II SA/Sz 897/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata J. L. kwotę [...] złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta po rozpatrzeniu wniosku A.T. przyznał mu jednorazowo zasiłek celowy, w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na dofinansowanie zakupu spodni, 2 koszul, kurtki, adidasów, 2 par skarpet, 2 par slipek. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji podał, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i zebranej dokumentacji wynika, że wnioskodawca spełnia warunki określone w ustawie o pomocy społecznej. Dochód A.T. wynosi [...] zł. i nie przekracza kryterium dochodowego uprawniającego do korzystania ze świadczeń pieniężnych (tj. [...] zł). Uzasadniając wysokość przyznanej kwoty organ I instancji powołał się na możliwości finansowe Ośrodka, określając szczegółowo środki na realizację zadań oraz liczbę uprawnionych do uzyskania pomocy. Od powyższej decyzji A.T. złożył odwołanie, domagając się przyznania zasiłku w wyższej wysokości. Podniósł, iż same buty kosztują [...]zł. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z dnia 21 sierpnia 2014 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267) – dalej : K.p.a. ,w związku z art. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013r. poz. 182) utrzymało w mocy decyzję I instancji Oceniając sprawę na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz obowiązujące przepisy prawa Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż zgodnie z normami ustanowionymi w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 1 i 2). Zważyć należy, iż o prawie do zasiłku celowego, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, decyduje tzw. kryterium dochodowe. Świadczenie pieniężne z pomocy społecznej (a wśród nich także zasiłek celowy) będzie przysługiwało tylko tym osobom, w przypadku których pomoc państwa jest niezbędna ze względu na niskie dochody. Jak wynika z materiału dowodowego sprawy organ I instancji prawidłowo ustalił dochód wnioskodawcy w wysokości [...] zł. Odwołujący nie przekracza zatem kryterium dochodowego, wynoszącego w jego przypadku [...] zł. Jeżeli chodzi o wysokość przyznanej pomocy, to Kolegium podkreśla, iż żaden przepis ustawy o pomocy społecznej nie określa wysokości zasiłku celowego i nie podaje kryteriów ustalania tej wysokości, jak i zasadności przyznania zasiłku celowego na określony cel. Przepis wskazuje jedynie, że przyznaje się go w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W tej sytuacji wyznacznikami do jej ustalenia są - z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 lutego 1996r., sygn. akt SA/Gd 1472/9, LEX nr 44079). Przyznanie zasiłku celowego jest uprawnieniem, nie obowiązkiem właściwego organu, a zatem leży w granicach uznania administracyjnego właściwego organu. Zasiłek celowy jest zatem świadczeniem fakultatywnym, tj. uzależnionym wyłącznie od uznania administracyjnego. Przyznanie lub odmowa przyznania takiej pomocy może nastąpić jedynie po starannym i wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności danej sprawy, a wydana decyzja musi być wyczerpująco uzasadniona przez wskazanie, dlaczego dokonano takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Wynika to z podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 6 K.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, natomiast zgodnie z art. 7 K.p.a. są zobowiązane do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Odnosząc się do stanowiska organu pierwszej instancji co do posiadanych środków finansowych organ odwoławczy stwierdza, że jest powszechnie znanym faktem, iż ośrodki pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. W okolicznościach przedmiotowej sprawy organ I instancji przedstawił dane dotyczące wysokości środków pieniężnych, jakimi dysponuje Ośrodek Pomocy Społecznej w 2014 r. oraz informacje wskazujące liczbę rodzin oczekujących pomocy i liczbę rodzin, którą Ośrodek planował objąć pomocą poprzez wypłatę zasiłków okresowych i celowych. Organ wydający decyzję dokładnie przywołał wszelkie okoliczności faktyczne i prawne w tym zakresie. Strona nie może więc skutecznie żądać zaspokojenia wszystkich potrzeb ze środków pomocy. W wyroku z dnia 20 listopada 2001 r. Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż stopień pokrycia potrzeb osób uprawnionych jest zależny od poziomu ogólnej zamożności społeczeństwa i stanu finansów publicznych. Reasumując Kolegium stwierdziło, iż decyzja organu I instancji wydana została zgodnie z obowiązującym prawem, wobec czego brak jest podstaw do jej zmiany albo uchylenia w całości bądź w części. Powyższą decyzję A.T. zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której zarzucił on, iż została ona wydana z bezwzględnym naruszeniem prawa materialnego. Stwierdził też, iż nie obchodzi go żaden rząd oraz sytuacja, o której wspomina się w zaskarżonej decyzji. Nie zgadza się na takie traktowanie. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi, powodujące eliminację zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany z zarzutami i wnioskami skargi. Dokonana według ww. kryteriów sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie dała podstaw do stwierdzenia, że wydana ona została z naruszeniem prawa. Należy mień na uwadze, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, której celem jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zasady i warunki przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), zwana dalej ustawą. Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 i 2 tej ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w tym w szczególności na pokrycie w części lub całości kosztów zakupu leków i leczenia, żywności czy ubrania, przy czym prawo do tego świadczenia przysługuje osobie, o ile jej dochód nie przekracza limitu określonego w art. 8 ww. ustawy i zaistnieje jedna z okoliczności, o której mowa w art. 7 ww. ustawy. W niniejszej sprawie A.T. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na ubranie. W świetle zebranego i prawidłowo ocenionego przez organ I instancji materiału dowodowego nie budzi wątpliwości, że skarżący spełnia kryterium dochodowe i znajduje się w trudnej sytuacji życiowej. Jak jednak słusznie podkreśliło Kolegium, przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a organ rozpatrując wniosek powinien kierować się ogólnymi zasadami udzielania pomocy społecznej wynikającymi z art. 3 ustawy o pomocy społecznej, które wymagają dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy oraz uwzględnienia - oprócz sytuacji materialnej, zdrowotnej i rodzinnej wnioskodawcy - celów i możliwości pomocy społecznej. Zasiłek celowy nie ma charakteru roszczeniowego, zatem samo zgłoszenie potrzeby pomocy na określony cel jak i fakt spełnienia ww. ustawowych przesłanek nie przesądza automatycznie o uwzględnieniu żądania osoby zainteresowanej. Należy też dodać, że występujący o pomoc jest obowiązany do współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, i uczynić wszystko możliwe dla samodzielnego rozwiązania trudnych problemów materialnych. Brak tego współdziałania może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia (art. 11 ust. 2 ww. ustawy). Powszechnie znany jest fakt, że możliwości ośrodków pomocy społecznej są ograniczone, a w niniejszej sprawie organy wykazały, że środki finansowe będące w dyspozycji MOPR są niewystarczające na zaspokojenie wszystkich zgłaszanych potrzeb osób uprawnionych. Należy też mieć na uwadze, iż organ pomocy społecznej pozytywie, na miarę posiadanych możliwości, rozpatrzył wniosek skarżącego o wsparcie w zakupie elementów ubioru. Przyznana mu kwota [...] zł w znacznej części zaspakajała zatem niezbędną potrzebę, a z powodów wyżej wskazanych organ pomocy społecznej nie mógł jej zaspokoić w pełnym zakresie. Organ I instancji wskazał w swej decyzji przesłanki którymi się kierował. Treść zaskarżonej decyzji spełnia wymogi prawne stawiane decyzji o charakterze uznaniowym. Uwzględnienie skargi na decyzję wydaną w ramach tzw. uznania administracyjnego może mieć miejsce tylko w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności niewłaściwe (błędne) ustalenie stanu faktycznego bądź nienależyte i nieprzekonywujące, w świetle regulujących dane kwestie przepisów prawa, uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. W świetle powyższego zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie można zarzucić naruszenia prawa i przekroczenia granic uznania administracyjnego. Organy szczegółowo wskazały przesłanki i zasady, którymi kierowały się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, a Sąd, co wywiedziono wyżej, argumentację tę podziela. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) skargę oddalił.