II SA/Sz 904/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.),, Sędzia WSA Maria Mysiak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 października 2016 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r., [...] uchylił z dniem [...] r. decyzję własna nr [...] z dnia [...] r. orzekającą o przyznaniu E. S. zasiłku rodzinnego na rzecz A. S. w okresie od 1.11.2010 r. do 31.10.2011 r., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia w okresie od 1.11.2010 r. do 31.09.2011 r., a także jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że w dniu 30 marca 2015 r. do organu wpłynęła informacja z Urzędu Marszałkowskiego Województwa, z której wynika, że w stosunku do E. i J. S. od dnia 1 maja 2010 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W tej sytuacji organ I instancji zastosował art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym w przypadku, gdy marszałek województwa w sytuacji, o której mowa w ust. 2 ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem E. S. wniosła odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postepowania administracyjnego w związku z art. 21 ust. 1 pkt 2, 23a ust. 1 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji, organ wyjaśnił, że z dniem 18 września 2015 r. weszła w życie nowelizacja przepisu art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą rozszerzono zakres kompetencji organu I instancji do uchylenia decyzji przyznającej stronie świadczenia rodzinne w okresie, w którym zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zgodnie ze znowelizowanym brzmieniem art. 23a ust. 1 powołanej ustawy w przypadku, gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami marszałkowi województwa. W przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 2 art. 23a). Po ustaleniu powyższego, zgodnie z art. 23a ust. 5 ustawy, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Jednocześnie na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. W niniejszej sprawie Marszałek Województwa ustalił, że koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do strony zachodzi od dnia 1 maja 2010 r., zatem zgodnie z art. 23a ust. 5 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ I instancji był uprawniony do uchylenia decyzji ostatecznej z dniem, w którym stwierdzono, że zachodzi konieczność zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Powyższą decyzję E. S. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej "P.p.s.a.", stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wskazać również należy, że z dniem 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r poz. 658). Zgodnie z art. 119 pkt 1 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Ustawodawca postanowił, że w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.), przy czym skierowania sprawy do rozpoznania w tym trybie nie uzależnił od woli strony. Taka sytuacja uzasadniająca zastosowanie trybu uproszczonego zaistniała w niniejszej sprawie. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wydana, jak wskazał to ten organ, w wyniku rozpatrzenia odwołania E. S. od decyzji Prezydenta Miasta jako organu I instancji. Stosując się do dyspozycji wyżej wskazanego art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd niezależnie od zarzutów odwołania stwierdził, że odwołanie wniesione przez E. S. od opisanej na wstępie decyzji organu I instancji, nie zostało podpisane, co uszło uwadze organu odwoławczego Odwołanie jest podaniem w rozumieniu art. 63 § 1 k.p.a., powinno zatem zawierać elementy określone w art. 63 § 2 i § 3 k.p.a., a co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adresu i żądania, a wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego. Podpis wskazuje, iż podanie (odwołanie) pochodzi od osoby określonej jako wnosząca podanie (odwołanie). Brak podpisu strony, który nie został usunięty, uniemożliwia wywołanie skutku prawnego wniesionego podania. W przypadku odwołania oznacza to niemożność jego rozpoznania. W orzecznictwie wskazuje się, że odwołanie nie zawierające podpisu, czyli niespełniające wymogów określonych art. 63 § 3 k.p.a. nie jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 i art. 128 k.p.a. Pismo nie zawierające podpisu w istocie nie wszczyna postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W przypadku braku podpisu wnoszącego podanie, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, obowiązkiem organu odwoławczego było wezwanie, w trybie art. 64 § 2 k.p.a., osoby wskazanej w nagłówku pisma do uzupełnienia braków formalnych odwołania poprzez jego podpisanie, czego Kolegium nie uczyniło. W świetle powyższego stwierdzić należy, że złożone w sprawie odwołanie zawierało braki, które uniemożliwiały nadanie sprawie dalszego biegu przed ich usunięciem. Decyzja organu drugiej instancji wydana wskutek rozpatrzenia odwołania, które nie zostało podpisane przez stronę lub przez pełnomocnika strony, jest dotknięta wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), skoro rażąco narusza prawo, wobec jednoznacznego brzmienia art. 63 § 3 k.pa oraz art. 64 § 2 k.p.a.(podobnie: wyrok NSA z dnia 15 września 2000 r., III SA 417/00, Lex nr 47217). Wobec takiej wady decyzji organu odwoławczego, przedwczesne byłoby rozpatrzenie przez Sąd merytorycznych zarzutów skargi. Stosownie bowiem do art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd stwierdza nieważność decyzji (lub postanowienia) w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z tych względów należało, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, orzec jak w sentencji.