II SA/Sz 896/11

Dnia 29 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia WSA Barbara Gebel po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z Jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia podziału działki p o s t a n a w i a przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym – zwolnić z kosztów postępowania sądowego. We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF A.D. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podała, że nie pracuje, natomiast mąż jest urzędnikiem. Razem z mężem ma na utrzymaniu czworo dzieci, w tym jedną córkę studiującą w [...], która w ubiegłym roku akademickim miała przyznane stypendium socjalne w wysokości [...] zł. Wnioski o stypendia na bieżący rok akademicki rozpatrywane będą w listopadzie. Wysokie koszty życia powodują, że często rachunki są niezapłacone. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i czterema córkami. Posiadany majątek stanowi dom o powierzchni [...] m2 obciążony hipoteką na kwotę [...] tys. zł w Banku [...] oraz sporna współwłasność z M.D. Miesięczny dochód sześcioosobowej rodziny stanowi kwota [...] zł na którą składa się pensja męża w wysokości [...] zł oraz zasiłek na dziecko w rodzinie zastępczej w kwocie [...] zł. W ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego prowadzonego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarżąca została wezwana do przedłożenia w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy : - zaświadczeń ze szkół oraz uczelni wyższej, czy córki otrzymują stypendia naukowe bądź socjalne, - kserokopii umowy kredytowej kredytu udzielonego przez Bank spółdzielczy wraz z harmonogramem spłat, - zaświadczenia potwierdzającego wysokość otrzymywanego zasiłku, - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu (np. prąd, gaz, woda) i innych niezbędnych wydatków w okresie ostatnich trzech miesięcy, - wyciągów lub wykazów ze wszystkich rachunków bankowych wnioskodawczyni i jej męża z okresu ostatnich trzech miesięcy, W odpowiedzi skarżąca nadesłała niepełny odcinek wypłaty męża, z którego wynika, że kwota do wypłaty przelewem wyniosła [...] zł (za jaki miesiąc niewiadomo), wycięty wycinek wypłaty przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w [...] świadczenia za [...] w kwocie [...] zł, zaświadczenie Administracji Fundacji "B" Uniwersytetu [...], że N.D. w okresie [...] była zakwaterowana w domu studenckim [...]. Pozostałych dokumentów wymienionych w wezwaniu wnioskodawczyni nie przedłożyła. W oparciu o powyższe, referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...], sygn.akt [...], odmówił A.D. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od postanowienia wnioskodawczyni złożyła sprzeciw. Do sprzeciwu dołączyła kserokopie odcinka wynagrodzenia męża za pracę w miesiącu [...] (wynagrodzenie brutto [...] zł; do wypłaty [...] zł), rachunku za akademik wystawiony dla N.D. za [...] ( łącznie [...] zł) oraz postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sygn.akt [...] oddalającego wniosek A.D. w przedmiocie zwolnienia z kosztów sądowych. Zgodnie z art.260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd ponownie zobowiązał skarżącą do nadesłania zaświadczenia, że córka N.D. studiuje oraz czy korzysta z pomocy socjalnej uczelni, jeżeli tak to w jakiej wysokości i wyciągów z posiadanych rachunków bankowych wnioskodawczyni i jej męża. Na powyższe wezwanie A.D. nie odpowiedziała. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Użycie określenia "gdy wykaże" wskazuje, że wnioskodawca ma przekonać rozpoznającego wniosek (referendarza sądowego lub sąd), że znajduje się w sytuacji opisanej w przepisach, uniemożliwiającej mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie sądu, przedstawione przez stronę dokumenty i wyjaśnienia złożone we wniosku nie obrazują w wystarczającym stopniu sytuacji materialnej skarżącej. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, niewykonanie wezwania (na mocy art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 7 lipca 2010r., sygn. akt II GZ 143/10, post. NSA z 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; niepubl.). W tym zakresie sąd administracyjny nie przeprowadza dochodzenia, gdyż to wnioskodawca powinien dostatecznie wykazać zasadność złożonego wniosku. Wnioskodawczyni podnosi, że z niskiej pensji męża trudno utrzymać rodzinę, a tymczasem dalej podaje, że dom obciążony jest hipoteką w wysokości [...] tys. zł na rzecz Banku [...], z czego wynika, że rodzinę stać było na zaciągnięcie i spłatę kredytu. Z przesłanego odcinka wypłaty męża z września br. wynika, że spłaca on pożyczkę zaciągniętą w Kasie Zapomogowo-Pożyczkowej w kwocie [...] zł oraz pożyczkę mieszkaniową w kwocie [...] zł miesięcznie oraz, że pensja przelewana jest na konto, jednakże wyciągów z konta pomimo wezwania A.D. nie przedłożyła. Wnioskodawczyni uchyliła się także od udokumentowania wydatków ponoszonych na utrzymanie domu, czy innych niezbędnych podnoszonych przez nią, jak choćby dojazd dzieci do szkoły. Skarżąca skupiła się jedynie na podaniu niskiego dochodu rodziny niewystarczającego na bieżące potrzeby i opłacenie rachunków, jednakże niewiedza skarżącej odnośnie do obsługi konta bankowego nie wystarczy. Brak wyciągów bankowych, dowodów dotyczących wydatków ponoszonych na utrzymanie domu, czy innych dowodów potwierdzających ponoszone wydatki uniemożliwia faktyczne ustalenie sytuacji finansowej skarżącej. Wątpliwość sądu wzbudza już sam fakt, że kwota wynagrodzenia wypłacona w miesiącu wrześniu mężowi skarżącej wynosiła jedynie [...] zł, a więc cały dochód, którym dysponowała faktycznie rodzina wynosił ok. [...] zł podczas gdy, jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w [...], miesięczne koszty utrzymania wynoszą ok. [...] zł ( w tym: koszty utrzymania córki studentki - [...]zł, bilet miesięczny – [...]zł, obiady – [...] zł, opłaty za gaz – [...]zł, wodę -[...]zł, wywóz śmieci -[...]zł, prąd -[...]zł, telefon i Internet [...]zł). W ocenie sądu, nie jest możliwe, by pięcioosobowa rodzina skarżącej ( nie licząc córki studentki ) mogła przeżyć za kwotę ok. [...]zł miesięcznie. Dla przyznania prawa pomocy konieczne jest dysponowanie pełnym obrazem sytuacji finansowej i materialnej strony, która ubiega się o pomoc państwa i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. W ocenie sądu, występujące w sprawie wątpliwości co do faktycznej sytuacji finansowej wnioskodawczyni, powodują uznanie, że strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1). Sąd, nie negując jednak trudnej sytuacji finansowej rodziny skarżącej uznał, że A.D. nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2) i postanowił przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienie z kosztów postępowania sądowego.