II SA/Sz 898/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...], [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku zapłaty kosztów za usunięcie, przechowywanie i oszacowanie pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty G. z dnia [....] r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Starosta [...], działając na podstawie art. 130 a ust. 10 h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, nałożył na J. K. obowiązek zapłaty kwoty [...]zł tytułem kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu [...] o numerze rejestracyjnym [...], w stosunku do którego to pojazdu Sąd Rejonowy w G. wydał w dniu [...] r., sygn. akt [...] postanowienie o przepadku na rzecz Powiatu [...]. Po rozpoznaniu odwołania wniesionego od tej decyzji przez J. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kolegium za uzasadniony uznało argument strony dotyczący kwestii błędnego ustalenia przez organ I instancji właściciela pojazdu marki [...] nr rej. [...]. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w aktach sprawy znajduje się kopia umowy sprzedaży ww. pojazdu, z której wynika, iż jego nabywcą jest J. K. nie zaś J. K.. Podobnie w zgłoszeniu sprzedaży pojazdu dokonanym przez M. P. (sprzedającego ww. pojazd) jako nabywca wskazany jest J. K.. Również w piśmie Komendanta Komisariatu Policji w N. z dnia [...] r., jako właściciel przedmiotowego pojazdu widnieje J. K.. Z kolei w notatce urzędowej st. sierż. M. K. z dnia [...] r. podano, że imię J. zostało wpisane omyłkowo, zaś dane właściciela pojazdu to J. K.. Wobec powyższego Kolegium uznało, że choć w sprawie nie budzi wątpliwości, że pojazd objęty wnioskiem został usunięty z drogi w związku z kierowaniem pojazdem w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu, jednakże w obliczu twierdzenia skarżącego, że nie jest i nigdy nie był właścicielem pojazdu marki [...] nr rej. [...] a także dokumentów w postaci umowy sprzedaży i zgłoszenia sprzedaży tego pojazdu, z których wynika, że jego właścicielem jest J. K. nie zaś J. K., okoliczność, że stroną postępowania a w konsekwencji osobą zobowiązaną do zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu jest J. K. budzi zasadnicze wątpliwości, które organ I instancji winien wyeliminować. Ponadto, zdaniem Kolegium, organ I instancji w niniejszej sprawie pominął fakt, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie, z którego wynika, że pojazd w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu był kierowany przez inną osobę, co ma istotne znaczenie w obliczu brzmienia art. 130 a ust. 10 i ustawy, zgodnie z którym – jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10 h. Z dyspozycji usunięcia pojazdu, której przedmiotem był opisany wyżej pojazd, z dnia [...] r., sporządzonej przez funkcjonariusza Policji nie wynika kto kierował tym pojazdem. Natomiast z odręcznego oświadczenia podpisanego w dniu [...] r. przez osobę o nazwisku [...] (imię nieczytelne) wynika, że jest on właścicielem pojazdu, lecz w dniu wydania dyspozycji kierowała nim – znajdując się w stanie nietrzeźwości osoba o imieniu A. (nazwisko nieczytelne). Wobec powyższego zasadnym jest ustalenie przez organ I instancji przeciwko komu toczyło się postępowanie w sprawie kierowania w stanie nietrzeźwości tym pojazdem. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Starosta [...] decyzją z dnia [...] r., nr [...] nałożył na J. K. solidarnie z A. Z. obowiązek zapłaty kwoty [...]zł tytułem kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu marki [...] nr rej. [...], w stosunku do którego to pojazdu Sąd Rejonowy w G. wydał w dniu [...] r., sygn. akt [...] postanowienie o przepadku na rzecz Powiatu G. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że stanowisku skarżącego jakoby nie był on właścicielem przedmiotowego pojazdu przeczy chociażby jego oświadczenie z dnia [...] r., w którym potwierdził on powyższą okoliczność. Ponadto, w dniu [...] r. potwierdził on pisemnie otrzymanie zawiadomienia o usunięciu pojazdu z drogi wystawione przez Komisariat Policji w N. w dniu [...] r. Wprawdzie w pierwotnej dokumentacji wytworzonej przez policję występuje J. K., ale omyłka pisarska została skorygowana i prawidłowo wystawione zawiadomienie zostało doręczone J. K.. Co prawda w umowie kupna sprzedaży pojazdu, jako nabywca figuruje J. K., jednak wskazany w tym dokumencie nr PESEL nabywcy jest numerem PESEL J. K., podobnie jak nr dowodu osobistego wymieniony w tej umowie. W oparciu o wskazane wyżej oświadczenie z dnia [...] r. a także treść wyroku Sądu Rejonowego w G. wydanego w sprawie o sygn. akt [...] - organ przyjął, że osobą kierującą w stanie nietrzeźwości pojazdem – wobec której orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych był A. Z.. Organ ustalił ponadto, że postanowieniem z dnia [...] r. Sąd Rejonowy w G. orzekł przepadek przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu G. , przy czym rozstrzygnięcie to uprawomocniło się w dniu [...] r. Organ ustalił ponadto, w oparciu o ocenę techniczną z dnia [...] r., że wartość pojazdu odpowiadała wartości złomu użytkowego. Pojazd był przechowywany na parkingu do dnia [...] r. kiedy to został odebrany przez podmiot, któremu Powiat G. zlecił usługę demontażu. Starosta przeanalizował szczegółowo przepisy obowiązujące w okresie od daty wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi (wobec stwierdzenia, że kierujący znajduje się w stanie nietrzeźwości) do daty jego odebrania przez wspomniany wyżej podmiot i stwierdził, że J. K. i A. Z. niewątpliwie ponoszą koszt przechowywania tego pojazdu w okresie od [...] r. (data usunięcia pojazdu z drogi) do dnia [...] r. (data, w której upływał sześciomiesięczny okres przechowywania). Zgodnie bowiem z obowiązującym wówczas art. 130 a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym, pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa. Jednocześnie w myśl art. 130 ust. 2 pkt 1 lit a) tej ustawy, pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy kierowała nim osoba znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu. Cytowany wyżej przepis art. 130 a ust. 10 ww. ustawy został uznany za niekonstytucyjny i utracił moc z dniem 12 czerwca 2009 r. w zakresie w jakim dopuszczał prawo odjęcia prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu. Z uwagi na powyższe dokonano nowelizacji przepisów (poprzez dodanie w art. 130 tej ustawy ust. 10 a – 10 l), na skutek której od dnia 4 września 2010 r. w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach wymienionych w art. 130 ust. 1 lub 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym starosta występuje do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Po orzeczeniu przez sąd przepadku, znajduje zastosowanie art. 130 a ust. 10 h cytowanej ustawy i następuje obciążenie dotychczasowego właściciela kosztami zagospodarowania pojazdu powstałymi od dnia wydania dyspozycji jego usunięcia. Organ wziął przy tym pod uwagę, że w tym wypadku powstała sytuacja, w której po wyeliminowaniu z obrotu prawnego przepisu art. 130 a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym, do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej tj. do 4 września 2010 r. istniała swoista luka w prawie. Nie obowiązywał przepis zezwalający na przepadek z mocy ustawy, a nie wprowadzono jeszcze ustawowej regulacji orzekania przepadku przez sąd. Nie istniała też jednoznaczna regulacja wskazująca, kto ponosi koszty przechowywania pojazdu w tym okresie (od 11 czerwca 2009 r. do 4 września 2010 r.). Powyższą lukę w zakresie regulacji dotyczącej ponoszenia kosztów przechowywania pojazdu wypełnił art. 13 ustawy nowelizującej – obciążając tymi kosztami Skarb Państwa. Wobec tego brak jest podstaw do obciążenia J. K. solidarnie z A. Z. kosztami przechowywania pojazdu w okresie od [...] r. (pierwszy dzień, po dniu w którym upłynął 6-miesięczny okres przechowywania pojazdu) do dnia [...] r. (ostatni dzień przed wejściem w życie ustawy z dnia 22 lipca 2010 r.). Ponieważ po tej dacie weszły w życie opisane wyżej przepisy ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. wymienieni winni ponosić koszty przechowywania pojazdu od tej właśnie daty do dnia [...] r. (data odbioru pojazdu z parkingu). Analogicznej treści decyzję nr [...], skierowaną do A. Z. Starosta [...] wydał w dniu [...] r., zawierając w niej uzasadnienie identyczne z uzasadnieniem przytoczonym w decyzji skierowanej do J. K.. W odwołaniu od decyzji z dnia [...] r. J. K. wniósł o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania a także o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony na okoliczność potwierdzenia braku tytułu do pojazdu w chwili zdarzenia. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 11 k.p.a. poprzez niezawiadomienie o możliwości wypowiedzenia się w sprawie co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Strona podniosła, że w niniejszej sprawie nie przesłuchano jej pomimo trudności w ustaleniu stanu prawnego pojazdu. Zaznaczyła także, że decyzja została wydana po terminie do jej wydania, określonym w art. 130 a ust. 10 k ustawy Prawo o ruchu drogowym wobec czego winna podlegać uchyleniu. Z kolei A. Z. odwołał się od decyzji z dnia [...] r., wskazując, że odbywa obecnie karę pozbawienia wolności i nie jest zatrudniony odpłatnie wobec czego nie stać go na poniesienie nałożonego na niego obowiązku zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem pojazdu. W jego ocenie koszty te powinien ponieść właściciel auta, który został poinformowany o możliwości odbioru pojazdu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] r., nr [...], [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 62 k.p.a. oraz art. 130 a ust. 10 h w zw. z art. 130 a ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, po rozpoznaniu odwołań J. K. i A. Z. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że w jego ocenie Starosta [...] przed wydaniem zaskarżonej decyzji uczynił zadość wynikającym z przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym obowiązkom wydania decyzji o zapłacie kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą, czy zniszczeniem pojazdu jak również przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Kolegium uznało, że organ ten uczynił zadość zaleceniom organu odwoławczego (zawartym w decyzji z dnia [...] r.) ustalając kto był właścicielem pojazdu w dniu [...] r. Zasadnie też Starosta obciążył obowiązkiem zapłaty kwoty [...]zł solidarnie A. Z. i J. K.. Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 130 a ust. 10 k ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez wydanie decyzji po upływie przewidzianego prawem terminu, Kolegium wskazało, że z treści tego unormowania wynika, iż decyzji, o której mowa w art. 10 h, nie wydaje się, jeżeli od uprawomocnienia się orzeczenia sądu o przepadku pojazdu upłynęło 5 lat. Tymczasem z załączonego do akt sprawy postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r., orzekającego przepadek pojazdu marki [...] nr rej. [...] na rzecz Powiatu G. , wynika – zdaniem Kolegium, że uprawomocniło się ono w dniu [...] r., a zatem 5-letni okres uprawniający organ do wydania decyzji o zapłacie kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem wymienionego wyżej pojazdu upływał w dniu [...] r., zaś pierwsza decyzja w sprawie z dnia [...] r. podobnie jak zaskarżona decyzja wydane zostały przed tą datą. J. K. powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponownie podniósł, że pojazd marki [...] o nr rej [...] nie należał do niego. Opisywane zdarzenie miało miejsce kilka lat temu i skarżący przypomina sobie, że policjant podsuwał mu do podpisania dokument, który nie czytając podpisał. Strona wniosła o rozpatrzenie jej wyjaśnień i w związku z brakiem 100 % dowodów jego winy o "umorzenie decyzji i sprawy". W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje : W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według wskazanego wyżej kryterium, doprowadziła do uznania, że decyzja ta, podobnie jak rozstrzygnięcie ją poprzedzające naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Organy obu instancji naruszyły bowiem w niniejszej sprawie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. a w konsekwencji mogło też dojść do naruszenia art. 130 a ust. 10 k ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 128), które to naruszenia niewątpliwie miały wpływ na wynik sprawy. W tym miejscu wyjaśnić należy, że rozstrzygnięcie Kolegium obarczone jest także inną wadą, która mogłaby być brana pod uwagę z punktu widzenia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. bowiem organ ten wskazując w zaskarżonej decyzji, że rozpatrzeniu podlegały odwołania J. K. i A. Z. od decyzji Starosty [...] wymienił tylko jedną z nich, a mianowicie decyzję z dnia [...] r. znak: [...] (dotyczącą A. Z.), pomijając drugą z nich – z dnia [...] r. znak: [...] (dotyczącą J. K.). Powyższe może prowadzić do wniosku, że organ ten w istocie nie rozpoznał odwołania od decyzji z dnia [...] r. chociaż odniósł się w treści uzasadnienia do argumentów podnoszonych przez J. K. (nie przywołując jednak wspomnianej decyzji, a jedynie wskazując na decyzję z [...] r.). W ocenie Sądu, ewentualne stwierdzenie nieważności tej decyzji byłoby jednak nieuzasadnione z punktu widzenia sprawności postępowania. Prowadziłoby bowiem do zbędnego wydłużenia tego postępowania, a uzyskany rezultat byłby taki sam jaki można uzyskać w wyniku uchylenia wadliwych rozstrzygnięć. Raz jeszcze należy bowiem zaznaczyć, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. a w konsekwencji mogło też dojść do naruszenia art. 130 a ust. 10 k ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 128), które to naruszenia niewątpliwie miały istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z przywołanym art. 130 a ust. 10 k ustawy Prawo o ruchu drogowym, decyzji o której mowa w ust. 10 h, nie wydaje się, jeżeli od uprawomocnienia się orzeczenia przepadku pojazdu upłynęło 5 lat. Z kolei w myśl art. 130 a ust. 10 h tej ustawy, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10 d i 10 i cytowanej ustawy. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Natomiast przepis art. 130 a ust. 10 i stanowi, że jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10 h. W niniejszej sprawie, zarówno organ I instancji jak i organ II instancji zgodnie przyjęły, że postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r. wydane w sprawie o sygn. akt [...] orzekające przepadek pojazdu marki [...] nr rej. [...] (należącego zgodnie z treścią umowy z dnia [...] r. do J. J. K.) uprawomocniło się z dniem [...] r. W takiej sytuacji 5-letni okres, o którym mowa w art. 130 a ust. 10 k ustawy Prawo o ruchu drogowym upływałby w dniu [...] r., a zatem już po wydaniu decyzji nakładającej na J. K. solidarnie z A. Z. obowiązku zapłaty kwoty [...]zł tytułem kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem i oszacowaniem opisanego wyżej pojazdu marki [...]. Jednakże powyższe ustalenie nie zostało oparte na należycie zebranym materiale dowodowym. Organy oparły się bowiem wyłącznie na zapisach dokonanych na odpisie wspomnianego wcześniej postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r., w którym takiej daty uprawomocnienia nie wskazano. Przyjęta przez organy jako data uprawomocnienia postanowienia – tj. [...] r. jest bowiem niewątpliwie jedynie datą, w której stwierdzono prawomocność – co wprost wynika z zapisu zawartego na tym odpisie o treści: "Sąd Rejonowy w G. stwierdza, że niniejsze orzeczenie jest prawomocne" oraz umieszczonej pod tym zapisem miejscowości i daty: "G., dnia [...] r.". Niewątpliwie nie jest to jednak data uprawomocnienia się rozstrzygnięcia, a świadczy o tym także treść postanowienia Sądu Rejonowego w G., Wydział I Cywilny (sygn. akt [...]) z dnia [...] r. nadającego klauzulę wykonalności tytułowi egzekucyjnemu – punktowi II postanowienia z dnia [...] r. W uzasadnieniu wskazanego wyżej postanowienia z dnia [...] r. wskazano bowiem, że postanowienie z [...] r. uprawomocniło się dnia [...] r. Powyższej okoliczności organy nie sprawdziły i nie dokonały w tym zakresie żadnych dokładniejszych ustaleń. Tymczasem przy takiej dacie uprawomocnienia się postanowienia o przepadku pojazdu, 5-letni okres, o którym mowa w art. 130 a ust. 10 k ustawy Prawo o ruchu drogowym upłynąłby w dniu [...] r., a zatem z uwagi na treść tego przepisu wydanie decyzji z dnia [...] r. ani tym bardziej z dnia [...] r. czy też z dnia [...] r. nie byłoby dopuszczalne. Kolegium winno mieć na uwadze, że po uchyleniu decyzji tego organu z dnia [...] r. rozpatrzenia będzie wymagało odwołanie A. Z. od decyzji z dnia [...] r. Natomiast z uwagi na uchylenie decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. organ ten winien po dokonaniu stosownych ustaleń – dotyczących prawidłowej daty uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r., (sygn. akt [...]) ponownie rozważyć, czy w tym wypadku – zważywszy na treść art. 130a ust. 10k ustawy Prawo o ruchu drogowym dopuszczalne jest wydanie decyzji, o której mowa w art. 130a ust. 10h tejże ustawy. Ponownie rozpoznając sprawę, organy zastosują się do powyższych wskazań Sądu zawartych w niniejszym wyroku i wydadzą stosowne rozstrzygnięcia. Mając powyższe okoliczności na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego, w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkować musiało ich uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.