II SA/Sz 90/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki,, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...], II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę [...] ( [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania J.R., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D.P. z dnia (...(, nakazującą J.R. rozbiórkę wiaty wybudowanej na terenie działki nr 4 przy ul. (...( w Z., bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz zobowiązującą inwestora do prowadzenia robót rozbiórkowych zgodnie ze sztuką budowlaną i w sposób niepowodujący naruszenie interesów osób trzecich. W uzasadnieniu tejże decyzji organ odwoławczy wskazał, iż z akt postępowania wynika, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D.P., podczas wizji lokalnej, przeprowadzonej w dniu 4 listopada 2004 r. ustalił, że właściciel w/w nieruchomości – J.R. do istniejącego budynku mieszkalnego, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę dobudował wiatę o wymiarach 7,50 x 5,90 m, wykonaną ze szkieletu stalowego obłożonego drewnem oraz że nie zostały spełnione warunki prawidłowego oświetlenia naturalnego pomieszczeń w budynku usytuowanym na sąsiedniej działce zawarte w § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.). W związku z powyższym organ powiatowy wydał w dniu (...( decyzję na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, nakazując rozbiórkę przedmiotowej wiaty z uwagi na naruszenie przepisów techniczno-budowlanych, uniemożliwiające doprowadzenie przedmiotowego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Powyższa decyzja została uchylona przez WINB decyzją z dnia (...(, ponieważ organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, w oparciu o art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, w celu sprawdzenia czy nie istnieją przesłanki uzasadniające zalegalizowanie przedmiotowego obiektu. W dniu (...( organ I instancji wydał postanowienie, w którym w oparciu o art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane, wstrzymał prowadzenie robót budowlanych, ustalił wymagania dotyczące zabezpieczeń oraz nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia, w terminie do dnia 8 sierpnia 2005 r. następujących dokumentów: oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zaświadczenia właściwego organu o zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, projektu budowlanego, opracowanego przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane, wraz z wymaganymi uzgodnieniami, oraz orzeczenia osoby uprawnionej, w którym stwierdza się wykonanie robót budowlanych zgodnie ze sztuką budowlaną i obowiązującymi przepisami. Ponieważ inwestor nie wykonał w/w obowiązków w całości, PINB w D.P. na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane – wydał zaskarżoną decyzję – nakazującą rozbiórkę przedmiotowej wiaty. W odwołaniu od tej decyzji J.R. wnosił o odstąpienie od nakazu rozbiórki lub zawieszenie wykonania decyzji do czasu uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, /co przewidywane jest na czerwiec 2006 r./, wskazując iż złożył w tej sprawie stosowny wniosek do Burmistrza Miasta i Gminy w Z. Z uwagi na brak planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego dla swojej działki, nie mógł uzyskać wskazanego w postanowieniu z dnia (...( zaświadczenia o zgodności wybudowanego obiektu z planem, jednakże przedmiotowa wiata jest zgodna z planem miejscowym obowiązującym w 2003 r. oraz z aktualnym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Z. Poza zaświadczeniem o zgodności wiaty z obowiązującym planem miejscowym dostarczył wszystkie wymagane w w/w postanowieniu dokumenty. Zdaniem organu odwoławczego powyższa decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.), roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30 w/w ustawy. W myśl powyższych przepisów budowa wiaty o wymiarach 7,50 x 5,90 m, tj. o powierzchni zabudowy 44,25 m2, wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, czego inwestor nie dopełnił. W takim przypadku, zgodnie z art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych, ustala wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami, wymaganymi przepisami szczególnymi oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W myśl art. 48 ust. 4 w/w ustawy, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1, tj. nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jak wynika z akt sprawy, inwestor przedłożył jedynie projekt budowlany wraz z uzgodnieniami, a do odwołania załączył oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz orzeczenie osoby uprawnionej o wykonaniu robót budowlanych zgodnie ze sztuką budowlaną i obowiązującymi przepisami. Inwestor nie wykonał zatem nałożonego obowiązku w całości, bowiem przedstawienie zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy Z. z dnia (...( o zgodności budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który obowiązywał w 2003 r., a obecnie utracił ważność, nie może zostać uznane za spełnienie nałożonego w/w postanowieniem obowiązku w tym zakresie. Wobec powyższego PINB w D.P. wydał zaskarżoną decyzję zgodnie z prawem. Ponadto przepisy ustawy Prawo budowlane nie przewidują możliwości odstąpienia do nakazu rozbiórki lub zawieszenia wykonania decyzji do czasu uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W tej sytuacji brak jest podstaw prawnych do legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Powyższą decyzję J.R. zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu, wskazując, że głównym powodem wydania zaskarżonej decyzji było niedostarczenie przez niego zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy w Z. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nie dostarczył w wymaganym terminie tego zaświadczenia, gdyż od 2004 r. do chwili obecnej nie opracowano planu dla obrębów ewidencyjnych nr 11 i 16 miasta Z. W dniu 16 grudnia 2005 r. wystąpił z wnioskiem do Burmistrza Miasta Gminy w Z. o sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki nr 4 w obrębie 16, na co w dniu 9 maja 2006 r. otrzymał odpowiedź, że w dniu (...( Uchwałą Nr (...( Rady Miejskiej w Z. przystępuje się do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Z. dla tego terenu. W związku z powyższym wnosi i ponowne rozpatrzenie sprawy i umożliwienie mu zalegalizowania samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Uważa, że dołożył wszelkich starań dla uzyskaniu dokumentów mogących pomóc w doprowadzeniu do legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego i doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest zasadna, jednakże z innych przyczyn, niż podniesione przez skarżącego. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. To oznacza, że w granicach danej sprawy sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego – wiaty – wybudowanej bez pozwolenia na budowę, na terenie, na którym nie obowiązuje obecnie plan zagospodarowania przestrzennego Podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji były przepisy art. 48 ust. 1 w związku z ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.). W myśl przepisu ust. 1 tegoż artykułu, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Przepis ten odwołuje się do ustępu drugiego art. 48, w którym uregulowano dopuszczalność legalizacji obiektu budowlanego wykonanego w warunkach samowoli budowlanej. Wprowadzając regulację zawartą w ustępie 2 art. 48 wskazanej ustawy ustawodawca ustanowił priorytet procedury legalizacyjnej nad nakazem rozbiórki. W przedmiotowej sprawie, w dacie wydawania decyzji przez organy obu instancji, jednym z warunków legalizacji samowoli budowlanej określonych w art. 48 ust. 2 cytowanej ustawy, była zgodność inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, czego konsekwencją był obowiązek przedstawienia przez inwestora, na wezwanie organu skierowane doń postanowieniem, zaświadczenia organu gminy o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. a i b i art. 48 ust. 3 pkt 1). Z kolei art. 48 ust. 4 ustawy obligował organ nadzoru budowlanego do orzeczenia rozbiórki obiektu będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, w przypadku niespełnienia przez inwestora w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, tj. przedłożenia m.in. wskazanego wyżej zaświadczenia. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, Sąd zobligowany był uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt P 37/06 (Dz. U. Nr 247, poz. 1844), którym orzeczono o niezgodności przepisu art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. "b" i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Powołany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. będzie miał zastosowanie w niniejszej sprawie. Na skutek tego wyroku legalizacja dokonanej samowoli może bowiem nastąpić także w oparciu o decyzję o warunkach zabudowy, uzyskaną już po wszczęciu postępowania rozbiórkowego. Zatem w przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja w przedmiocie rozbiórki obiektu została oparta na przepisie prawa, który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją. Wskazana wyżej okoliczność wywołuje istotne dla rozpatrywanej sprawy skutki prawne. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie zaś do art. 145 a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego można żądać wznowienia postępowania administracyjnego w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego, na podstawie którego wydana została decyzja, z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą. Wobec zatem wydania przez Trybunał wyżej opisanego wyroku z dnia 20 grudnia 2007 r. zaistniała podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie obligująca Sąd do uchylenia wydanych przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. oraz Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę organ nadzoru budowlanego powinien zatem przeprowadzić postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy - Prawo budowlane, w szczególności nałożyć na inwestora obowiązek przedłożenia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy oraz ocenić, czy samowolna budowa spełnia pozostałe warunki określone w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia wyroku (pkt II) orzeczono stosownie do przepisu art. 152 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 i art. 205 cytowanej wyżej ustawy.