II SA/Sz 896/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska,, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 lutego 2012 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia podziału działki oddala skargę Burmistrz [...] decyzją z dnia [...] znak [...] po rozpatrzeniu wniosku Starosty [...] z dnia [...] zatwierdził podział działki nr [...] o powierzchni [...] ha, położonej w obrębie [...], na działki nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha, zgodnie z załączonym projektem podziału nieruchomości przedstawionym na mapie przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] nr ewid. [...]. Dzielona działka w 1/2 części stanowi własność Gminy [...], w 1/2 części własność M.D. Nie zgadzając się z zapadłym w sprawie rozstrzygnięciem, A.D. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], kwestionując w nim dokonany podział nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] numer [...] umorzyło postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem A.D. Kolegium w oparciu o akta sprawy ustaliło, że dzielona działka nr [...] w 1/2 części stanowi własność Gminy [...], w 1/2 części własność M.D. Powyższe w ocenie organu II instancji powoduje, że A.D., nie będąc właścicielem podlegającej podziałowi działki nr [...] i nie posiadając do niej obecnie żadnych praw rzeczowych, nie ma w postępowaniu podziałowym praw strony w rozumieniu art. 28 K.p.a.. W stosunku do tej działki skarżąca nie posiada żadnego tytułu prawnego umożliwiającego jej dysponowanie, tj. prawa własności lub użytkowania wieczystego Zgodnie z art. 97 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Jeżeli nieruchomość jest przedmiotem współwłasności lub współużytkowania wieczystego podziału można dokonać na wniosek wszystkich współwłaścicieli albo współużytkowników wieczystych. Artykuł 97 ust. 4 stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 95 pkt 3-5, podziału nieruchomości można dokonać z urzędu albo na wniosek odpowiednio starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, zarządu powiatu albo zarządu województwa. Podział działki w niniejszej sprawie został dokonany na podstawie art. 95 pkt 4 ustawy. Przepis ten stanowi, że niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów niniejszej ustawy lub z odrębnych ustaw. Stosownie do art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W rozpatrywanej sprawie z wnioskiem o podział nieruchomości mógł wystąpić jej właściciel, współwłaściciel, użytkownik wieczysty lub współużytkownik wieczysty, starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Odwołująca się nie posiada obecnie żadnego prawa rzeczowego do działki nr [...], która podlegała podziałowi. W ocenie Kolegium podział nieruchomości gruntowej jest wykonywaniem prawa własności, nie oddziałującym na sytuację prawną właścicieli nieruchomości np. sąsiednich, czy też - tak jak w niniejszej sprawie - nieruchomości budynkowych. Podział nieruchomości gruntowej polega bowiem na wydzieleniu działek granicami przebiegającymi wewnątrz nieruchomości, a więc czynność taka nie ma wpływu na własność (współwłasność) budynków znajdujących się na danej nieruchomości gruntowej. Jak wynika z akt sprawy, odwołująca się nie legitymuje się żadnym prawnorzeczowym tytułem do działki objętej decyzją zatwierdzającą projekt jej podziału. Oznacza to, że po stronie skarżącej brak jest interesu prawnego umożliwiającego wystąpienie z odwołaniem od decyzji zatwierdzającej projekt podziału działki, co do której nie posiada ona żadnego interesu prawnego do występowania w tym postępowaniu w charakterze strony. W konsekwencji nie jest również legitymowana do domagania się podziału nieruchomości, bądź kwestionowania dokonanego podziału nieruchomości. Skarżąca wskazuje jedynie na istnienie po swojej stronie jedynie pewnego rodzaju interesu faktycznego, a nie prawnego. Nie posiada ona żadnego prawa rzeczowego do dzielonej nieruchomości, a fakt, że może posiadać ewentualne roszczenie w tym zakresie, nie daje jej przymiotu strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. W tym zakresie Kolegium podziela pogląd wyrażony m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 669/10. Skutki decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości nr [...] w żaden sposób nie ingerują w wykonywanie prawa własności nieruchomości budynkowej. Natomiast z istoty postępowania o podział nieruchomości wynika, że organ administracji publicznej posiada uprawnienia do wkraczania w prawo własności działki, co do której złożono wniosek o podział. W tym zakresie Kolegium podziela pogląd wyrażony także przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 481/09. Udział w postępowaniu o podział ewidencyjny nieruchomości jest uprawnieniem związanym z prawem do nieruchomości dzielonej. Tak więc, interes prawny do bycia stroną posiadają podmioty, które są władne dysponować nieruchomością w ramach przysługującego im prawa. W doktrynie oraz orzecznictwie ugruntowany jest pogląd zgodnie z którym interes prawny w postępowaniu o zatwierdzenie podziału nieruchomości przysługuje właścicielom lub użytkownikom wieczystym nieruchomości. Powyższa decyzja została zaskarżona przez A.D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności wydanych decyzji. Stwierdziła, że decyzja ta narusza jej konstytucyjne prawo z art.21 ust.1, ponadto daje przyzwolenie na oczywiste oszustwa ze strony urzędników Starostwa w Wałczu. Skarżąca przedstawiła historię działki siedliskowej nr [...] we wsi [...], której współwłaścicielami była jej rodzina. Podała, że na podstawie decyzji Naczelnika Gminy [...] o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego w zamian za rentę z dnia [...], w księdze wieczystej Kw [...] wpisano Skarb Państwa jako współwłaściciela do ½ części gruntu z oborą, stodołą i szopą oraz W.P. jako współwłaścicielkę ½ części zabudowań obejmującą dom mieszkalny, kurnik, szopę i oborę. Po śmierci W.P. spadek odziedziczyła A.P. – obecnie D., której prawo współwłasności ½ zabudowań zostało uwidocznione w księdze wieczystej. W [...] r. ujawniono w księdze wieczystej zmianę numeracji działki – z numer [...] na numer [...]. Zdaniem skarżącej działania, w wyniku których M.D. stał się właścicielem części domu i części działki nr [...], nie były prawidłowe. Już wiele lat temu skarżąca podjęła działania zmierzające do odzyskania części nieruchomości. Sąd uzgadniając treść księgi wieczystej wypowiedział się jasno, że udział w działce należącej do Gminy mógł być nieodpłatnie przekazany tylko skarżącej na podstawie art.118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. Po uprawomocnieniu się wyroku i wpisaniu się do księgi wieczystej skarżąca w dniu [...] zwróciła się o zwrot udziału w działce. Postępowanie w Sądzie Rejonowym o zniesienie współwłasności zostało zawieszone do czasu odzyskania przez A.D. udziału w działce nr [...]. Według skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] błędnie przyjmuje, iż nie posiada ona żadnego prawa, gdyż jest właścicielką ½ części udziału po swojej babci z mocy prawa, a decyzja Starosty tylko tą formalność potwierdzała i dlatego Sąd Okręgowy unieważnił sprzedaż. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Zgodnie z art. 97 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm.) podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Jeżeli nieruchomość jest przedmiotem współwłasności lub współużytkowania wieczystego podziału można dokonać na wniosek wszystkich współwłaścicieli albo współużytkowników wieczystych. W przypadkach, o których mowa w art. 95 pkt 3-5, podziału nieruchomości można dokonać z urzędu albo na wniosek odpowiednio starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, zarządu powiatu albo zarządu województwa ( art.95 ust.4 ww. ustawy). W niniejszej sprawie z wnioskiem o dokonanie podziału w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości (roszczeń skarżącej – A.D. ) wystąpił Starosta [...]. Stosownie do art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, zwanego dalej K.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony przesądzają przepisy prawa materialnego, przy czym interes prawny wyrażać się winien w możliwości zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji danego podmiotu prawa. Powszechnie przyjęte jest zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że pojęcie "interes prawny" użyte w powyższym przepisie oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Interes ten wynika z przepisu prawa materialnego, który w okolicznościach danej sprawy daje podstawę do uznania danego podmiotu za stronę postępowania. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca nie legitymuje się żadnym prawnorzeczowym tytułem do działki objętej decyzją zatwierdzającą projekt jej podziału. Osoba nieposiadająca żadnego tytułu prawnego do nieruchomości będącej przedmiotem podziału nie ma interesu prawnego do występowania w tym postępowaniu w charakterze strony, w konsekwencji nie jest również legitymowana do wniesienia odwołania od decyzji zatwierdzającej projekt podziału. Skarżąca jest właścicielką ½ części domu mieszkalnego znajdującego się na terenie dzielonej działki, na dzień wydawania zaskarżonej decyzji stanowiącego odrębną nieruchomość budynkową. W księdze wieczystej [...] wpisani jako właściciele nieruchomości gruntowej – działki nr [...] – są jedynie Gmina [...] i M.D. Księgi wieczyste prowadzone są w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości i korzystają one z domniemania, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym ( art. 1 i 3 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece ( Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz.1361 ze zm. ). Skarżąca obecnie dopiero ubiega się o uznanie jej własności także w odniesieniu do nieruchomości gruntowej. Dopiero jednak ostateczne zakończenie postępowania w tym zakresie może stanowić podstawę do wpisania skarżącej do ww. księgi wieczystej nieruchomości. Z uwagi na to, że w chwili wydawania zaskarżonej decyzji skarżąca nie posiadała żadnego tytułu prawnego do nieruchomości będącej przedmiotem podziału, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zasadnie zastosowało art.138 § 1 pkt 3 K.p.a., gdyż stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a., następuje w formie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił. Dodać należy, że o zwrocie kosztów postępowania sąd orzeka jedynie w razie uwzględnienia skargi, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca ( art.200 ww. ustawy).