II SA/Sz 901/04
WyrokWSA w Szczecinie2005-10-06
Skład orzekający: Danuta Strzelecka-Kuligowska, Stefan Kłosowski, Maria Mysiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ zatrudnienia, rozpatrując wniosek o świadczenie przedemerytalne, może bez własnych ustaleń oprzeć się wyłącznie na decyzji ZUS dotyczącej ustalenia wysokości emerytury, zwłaszcza gdy decyzja ta nie została doręczona stronie?Ratio decidendi
Organ zatrudnienia, rozpatrując wniosek o świadczenie przedemerytalne, jest zobowiązany do samodzielnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w tym spełnienia przesłanek z art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Opieranie się wyłącznie na decyzji ZUS, która nie została doręczona stronie i nie zawiera szczegółowych ustaleń co do okresów składkowych i nieskładkowych, stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego, skutkując koniecznością uchylenia decyzji.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o świadczenie przedemerytalne. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, następnie uchylił swoją decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na 30-letni staż pracy wraz z okresem studiów. ZUS wydał decyzję odmowną, ustalając okres uprawniający do emerytury na 29 lat, 6 miesięcy i 25 dni, z uwagi na ograniczenie okresów nieskładkowych. Organ I instancji i Wojewoda (organ II instancji) podtrzymały stanowisko o braku spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia, opierając się na decyzji ZUS. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak doręczenia jej decyzji ZUS oraz brak własnych ustaleń organów administracji.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska Sędziowie NSA Stefan Kłosowski /spr./ WSA Maria Mysiak Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2005 r. sprawy ze skargi H. Ż. na decyzję Wojewody z dnia [...] . Nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego I. u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta II. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu
Zaskarżoną decyzja z dnia [...] r. znak [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 37k ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) i art. 146 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001), po rozpatrzeniu odwołania [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] , odmawiającej przyznania świadczenia przedeme-rytalnego.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż [...] zarejestrowała się w Urzędzie Pracy w dniu [...] . jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku od dnia [...] W dniu rejestracji udokumentowała 25 letni staż pracy.
W dniu [...] r. złożyła ona podanie o przyznanie świadczenia przedemerytalnego dołączając zaświadczenie z Akademii Rolniczej potwierdzające okres studiów.
Organ I instancji decyzją z dnia [...] r. odmówił przyznania [...] świadczenia przedemerytalnego, wskazując, że nie osiągnęła wymaganego okresu uprawniającego do emerytury. Decyzją z dnia [...] r. uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, stwierdzając w uzasadnieniu, że strona posiada 30 -letni okres uprawniający do emerytury - wraz z okresem odbywania studiów. Organ I instancji skierował do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ustalenie wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego, w myśl przepisu art. 37k ust. 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Organ rentowy wydał w dniu [...] r. decyzję odmowną, uzasadniając ją brakiem 30 - letniego okresu uprawniającego do emerytury i ustalając ten okres na 29 lat, 6 miesięcy i 25 dni. W uzasadnieniu tej decyzji organ rentowy wskazał, że zgodnie z przepisem art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) okres nieskładkowy został w przedmiotowej sprawie ograniczony i przy okresie składkowym wynoszącym 22 lata, 2 miesiące i 4 dni wyniósł 7 lat, 4 miesiące i 21 dni. W myśl bowiem powołanego przepisu przy ustalaniu prawa do emerytury i renty oraz obliczaniu ich wysokości okresy nieskładkowe uwzględnia się w wymiarze nieprzekraczającym jednej trzeciej udowodnionych okresów składkowych. ZUS podkreślił ponadto, że okres studiów został policzony w wymiarze 4 lat, 10 miesięcy i 14 dni (od 1 października 1972 r. do 14 sierpnia 1977 r., ponieważ od dnia 15 sierpnia 1977 r. strona podjęła pracę). Skarżąca nie spełnia zatem przesłanek do przyznania jej świadczenia przedemerytalnego, określonych w art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Opierając się na powyższej decyzji ZUS organ I instancji uznał , iż skarżąca do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (tj. 17 grudnia 2003 r.) ukończyła 50 lat i posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący 29 lat, 6 miesięcy i 25 dni, a zatem nie spełnia warunków do przyznania świadczenia. Tym razem organ odwoławczy podzielił to stanowisko, wskazując, iż w myśl przepisu 37k ust. 4 ustawy o zatrudnieniu o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu do postępowania w sprawie ustalenia wysokości emerytury w sprawie ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące postępowania w sprawie świadczeń emerytalnych.
Nie zgadzając się powyższą decyzją [...] zaskarżyła ją skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się jej uchylenia.
Zaskarżanej decyzji zarzuciła naruszenie przepisu art. 37k ust.1 pkt.2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, art.6 ust 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczenia Społecznego oraz przepisów proceduralnych mających istotny wpływ na wynik sprawy - art. 6,7,9, 11 12, kodeksu postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu skargi wskazała, iż organ II instancji w ogóle nie odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, w którym wskazywała, że Prezydent w uzasadnieniu faktycznym powołuje się na nieznaną i nie doręczoną jej "decyzję" ZUS-u. Jak wynika z treści decyzji organów administracyjnych obydwu instancji nie dokonywały one własnych ustaleń, a opierały się jedynie na nie znanym jej stanowisku ZUS-u. Treść decyzji Wojewody nie pozwala zweryfikować zajmowanego stanowiska. W szczególności dotyczy to braku informacji o podstawach i faktach, w oparciu o które organ II instancji przyjął wysokość okresu składkowego i nieskładkowego (22 lata 2 miesiące i 4 dni oraz 7 lat 4 miesiące i 21 dni). Brak informacji w tym zakresie uniemożliwia zajęcie stanowiska wobec, znanej jedynie organom administracji, decyzji ZUS-u. Takie postępowanie stanowi obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na wynik postępowania. Uniemożliwiono bowiem skarżącej dostarczenie stosownych dokumentów, wskazanie istotnych dla sprawy okoliczności bądź w ogóle wyrażenie poglądów dla obrony swych interesów.
Poprzez fakt nie doręczenia jej decyzji ZUS bądź też nie wyliczenia szczegółowo jakie okresy organ przyjmuje za okresy składkowe a jakie za nieskładkowe jej zarzuty są siłą rzeczy oparte na domysłach.
Organ I i II instancji najprawdopodobniej błędnie zaliczył do stażu pracy okres nauki w szkole wyższej w okresie krótszym niż 5 lat (a więc krótszym niż wymiar określony w programie studiów.
Błędnie też przyjęto, iż okres studiów należy traktować nie jako okres ubezpieczenia wskazany w art.6 ust.2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczenia Społecznego lecz jako okres wskazany w art.7 pkt 9 tej ustawy.
Powyższe uchybienia, zarówno poprzez fakt pozbawienia strony prawa do obrony swoich interesów, jak również poprzez błędne ustalenie okoliczności faktycznych prowadzące do naruszenia przepisów materialnych, spowodowały wydanie decyzji o odmowie przyznania świadczenia przedemerytalnego, naruszającej art. 37k ust 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Odpowiadając na skargę Wojewoda zachodniopomorski wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Zarzuty skargi są trafne.
Świadczenie przedemerytalne przyznawane na podstawie art. 37k ustawy z dnia 14 grudnia 1995r. zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jest świadczeniem przyznawanym przez organ d/s zatrudnienia, który zobowiązany jest zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego /art. 7 i 77 § 1/ dokonać ustalenia stanu faktycznego stanowiącego podstawę wydania decyzji administracyjnej w danej sprawie.
W niniejszej sprawie ani organ I ani też II instancji nie dokonały ustaleń w zakresie spełnienia przez skarżącą przesłanek z art. 37 k ust.1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałania bezrobociu, a w szczególności ustalenia posiadania przez skarżącą okresu uprawniającego do emerytury /czego wymaga powołany przepis/. Bezpodstawnie oparły się na stanowisku ZUS, któremu zgodnie z art. 37k ust.3 ustawy zlecone zostało jedynie wyliczenie hipotetycznej emerytury nie zaś ustalenia okresu uprawniającego do emerytury.
Kwestia ta należy w sprawie o świadczenie przedemerytalne do organu, który je przyznaje.
W dodatku - jak wynika z akt postępowania - decyzja ZUS, na której oparły się organy obu instancji również nie wskazuje które z okresów uprawniających do emerytury organ ten uznał i w jakim rozmiarze, których zaś nie uznał, i z jakiego powodu.
Zgodny jest tez z prawdą zarzut skarżącej, że owa decyzja ZUS nie została ani przez ten organ ani przez organ zatrudnienia skarżącej doręczona, co stanowiło naruszenie art. 37k ust.4 i 5 ustawy. Brak też dowodu, że skarżąca została przez organ I instancji w trybie art. 10 kpa powiadomiona o zebraniu materiału do wydania decyzji, co uniemożliwiło jej zajęcie stanowiska w sprawie. Zawiadomienie przez organ odwoławczy nie zmienia tego stanu rzeczy. Powyższe uchybienia naruszą przepisy art. 7, 8, 9 i 10 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
W związku z powyższym należało na podstawie art. 145 § 1pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 /dalej ppsa/ zaskarżoną decyzję, jak również poprzedzającą ją decyzję organu I instancji uchylić.
Orzeczenie w pkt II oparte zostało na art. 152 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło