II SA/Sz 898/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.),, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 marca 2013 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Szczecinie Barbary Rzuchowskiej sprawy ze skargi G. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego B. D. kwotę [...] złotych, obejmującą należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne udzielone na zasadzie prawa pomocy. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...]r. nr [...] , działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 z późn. zm.), oraz art. 104 § 1 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) - zwanej dalej "K.p.a.", orzekł o wymeldowaniu G. G. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w[...] . Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że wniosek o wymeldowanie złożyło w dniu [...] r. Towarzystwo Budownictwa Społecznego Spółka z o.o., zwane dalej "[...] ", dołączając wyrok zaoczny Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny z dnia [...] r. sygn. akt [...] orzekający eksmisję G.G. z przedmiotowego lokalu bez prawa do lokalu socjalnego oraz protokół zdawczo-odbiorczy ww. lokalu z dnia [...] r. Organ podał, że G. G. przebywa w Zakładzie Karnym od [...] r. i mimo eksmisji odmówił dobrowolnego wymeldowania się z przedmiotowego lokalu, oraz, że został zatrzymany po adresem ul. [...] w [...] . Przesłuchany w charakterze świadka pracownik [...] oświadczył, że G. G. nie był obecny przy eksmisji, mimo tego, że był o niej poinformowany przez komornika sądowego. Po wykonaniu eksmisji lokal wolny od osób i rzeczy został zabezpieczony i zaplombowany przez pracowników [...] przy udziale komornika sądowego, a następnie przydzielony innej rodzinie z listy oczekujących. Pracownik [...] podał, że G. G. nie odwołał się od wyroku orzekającego eksmisję, co potwierdził Sąd Rejonowy w [...] w piśmie z dnia [...] r. Sąd przesłał organowi I instancji odpis postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia [...] r. o zakończeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o wyrok zaoczny z dnia [...] r. sygn. akt [...] w części dotyczącej opróżnienia i wydania Gminie lokalu mieszkalnego przez G.G. na skutek realizacji tytułu wykonawczego. Organ przesłuchał dotychczasowych sąsiadów strony oraz nowego najemcę przedmiotowego lokalu, którzy potwierdzili, że G. G. w lokalu tym nie zamieszkuje. Prezydent Miasta ustalił, że strona nie występowała do Sądu Rejonowego o przywrócenie naruszonego posiadania. Strona po zapoznaniu się z aktami sprawy przysłała oświadczenie, w którym stwierdziła, że nie zgadza się z faktem eksmisji, oraz że nie wiedziała o wyroku zaocznym z dnia [...] r. orzekającym eksmisję. Przyznała natomiast, że otrzymała pismo od komornika sądowego dotyczące rzeczy osobistych znajdujących się w lokalu przy ul. [...] . Organ stwierdził, że przepisy ustawy o ewidencji ludności mają charakter porządkowy, chodzi w nich o to, aby rejestracja pobytu osób w danym lokalu była zgodna ze stanem faktycznym. Celowi temu służy obowiązek meldunkowy osoby przebywającej pod określonym adresem (art. 10 ustawy), bądź opuszczającej miejsce pobytu stałego (art. 15 ust. 1), oraz obowiązek ciążący na organie gminy polegający na konieczności wydania decyzji o wymeldowaniu w sytuacji, o której mowa w art. 15 ust. 2 ww. ustawy. W rozpoznawanej sprawie strona opuściła miejsce pobytu stałego wskutek wykonanej eksmisji i nie dopełniła obowiązku meldunkowego, przy czym, zatrzymanie strony nastąpiło pod innym adresem niż adres dotychczasowego zameldowania na pobyt stały. W lokalu z którego eksmitowano G. G. zamieszkuje już nowa rodzina, której przysługuje do tego lokalu tytuł prawny. Zatem lokal ten nie jest miejscem gdzie znajduje się centrum interesów życiowych G. G.. Podstawowym obowiązkiem organów ewidencji ludności jest dbałość o zgodność zapisów w dokumentach ewidencji ludności ze stanem faktycznym. Utrzymanie zameldowania G. G. w lokalu do którego nie posiada tytułu prawnego i z którego wyrokiem sadu został eksmitowany, byłoby niezgodne z prawem. G. G. obecnie jest osobą osadzoną w Zakładzie Karnym, a w przedmiotowym lokalu zamieszkuje inna rodzina, która lokal ten na własny koszt wyremontowała. Wykonanie wyroku orzekającego eksmisję jest równoznaczne z ustaniem pobytu stałego strony w tym lokalu. W odwołaniu od tej decyzji G. G. podniósł, że jest najemcą lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w [...] i nie został powiadomiony o terminie rozprawy, która odbyła się przed Sądem Rejonowym w [..] w dniu [...] r., co uniemożliwiło mu obronę jego praw. Tymczasem [...] już w [...] r. wiedziało, że odwołujący się przebywa w Zakładzie Karnym, ale zataiło tę informację przed sądem. G. G. oświadczył, że wielokrotnie pisemnie jak i osobiście usiłował uregulować zaległości za mieszkanie, ale konieczność odbycia kary pozbawiła go tej możliwości. Zdaniem odwołującego się został bezprawnie i bezwzględnie pozbawiony mieszkania, przy naruszeniu wielu zasad powszechnie obowiązującego prawa. Wojewoda decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przy czym za opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu ww. przepisu nie można uznać opuszczenia lokalu przez osobę z powodu jej aresztowania, a następnie odbywania kary pozbawienia wolności. Z akt sprawy wynika, że G. G. został zatrzymany przez organy ścigania w dniu [...] r., a następnie umieszczony w Areszcie Śledczym w[...] , gdzie przebywa do chwili obecnej. W sprawie istotne jest to, że Sąd Rejonowy w [...] Wydział I Cywilny w dniu [...] r. wydał wyrok, w którym orzekł eksmisję G. G. z przedmiotowego lokalu, nie przyznając mu prawa do lokalu socjalnego. Wyrok ten jest prawomocny. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w [...] w dniu [...] r. wydał [...] przedmiotowy lokal w stanie wolnym od osób i rzeczy i w związku z tym w dniu [..] r. zakończył postępowanie egzekucyjne wobec G. G.. Zdaniem organu odwoławczego wykonanie eksmisji osoby z lokalu oznacza, że taka osoba od dnia wykonania wyroku eksmisyjnego spełnia przesłankę opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, choćby poza takim lokalem przebywała nie z własnej woli. Skoro [...] wystąpiło do komornika sądowego o wykonanie wyroku eksmisyjnego wobec G. G. i komornik orzeczoną wobec niego eksmisję wykonał należy przyjąć, że od czasu zakończenia postępowania komorniczego osoba ta spełnia przesłankę opuszczenia lokalu i dalsze utrzymywanie jej zameldowania w tym lokalu prowadzi do utrzymywania fikcji w ewidencji ludności. Zatem decyzja o wymeldowaniu takiej osoby z pobytu stałego jest zgodna z prawem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. decyzję G. G. podniósł, że został zatrzymany przez Policję w dniu [...] r., a następnie przewieziony do Aresztu Śledczego w [...] (a nie jak twierdzi Wojewoda w[...] ). W [...] r. skarżący wystosował do [...] pismo informujące o jego zatrzymaniu i miejscu osadzenia z prośbą o podanie informacji dotyczącej narosłego zadłużenia. W [...] r. skarżący otrzymał od [...] pismo, z którego wynikało, że na dzień [...] r. jego zaległość wobec [...] wynosiła [...] zł. W tej sytuacji skarżący wystosował do [...] kolejne pismo z prośbą o wstrzymanie egzekucji, na które otrzymał odpowiedź, że przebywanie w areszcie śledczym nie zwalania najemcy z obowiązku uiszczania opłat za zajmowany lokal mieszkalny. Zdaniem skarżącego [...] celowo nie poinformował Sądu Rejonowego w [...] o miejscu jego osadzenia, co uniemożliwiło mu wzięcie udziału w rozprawie na której zapadł wyrok eksmisyjny. Ponadto, Sąd Rejonowy w [...] Wydział I Cywilny znajduje się w tym samym budynku co Wydział Karny, w którym zapadło orzeczenie o osadzeniu skarżącego w Areszcie Śledczym, zatem Sąd miał możliwość ustalenia miejsca przebywania skarżącego. Zdaniem G. G. organ I instancji zebrał wywiad środowiskowy o nim tylko od tych sąsiadów, z którymi pozostawał w gorszych relacjach, pomijając znacznie większą liczbę tych, z którymi relacje były pozytywne, co miało na celu pozbawienie skarżącego mieszkania. Poza tym, zanim jeszcze zakończyło się postępowanie egzekucyjne, mieszkanie zostało przydzielone innej rodzinie, co świadczy o z góry powziętym zamiarze [...] pozbycia się skarżącego z lokalu. Skarżący zaznaczył, że zajmowanego mieszkania nie opuścił dobrowolnie i gdyby nie aresztowanie i konieczność odbycia kary, robiłby wszystko aby mieszkanie oddłużyć i dalej być jego najemcą. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowanie w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący oświadczył, że z odpisu postanowienia Sądu Okręgowego w [...] II Wydział Odwoławczy z dnia [...] r. sygn. akt II [...] jasno wynika, że wyrok zaoczny został skutecznie doręczony skarżącemu dopiero w toku postępowania zażaleniowego, a wobec przebywania skarżącego w Areszcie Śledczym doręczenia dokonane na adres domowy nie mogą być uznane za skuteczne. Do pisma skarżący dołączył kserokopię postanowienia Sądu Okręgowego w [...] II Wydział Odwoławczy z dnia [...] r., sygn. akt [...] oddalającego zażalenie skarżącego na postanowienie Sądu Rejonowego [...] Wydział I Cywilny z dnia [...] r., sygn. akt [...] odmawiające sporządzenia uzasadnienia wyroku zaocznego z dnia [...] r. Na rozprawie w dniu [...] r. pełnomocnik [...] Spółki z o.o. złożył pismo procesowe, w którym wniósł o oddalenie skargi wskazując, że wbrew zarzutom skargi zostały spełnione faktyczne i prawne przesłanki do wymeldowania skarżącego z przedmiotowego lokalu. G. G. na podstawie wyroku z dnia [...] r. został skutecznie wyeksmitowany przez komornika sądowego w dniu [...] r., a opróżniony lokal mieszkalny został w dniu [...] r. wynajęty innej rodzinie. Uczestnik postępowania oświadczył, że przyczyną wypowiedzenia skarżącemu umowy najmu było nie tylko duże zadłużenie w regulowaniu czynszu i innych opłat, ale także sposób korzystania przez niego z tego lokalu naruszający spokój pozostałych mieszkańców budynku oraz dewastacja lokalu i znajdujących się w nim urządzeń. Lokal opuszczony przez skarżącego wymagał remontu. Twierdzenia skarżącego, że lokal, który zajmował został mu odebrany przez [...] czy przez Gminę, są pozbawione jakichkolwiek podstaw. Stosunek najmu został skutecznie rozwiązany, a ponieważ skarżący nie chciał dobrowolnie wydać lokalu, sprawa została skierowana na drogę sądową. W toku postępowania sądowego o wydanie lokalu, zarówno Gmina jak i Sąd Rejonowy adresował korespondencję wysyłaną do pozwanego na taki adres, jaki podał skarżący. Także komornik sądowy poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, a w toku postępowania egzekucyjnego skarżący upoważnił swoją babcię T. M. do reprezentowania go w postępowaniu eksmisyjnym. Skarżący wcześniej niż twierdzi wiedział zarówno o toczącym się postępowaniu sądowym jak i postępowaniu egzekucyjnym. Wobec skutecznego wykonania wyroku eksmisyjnego nie ma podstaw do uwzględnienia skargi. Pełnomocnik skarżącego wyznaczony z urzędu oświadczył, że popiera skargę i wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji z uwagi na brak dobrowolności przy opuszczeniu lokalu oraz naruszenie art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 K.p.a. Prokurator Prokuratury Apelacyjnej który zgłosił swój udział w sprawie wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sprawy ewidencji ludności normuje ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), zgodnie z którą ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób (art. 1 ust. 2). Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem, z zamiarem stałego przebywania. Stosownie do art. 15 ust. 1 tej ustawy osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W myśl. art. 15 ust 2 ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zatem jedyną przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest jednolity pogląd, zgodnie z którym o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić jedynie wtedy, gdy ma ono charakter trwały i dobrowolny. O trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy upływ czasu, tj. okres pozostawania poza miejscem dotychczasowego pobytu. O dobrowolności opuszczenia decyduje natomiast samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie wywołana przymusem fizycznym albo psychicznym innej osoby. W wyroku z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00 (lex nr 78937) NSA stwierdził, że za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Uzasadniając rozstrzygnięcie, Wojewoda wskazał, że skarżący przebywał w przedmiotowym lokalu do [...] r., kiedy to został aresztowany. W dniu [...] r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym [...] wykonał prawomocny wyrok Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] r., sygn. akt[...] , orzekający o eksmisji skarżącego z lokalu. Organ drugiej instancji prawidłowo zatem uznał, że egzekucja wyroku orzekającego eksmisję skarżącego jest równoznaczna z zakończeniem jego pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności, w konsekwencji czego należało orzec o jego wymeldowaniu. Bezskuteczne jest powoływanie się przez skarżącego na fakt, że nie brał udziału w postępowaniu sądowym z powództwa Gminy o eksmisję z przedmiotowego lokalu, ponieważ zarzuty dotyczące postępowania przed sądem cywilnym, nie mogły zostać rozpatrzone w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wymeldowania z pobytu stałego. Przesłanką do uznania, że skarżący opuścił lokal rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych było wyłącznie to, że w odniesieniu do niego zostało wykonane prawomocne orzeczenie eksmisyjne. Opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art.15 ust.2 ww. ustawy uzasadniającym wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej. Brak cechy dobrowolności nie zawsze stanowi przeszkodę do wymeldowania. Typowym przykładem tego jest wykonanie eksmisji osoby zamieszkałej w lokalu na podstawie wyroku wykonanego przez komornika. Dochodzi wówczas do przymusowego opuszczenia miejsca pobytu, skutkujące powstaniem obowiązku wymeldowania. Przesłankami wymeldowania są tylko okoliczności faktyczne, nie kwestie materialnoprawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postępowania przed sądem lub innym organem. Ewidencja ludności służy rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Jak trafnie wskazał organ II instancji, obowiązkiem organów ewidencji ludności jest porządkowanie i aktualizowanie bazy ewidencji ludności, a wydanie decyzji o wymeldowaniu, w przypadku zaistnienia przesłanek ustawowych, zapobiega utrzymaniu fikcyjnej rejestracji meldunkowej. Badanie zaskarżonej decyzji pod kątem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego doprowadziło do uznania przez Sąd, że decyzja nie narusza prawa. Z powyższych względów, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zgodnie z którym sąd, w razie nieuwzględnienia skargi, skargę oddala. Wynagrodzenie za zastępstwo prawne przyznano na podstawie art. 250 tej ustawy.