obiektu budowlanego - pomimo nie posiadania wymaganego pozwolenia na budowę - jest zgodna z przepisami o planowaniu przestrzennym, możliwe jest odstąpienie od przymusowej rozbiórki obiektu i jego legalizacja na zasadach określonych w przepisach prawa budowlanego. Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...]r. znak: [...] wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie garażu i nałożył na inwestora obowiązek dostarczenia zaświadczenia burmistrza o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Inwestor pismem z dnia [...]r. taki dokument dostarczył. Organ nadzoru budowlanego mając na uwadze doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem i umożliwienie wdrożenia postępowania legalizacyjnego, postanowieniem [...] z dnia [...]r. nałożył dalszy obowiązek dostarczenia [...] egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7, aktualnym na dzień opracowania projektu a także oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w terminie do dnia [...]r. W treści tego postanowienia strona została pouczona, że po dostarczeniu w wyznaczonym terminie wymienionych dokumentów organ nadzoru budowlanego bada je pod względem zgodności z Prawem budowlanym i ustala w drodze postanowienia wysokość opłaty legalizacyjnej, a złożenie tych dokumentów potraktowane zostanie jako wniosek o wydanie decyzji zatwierdzającej projekt budowlany. Niewykonanie powyższych obowiązków zgodnie z przepisem art. 48 ust. 4 skutkuje wydaniem nakazu rozbiórki obiektu w trybie art. 48 ust. 1 Prawo budowlane. W. C.- nie wywiązał się z obowiązków nałożonych ww. postanowieniem i nie dostarczył w wyznaczonym terminie wymaganych dokumentów. Złożone zostały jedynie pisma i dokumenty nic nie wnoszące do sprawy: • pismem z dnia [...]r. przesłana została umowa dzierżawy gruntu pod garaż własnościowy zawarta w dniu [...]r. pomiędzy M. C. a Spółką A. Dokument ten nie był wymagany postanowieniem i nie wnosi nic do sprawy, gdyż wprawdzie potwierdza przeznaczenie działki pod budowę garażu ale nic nie wyjaśnia w kwestii legalności postawienia samego obiektu. • w dniu [...]r. wpłynęły do INB kserokopie pism W. C., skierowanych do Starostwa Powiatowego w [...] i do Burmistrza Miasta, w których to pismach Pan C. - nie wiadomo dlaczego - zwraca się z prośbą o wydanie przez te organy dokumentów wymaganych postanowieniem [...] z dnia [...]r. zamiast samemu zlecić sporządzenie niezbędnej dokumentacji. O bezzasadności tej prośby Pan C. poinformowany został pismem Starostwa Powiatowego z dnia [...]r. znak [...]. • pismem z dnia [...]r. (data wpływu do INB: [...]r.) Pan C. zwraca się z prośbą o rozpatrzenie wniosku o darmową legalizację na podstawie umowy o dzierżawę gruntu. Pismo to nie wnosi nic nowego do sprawy, gdyż niezależnie od argumentów jakie by podnosiło, warunkiem legalizacji (płatnej czy bezpłatnej) jest wypełnienie obowiązków nałożonych postanowieniem [...] z dnia [...]r. A te nie zostały wykonane. W związku z powyższym, zawiadomieniem [...] z dnia [...]r. poinformowano stronę, że w celu zapewnienia możliwości czynnego udziału stron w każdym stadium postępowania, strona może wypowiedzieć się co do zebranych dowodów w sprawie w dniu [...]r. Po tym terminie zostanie wydana decyzja w sprawie na podstawie dotychczas zebranych dowodów. W. C. w dniu [...]r. zapoznał się z aktami sprawy i złożył oświadczenie, w którym zarzuca nieprawidłowe przeprowadzenie oględzin w dniu [...]r., a także skarży się na brak odpowiedzi na jego pismo skierowane do Zarządu Budynków i Lokali Komunalnych w [...]. Nazwał to "zmową milczenia". Ponieważ W. C. nie wykonał obowiązków nałożonych postanowieniem [...] z dnia [...]r. a tym samym nie spełnił warunków niezbędnych do przeprowadzenia legalizacji samowoli budowlanej, zasadnym jest na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego nakazanie rozbiórki obiektu. Od powyższej decyzji W. C. wniósł odwołanie z wnioskiem o jej uchylenie, a także uchylenie poprzedzającego tę decyzję postanowienia z dnia [...]r. oraz o wyznaczenie nowego terminu na wykonanie określonych obowiązków. W uzasadnieniu odwołania podniósł, iż w wyznaczonym terminie dostarczył umowę dzierżawy gruntu pod garaż oraz kserokopie pism do Starostwa Powiatowego w [...] i do Burmistrza Miasta. Zwracał się także do INB w o dokonanie bezpłatnej legalizacji garażu. Fakt nie złożenia w terminie kompletu wymaganych dokumentów wynikł z niezrozumienia postanowienia z dnia [...] r. oraz z trudności w porozumiewaniu się, gdyż skarżący od lat poważnie choruje i ma zaburzenia pamięci. Rozbiórka garażu pozbawi go możliwości garażowania samochodu i narazi na duże koszty, szczególnie dotkliwe ze względu na trudną sytuację materialną, ponieważ nie pracuje, a ma na utrzymaniu [...] dzieci. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. znak [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa i art. 48 ust.1 i 4 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 14994r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006r. Nr 156 poz. 1118) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu powtórzono argumentację organu I instancji, wskazując, iż W. C. dostarczył w w/w terminie umowę dzierżawy gruntu pod garaż oraz kserokopie pism skierowanych do Starostwa Powiatowego w [...] i do Burmistrza Miasta nie dostarczył jednak dokumentów wymienionych w postanowieniu z dnia [...] r. zatem nie wykonał w terminie nałożonego w/w postanowieniem obowiązku, wobec czego organ powiatowy prawidłowo wydał w dniu [...] r. zaskarżoną decyzję o nakazie rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego, bowiem w myśl art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, właściwy organ wydaje decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1, o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem W. C. zaskarżył je skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż inwestor nie dopełnił warunków nałożonych na niego postanowieniem z dnia [...] r. nie ze swojej winy, dlatego wnosi o przywrócenie terminu do dokonania obowiązków wskazanych w powyższym postanowieniu. Wskazał też, iż jest osobą niepełnosprawną, a stopień niepełnosprawności ma charakter trwały, zaś orzeczenie o niepełnosprawności wydane zostało na stałe. Ma on na utrzymaniu [...] dzieci, w tym [...] małoletnich. Utrzymanie decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego spowoduje dla niego niepowetowana stratę oraz szkodę, która w sposób znaczący niekorzystnie wpłynie na jego trudną sytuację materialną. Utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy spowoduje także naruszenie zasad współżycia społecznego. Ponadto skarżący zwrócić uwagę na szereg orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, które wskazują, że nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego jest procesem nieodwracalnym, mogącym spowodować dla inwestora znaczną szkodę. Odpowiadając na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni Sąd uchyla zaskarżony akt w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu mających wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a). Należy też wskazać, iż zgodnie z art. 134 P.p.s.a, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż w sprawie zachodzą wskazane w art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przesłanki do uwzględnienia skargi albowiem organy obu instancji dopuściły się istotnych uchybień w postępowaniu, mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Postępowanie dotyczyło samowoli budowlanej, polegającej na wybudowaniu przez skarżącego garażu blaszanego bez wymaganego w tym wypadku pozwolenia na budowę. W sprawach tego typu bardzo istotne jest ustalenie daty popełnienia samowoli budowlanej, albowiem od tego zależy tryb postępowania, a także wiąże się szereg innych konsekwencji prawnych w zakresie legalizacji. W rozpatrywanej sprawie kwestia ta nie została ustalona i przeanalizowana co stanowi ewidentne uchybienie przepisom art. 7, 8, 9 i art. 77 ust.1 Kpa, mające w tym wypadku istotny wpływ na wynik sprawy. Należy też zwrócić uwagę na inne uchybienie organu nadzoru budowlanego w przedmiotowym postępowaniu w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego. Mianowicie organ najpierw wydał postanowienie z dnia [...]r., w którym wstrzymał prowadzenie robót budowlanych (stwierdzając dalej w uzasadnieniu, że garaż jest już wybudowany i od [...] lat eksploatowany) oraz nałożył na inwestora obowiązek dostarczenia zaświadczenia burmistrza o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy, a następnie wydało postanowienie z dnia [...]r., nakładające na inwestora inne jeszcze obowiązki. Tymczasem przepisy art. 48 Prawa budowlanego nie przewiduje dwustopniowego działania organu w takiej sytuacji. Ust. 3 art. 48 stanowi, iż w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2 ustala się wymagania zakresie zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia wymienionych w pkt 1 i 2 dokumentów. Wobec powyższych uchybień organu należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzec o uchyleniu zaskarżonej decyzji, a także decyzji organu I instancji. Orzeczenie w pkt II oparte zostało na art. 152 P.p.s.a.