II SA/Sz 900/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J. S. i R. P. na postanowienie Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 76 ust. 7 oraz art. 9 ust. 1 pkt 4 lit. d ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 69, poz. 415 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, Starosta orzekł o odmowie umorzenia Spółce A.. wykorzystanych środków, pochodzących z refundacji kosztów wyposażenia /doposażenia stanowisk pracy dla skierowanych bezrobotnych, w łącznej wysokości [...] zł wraz z należnymi odsetkami. Decyzja ta została doręczona wspólnikowi skarżącej Spółki A.,w dniu [...] r. Nie zgadzając się z treścią decyzji pierwszoinstancyjnej wspólnicy Spółki A. wnieśli od niej odwołanie do Wojewody. Postanowieniem z dnia [...] r., Nr [...], wydanym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), Wojewoda stwierdził, że odwołanie wspólników Spółki A. od decyzji z dnia [...] r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda podał, że zgodnie z art. 129 § 2 Kpa odwołanie od decyzji administracyjnej należy wnieść w terminie 14 dni, od daty doręczenia decyzji stronie postępowania. W rozpoznawanej sprawie decyzja organu pierwszej instancji została doręczona wspólnikowi Spółki A., w lokalu jednostki organizacyjnej (jej siedzibie), w dniu 2 czerwca 2011r. i odebrana osobiście przez [...], co potwierdził on na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki listowej. W takiej sytuacji, ostatnim dniem z 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania, był - jak zauważył organ - dzień 16 czerwca 2011r. Natomiast odwołanie od decyzji Starosty wpłynęło do organu w dniu 20 czerwca 2011 r. Organ odwoławczy stwierdził, że w takiej sytuacji odwołanie Spółki A.. zostało wniesione z uchybieniem 14-dniowego terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 Kpa. Wojewoda na koniec dodał, że o przysługującym prawie (w tym trybie i terminie) do wniesienia odwołania, strona postępowania administracyjnego została prawidłowo poinformowana w zaskarżonej decyzji Starosty. Skargę na powyższe postanowienie Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli wspólnicy Spółki A., reprezentowani przez radcę prawnego A. O. W skardze, postawili zaskarżonemu postanowieniu zarzut naruszenia art. 6, art. 28 w związku z art. 29, art. 57 § 1, art. 129 § 2 Kpa. Wskazali, że na gruncie prawa cywilnego spółka cywilna nie jest podmiotem prawnym odrębnym od wspólników, lecz tylko wielostronnym stosunkiem zobowiązaniowym łączącym wspólników. Z powołaniem na literaturę i orzecznictwo podnieśli, że spółka cywilna nie ma osobowości prawnej , ani zdolności prawnej w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej. Spółki cywilne – jak wywiedli – nie mają zdolności sądowej w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, lecz mają ją wspólnicy (przedsiębiorcy), związani umową spółki cywilnej. Zdaniem skarżących, w przedmiotowej sprawie, wyłącznie wspólnicy spółki , każdy oddzielnie mają zdolność w postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Stwierdzili, że doręczenie dwóch odpisów decyzji, zgodnie z art. 40 § 1 Kpa, wraz ze stosownym pouczeniem o możliwości złożenia odwołania i przyjęcie przy tym przez organ, tylko daty doręczenia odpisu decyzji pierwszemu któremukolwiek wspólnikowi, nie wynika z przepisów prawa, jest ponadto wprowadzaniem w błąd strony, co do przysługującego jej prawa (art. 112 Kpa), a także stoi w sprzeczności z expressis verbis art. 129 § 2 Kpa. W związku z powyższym uznali za naruszające prawo, ustalony przez Wojewodę termin do wniesienia odwołania. Dodali, że stanowisko organu jest także naruszeniem prawa strony do skontrolowania decyzji organu administracji publicznej. Skoro wspólnicy Spółki A. uznani zostali za strony postępowania administracyjnego, to twierdzą że organ odwoławczy nie może jednemu z nich ograniczać prawa do złożenia odwołania. Dodali, że każdy z nich ma prawo osobno reprezentować wspólne przedsięwzięcie gospodarcze, jakim jest spółka cywilna. Uważają, że w postępowaniu administracyjnym organ pierwszej instancji uznał, a organ odwoławczy nie zaprzeczył, że wspólnicy mają przymiot strony, każdy osobno. W udzielonej na skargę odpowiedzi, Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu, art. 45 Kpa, umożliwia skuteczne doręczanie pism jednostkom organizacyjnym - w tym także spółce cywilnej, w siedzibie lub lokalu tej jednostki organizacyjnej. Doręczenie decyzji nastąpiło w dacie potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej i zostało doręczone do rąk osoby uprawnionej, tj. J.S.. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, pod wzglądem zgodności z prawem i to zarówno przepisami prawa materialnego, jak i przepisami postępowania. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zwanej dalej "P.p.s.a.", sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia dokonana według wskazanego wyżej kryterium oraz w granicach rozstrzygania sądu zakreślonych w art. 134 §1 P.p.s.a. nie potwierdziła zarzutów skargi, co tym samym znaczy, że zaskarżone postanowienie Wojewody wydane zostało w sposób zgodny z prawem. W przedmiotowej sprawie Wojewoda na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), stwierdził w zaskarżonym postanowieniu, uchybienie 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie zwrotu refundacji kosztów wyposażenia/doposażenia stanowisk pracy dla bezrobotnych. Zgodnie z treścią art. 134 Kpa przesłankę postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania stanowi ustalenie faktu złożenia odwołania po upływie okresu czternastu dni od daty doręczenia stronie decyzji organu administracji publicznej. Termin do wniesienia odwołania liczony jest w oparciu o art. 129 § 2 Kpa. Zgodnie z treścią tego przepisu, odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni, liczonego od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Wspólnicy Spółki A. zarzucili organowi błędne przyjęcie, że dla ustalenia biegu terminu do wniesienia odwołania liczy się fakt doręczenia decyzji, pierwszemu ze wspólników spółki cywilnej. Wobec założenia, że właściwym przepisem dla dokonania czynności doręczenia decyzji jest art. 40 Kpa skarżący wywodzą, że termin do wniesienia odwołania, biegnie oddzielenie każdemu ze wspólników spółki cywilnej z osobna. Z takim stanowiskiem skargi nie można się zgodzić. Rozważania należy zacząć od tego, że w przypadku spółki cywilnej przymiot strony przysługuje wyłącznie wspólnikom spółki cywilnej. Spółka cywilna w świetle obowiązujących przepisów nie posiada bowiem zdolności prawnej, ani zdolności do czynności prawnej w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej. Na gruncie prawa cywilnego spółka cywilna nie jest podmiotem prawnym odrębnym od wspólników - to oni, jako przedsiębiorcy związani umową spółki cywilnej, mogą występować jako strona postępowania administracyjnego i sadowoadministracyjnego. Wszyscy wspólnicy i każdy ze wspólników z osobna mają prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania. Nie oznacza to jednak, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia prawa przyjmując, iż bieg terminu do wniesienia odwołania biegnie od daty doręczenia temu wspólnikowi, któremu najwcześniej z pozostałych wspólników doręczono odpis zaskarżonej decyzji. Należy podzielić stanowisko orzecznictwa sądowoadministracyjnego, które na tle problematyki funkcjonowania spółki cywilnej, uznaje za prawidłowe doręczanie pism (decyzji) wspólnikom tego typu spółki na podstawie art. 45 Kpa (vide wyrok NSA z dnia 27 września 2000r., sygn. akt V SA 2035/99, opubl. w Lex nr 54225; wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 marca 2008r, sygn. akt VI SA/Wa 90/08, opubl. w Lex nr 505359). Zgodnie z treścią art. 45 Kpa - jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym pisma doręcza się w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Powyższy przepis obejmuje w swej dyspozycji obowiązek doręczenia pism w postępowaniu administracyjnym wszystkim jednostkom organizacyjnym w nim wymienionym, nie ma przy tym znaczenia, czy jednostka posiada osobowość prawną, czy też jej nie ma. Zgodnie z treścią, wskazanego jako naruszony w niniejszej sprawie, art. 28 Kpa stroną w postępowaniu administracyjnym jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W myśl zaś art. 29 Kpa, którego naruszenie również powołano w skardze, stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nie posiadające osobowości prawnej. Na tle postępowania administracyjnego pojęcie podmiotowości (strony w rozumieniu art. 29 Kpa), nie pokrywa się z pojęciem tym funkcjonującym w cywilistycznym znaczeniu podmiotowości. Nie należy jednak tracić z pola uwagi faktu, że spółka cywilna w zakresie spraw gospodarczych występuje jako podmiot spraw gospodarczych, choć formalnie nie jest traktowana jako osoba w znaczeniu prawa cywilnego. W literaturze i praktyce orzeczniczej funkcjonuje natomiast pojęcie jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej. Zalicza się do nich zarówno jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym ustawa nie przyznaje zdolności prawnej, np. spółki cywilne, stowarzyszenia zwykłe, jak zalicza się do tej grupy jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, którym przysługuje zdolność prawna, do których zalicza się spółkę jawną, partnerską, komandytową, komandytowo-akcyjną. Biorąc pod uwagę poczynione wyżej uwagi, należy uznać, że z punktu widzenia prawidłowości doręczenia rozstrzygnięcia (w świetle art. 45 Kpa), posiadanie lub brak posiadania osobowości prawnej jest bez znaczenia, a cechy spółki cywilnej odpowiadają znaczeniu pojęcia "jednostki organizacyjnej" w znaczeniu przypisywanym w art. 45 Kpa. Kontynuując rozważania o prawnych skutkach doręczenia pisma na podstawie art. 45 kpa, należy stwierdzić, że przepis ten nie nakłada obowiązku kierowania pism do osób fizycznych, stojących za jednostką organizacyjną. Ważne jest dokonanie doręczenia pisma w siedzibie jednostki organizacyjnej do rąk osoby upoważnionej do odbioru pism, tylko takie doręczenie uznawane będzie za skuteczne. Samo zaś wyznaczenie osoby upoważnionej do odbioru korespondencji jest w przedmiotowym przypadku sprawą wewnętrzną funkcjonowania danej jednostki. Pojęcie "osoby upoważnionej" należy przy tym interpretować szerzej niż przypisane jest to dla znaczenia pojęcia "pełnomocnik", czy "upoważniony do reprezentacji". Istotna jest funkcja danej osoby, wykonywana w organizacji adresata. Bez wątpienia wspólnik spółki cywilnej, dysponuje najszerszych wachlarzem uprawnień w ramach funkcjonowania zamierzenia gospodarczego, jakim jest umowa spółki cywilnej. Wspólnik będąc uprawnionym do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania, był tym samy uprawniony/upoważniony do odbioru korespondencji doń kierowanej. W świetle powyższych wywodów oraz ustaleń organu odwoławczego, za prawnie skuteczną należy uznać czynność doręczenia odpisu decyzji Starosty z dnia [...]r. wspólnikom Spółki A., wobec faktu doręczenia tej decyzji wspólnikowi spółki cywilnej – J. S., który jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej odebrał odpis decyzji pierwszoinstancyjnej w siedzibie spółki w dniu 2 czerwca 2011r., co poświadczył własnoręcznym podpisem. Powyższe pozwala przyjąć, że tak, jak to ustalił Wojewoda , iż zgodnie z art. 129 § 2 Kpa, ustawowy 14-dniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji Starosty, upływał wspólnikom Spółki A. w dniu 16 czerwca 2011r.. W takiej zaś sytuacji organ odwoławczy prawidłowo przyjął, posługując się w zaskarżonym postanowieniu art. 134 Kpa, że nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...]r., biorąc przy tym pod uwagę, że strona jednocześnie z odwołaniem nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W przedmiotowej sprawie wystąpiła zatem obiektywna okoliczność uchybienia terminu i podkreślić należy, że organ nie miał innej możliwości, niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu, przewidzianego w art. 134 Kpa. Z tego też powodu nie znajdują potwierdzenia zarzuty skargi o naruszeniu zaskarżonym postanowieniem art. 6, art. 28 w związku z art. 29, art. 57 §1 oraz art. 129 § Kpa, w tym także zarzut o naruszeniu prawa strony do skorzystania z odwołania. Biorąc powyższy stan sprawy pod uwagę, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.