II SA/Sz 906/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF w wykonaniu zobowiązania referendarza sądowego S. R. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniosła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla siebie i swojej mamy. Kilka miesięcy temu skarżąca uległa wypadkowi i przebywała 6 miesięcy na zwolnieniu, natomiast do dnia dzisiejszego przechodzi rehabilitację, która pochłania znaczne koszty jej dochodów. Dodatkowo mama wnioskodawczyni zamieszkuje w [...] , jest schorowana w związku z czym skarżąca zmuszona jest jej pomagać. S. R. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie ma nikogo na utrzymaniu, nie posiada nieruchomości, posiada natomiast oszczędności w wysokości [...] zł. S. R. jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł miesięcznie prowadzi również własną jednoosobową działalność gospodarczą z której uzyskiwany dochód jest zmienny, zależny od miesiąca, wysokości wnioskodawczyni nie podała. W wykonaniu zobowiązania referendarza sądowego wzywającego do przedłożenia dodatkowych dokumentów dotyczących stanu majątkowego i finansowego, wnioskodawczyni oświadczyła, iż mieszkanie położone w Poznaniu w którym zamieszkuje należy do jej koleżanki z którą nie zawierała umowy najmu i wspólnie ponosi koszty jego utrzymania. Skarżąca przedłożyła wyciąg z osobistego konta bankowego za okres od [...] r. z wydatkami na bieżące potrzeby typu odzież, żywność, kosmetyki, opłaty na polisę, wyciąg z konta firmowego za okres od [...] r. z saldem początkowym na kwotę [...] zł i saldem końcowym w kwocie [..] zł, z wypłatami własnymi na kwotę [...] zł w sierpniu [...] r., [...] zł we wrześniu [...] r. i [...] zł w październiku [...] r., kserokopię zaświadczenia o dokonaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej A. , S. R., kserokopię PIT-B za rok 2011, z którego wynika, iż przychód z prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł [...] zł, koszty uzyskania przychodu [...] zł, natomiast dochód [...] zł oraz kserokopie PIT – 37 za rok 2011 i 2010, kserokopię umowy o pracę zawartej między wnioskodawczynią a B. Spółką z o.o. z wynagrodzeniem zasadniczym brutto [...] zł brutto. Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) zwanej dalej P.p.s.a. konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 P.p.s.a. może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić trzeba, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, str. 594) Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie pełnych kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Przy tym należy zaznaczyć, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby ( z uwzględnieniem stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości). W ocenie referendarza sądowego w pierwszej kolejności trzeba wskazać, że sytuacja majątkowa wnioskodawczyni nie daje podstaw do sformułowania tezy, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie. Skarżąca dysponuje dwoma źródłami dochodu; z tytułu umowy o pracę oraz prowadzonej własnej działalności gospodarczej. Z tytułu umowy o pracę uzyskuje wynagrodzenie w kwocie ok. [...] zł brutto, z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w miesiącu sierpniu [...] r. skarżąca dokonała wypłaty kwoty [...] zł, we wrześniu [...] r. [...] zł, a w październiku [...] r. [...] zł . Dodatkowo posiada oszczędności w kwocie [...] zł. Przy czym wnioskodawczyni nie wskazała żadnej okoliczności, która mogłaby stanowić przeszkodę uniemożliwiającą uszczuplenie posiadanych oszczędności Nadto S. R. nie udokumentowała istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową, np. nie udokumentowała wysokości niezbędnych miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania mieszkania, czy też podnoszoną przez nią rehabilitacją. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.