II SA/Sz 907/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel Sędzia NSA Iwona Tomaszewska /spr./ Protokolant Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zatrzymanego prawa jazdy oddala skargę L. W. w dniu "[...]" złożył wniosek o wydanie zatrzymanego prawa jazdy, bowiem Sąd Rejonowy w S. postanowieniem z dnia "[...]" w sprawie "[...]" uznał za wykonany środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczony wobec wnioskodawcy prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia "[...]". Postanowienie to zostało wydane po odbyciu połowy kary i spełnieniu wszelkich warunków opisowych w art. 84 § 1 K.k. L. W. podniósł też, że termin rozpoznania jego sprawy przez Sąd Rejonowy w S., nie może mieć wpływu na odmienne od literalnego brzmienia rozumienie tego przepisu (art. 84 K.k.) oraz art. 43 § 1 pkt 2 i 3, gdzie zakazy określone w art. 39 pkt 1-3 K.k. orzeka się i uznaje za wykonane w latach pełnych a nie w miesiącach. Prezydent Miasta decyzją z dnia "[...]", na podstawie art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 114 ust. 4 w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 2 lit "b" ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), § 5 ust. 1 pkt 9 i ust. 4, § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznie 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2004 r. Nr 24, poz. 215 ze zm.) – odmówił L. W. wydania zatrzymanego prawa jazdy. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że weryfikując akta kierowcy stosownie do § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami, organ ustalił, że w dniu "[...]" wpłynął do organu wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia "[...]" sygn. akt. "[...]", w którym został orzeczony wobec L.W. zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na 2 lata, licząc od dnia zatrzymania dokumentu, tj. od dnia "[...]". Powyższy zakaz został orzeczony zgodnie z art. 43 § 1 K.k. w pełnych latach, tj. na okres dwóch lat. W dniu 28 września 2006 r. Prezydent Miasta wydał zawiadomienie o wykonaniu środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie od 31 stycznia 2006 r. do 31 stycznia 2008 r. Dalej organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie od dnia początku wykonania kary, tj. od 31 stycznia 2006 r. do dnia wydania postanowienia (z dnia 28 lutego 2007r.), orzekającego o uznaniu środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych za wykonany – minął okres powyżej roku. Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. "b" – ustawy Prawo o ruchu drogowym – osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok podlega kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Natomiast stosowanie do art. 114 ust. 4 cytowanej wyżej ustawy – zwrot prawa jazdy, którego osoba była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok następuje po kontrolnym sprawdzeniu kwalifikacji. Wobec powyższego organ I instancji ustalił, że L. W. nie spełnił powyższego warunku, bowiem nie zdał egzaminu kontrolnego. Dlatego też należało odmówić wnioskodawcy wydania zatrzymanego prawa jazdy. Od decyzji L. W. wniósł odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 84 § 1 K.k. w zw. z art. 39 K.k. i art. 43 § 1 pkt 1 K.k., polegające na ich błędnej interpretacji i wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu odwołania L.W. podniósł, że twierdzenie organu I instancji, iż art. 84 K.k. generalnie wskazuje, że środki karne mogą być uznane za wykonane dopiero w sytuacji, gdy upłynął już ponad jeden rok od ich stosowania, jest błędne. Zdaniem odwołującego się ustawodawca w treści § 1 art. 88 K.k. wskazuje jedynie, że środek karny musi być w stosunku do sprawcy wykonywany przynajmniej przez rok, a nie ponad rok. Ustawodawca tak formułując zastrzeżenie uznania środka za wykonany, wskazał jedynie, iż nie może być to okres krótszy niż rok. Odwołujący się podkreślił, że charakter przytoczonego przepisu nakazuje, iż musi być on interpretowany ściśle, a nie w sposób dowolny skoro ustawodawca wskazał, że środki karne orzeka się jedynie w pełnych latach, to również "uznanie za wykonane takich środków", nastąpić może jedynie w pełnych latach, a więc jak w Jego przypadku z upływem roku, a nie po ponad roku – co, ma niewątpliwe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W dalszej części uzasadnienia odwołania L. W. powołał się na treść wyroku NSA z dnia 10 listopada 1998 r., sygn. akt. SA 1291/98, Gazeta Prawna 2007/17, str. 21 i wskazał, że dla oceny w niniejszej sprawie nie ma znaczenia sama data postanowienia Sądu Rejonowego, a jedynie treść przepisu, który zastosowano oraz treść uzasadnienia, z którego wynika, iż "skazany spełnił warunki formalne do uznania środka karnego za wykonany". Przyjąć więc należy, że środek karny był w stosunku do niego wykonywany jedynie przez rok, a nie ponad rok. Każde inne twierdzenie w warunkach niniejszej sprawy jest twierdzeniem nieusprawiedliwionym, którego skutkiem jest błędnie wydane rozstrzygnięcie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia "[...]", na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 114 ust. 4 w związku z art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. "b" ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył treść przepisu art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. "b" i ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym i wskazał, że przepis ten dotyczy sytuacji, w której kierowca bez względu na przyczyny i okoliczności był pozbawiony prawa jazdy na czas dłuższy niż 1 rok. Tak długi okres przerwy w prowadzeniu pojazdu mechanicznego uzasadnia, bowiem sprawdzenie kwalifikacji kierowcy. Kolegium podniosło, że użyte w cytowanym przepisie sformułowanie "podlega" oznacza, że decyzje podejmowane na podstawie tego przepisu nie zostały pozostawione uznaniu organu orzekającego, lecz mają charakter rozstrzygnięcia związanego. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie bezsporne jest, że L.W. faktycznie był pozbawiony prawa jazdy przez okres dłuższy niż 1 rok. Wynika to z wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia "[...]", w którym zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym orzeczony został na okres 2 lat, z zaliczeniem na poczet orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów okresu zatrzymania prawa jazdy od dnia 31 stycznia 2006 r. Uznanie środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych za wykonany zostało natomiast orzeczone postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia "[...]" W tych okolicznościach Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie okres zatrzymania prawa jazdy wynosił 13 m-cy, tj. przekroczył 1 rok. Dlatego zgodnie z art. 114 ust. 4 w zw. z ust. 1 pkt 2 lit. "b" ustawy Prawo o ruchu drogowym strona jest zobowiązana do poddania się sprawdzeniu kwalifikacji. Wobec powyższego, organ odwoławczy uznał, że nie sposób się zgodzić z odwołującym, iż "...zaskarżona decyzja organu, jawić się musi jako podjęta z przekroczeniem granic swobody uznania...". Na powyższą decyzję L.W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji skarżący, podobnie jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, zarzucił błędną interpretację przepisów art. 84 § 1 K.k. w zw. z 39 K.k. i art. 43 § 1 pkt 1 i § 3 Kk. W uzasadnieniu skargi L. W. powtórzył stanowisko i argumenty, które podniósł wcześniej z odwołaniu od decyzji organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu "[...]" pełnomocnik skarżącego wywiódł jak w skardze oraz dodał, że w sprawie nie została spełniona jedna z dwóch przesłanek przewidzianych w art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, tzn. skarżący nie został pozbawiony prawa jazdy na okres jednego roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Badając legalność zaskarżonej decyzji, Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. "b" ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia do kierowania tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok. Z treści zarzutów skargi, uzupełnionej przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie wynika, że zarzuty te sprowadzają się w istocie do dwóch kwestii: okresu zatrzymania prawa jazdy, który zdaniem skarżącego wynosił jeden rok a nie powyżej jednego roku oraz, że skarżący nie był pozbawiony prawa jazdy. W ocenie Sądu, zarzuty skarżącego są całkowicie nieuzasadnione. Wyjaśnić trzeba, że ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, nie zawiera definicji legalnej pojęcia "pozbawienie prawa jazdy". Niemniej jednak z treści przepisów zawartych w Dziale IV Rozdział 1 "Uprawnienia do kierowania" ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym wynika jednoznacznie, że uprawnienia do kierowania pojazdami uzyskuje osoba, która spełnia materialnoprawne przesłanki określone a art. 87 ust. 1 (ewentualnie w ust. 2) tej ustawy. Natomiast dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym jest prawo jazdy określonej kategorii (art. 88 ust. 1 tej ustawy). Innymi słowy rzecz ujmując, prawo jazdy jest to materialny nośnik określonego w art. 87 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym – uprawnienia. Dlatego jest oczywiste, że wyrażenie ustawowe "którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok" odnosi się w przepisie art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. "b" do zwrotu "zatrzymanego prawa jazdy" i należy to wyrażenie interpretować w powiązaniu z przewidzianymi ustawą przypadkami utraty uprawnienia do kierowania pojazdami. Należy zatem odróżnić zatrzymanie prawa jazdy, którego przesłanki są określone w art. 135 ustawy Prawo o ruchu drogowym, od cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym, które to cofnięcie następuje w drodze decyzji administracyjnej i ma charakter bezterminowy (art. 140 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym). Zatrzymanie prawa jazdy stanowi w istocie rzeczy faktyczne pozbawienie kierującego dokumentu stwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdem i trwa do momentu wystąpienia ustawowych przesłanek jego zwrotu lub orzeczenia w trybie administracyjnym o odmowie przywrócenia uprawnienia do kierowania, co jest równoznaczne z odmową zwrotu prawa jazdy. Wyjaśnia to art. 138 ust. 2 tej ustawy, który stanowi, że zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania, z zastrzeżeniem art. 114 ust. 4. Z przepisów Rozdziału 3 Działu V regulującego "Zatrzymywanie praw jazdy i pozwoleń oraz cofanie i przywracanie uprawnień do kierowania pojazdami" wynika, że policjant ma obowiązek zatrzymać prawo jazdy za pokwitowaniem między innymi, gdy wobec kierującego pojazdem orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów lub gdy wobec kierującego wydane zostało postanowienie lub decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy (art. 135 ust. 1 lit. "e" i "f"), a także może zatrzymać prawo jazdy za pokwitowaniem w razie uzasadnionego podejrzenia, że kierowca popełnił przestępstwo lub wykroczenie, za które może być orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów. Przenosząc powyższe rozważania materialnoprawne na grunt niniejszej sprawy, należy mieć na uwadze okoliczności i podstawę prawną zatrzymania prawa jazdy. Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych organów obu instancji wynika, że skarżący L. W. skazany został prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w S. w dniu "[...]" za czyn określony w art. 177 § 2 K.k. W wyroku tym Sąd poza wymierzeniem kary, orzekł wobec skarżącego środek karny przewidziany w art. 43 § 1 K.k. w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 2 lat. Należy wyjaśnić, że przewidziany w art. 43 § 1 K.k. środek karny obejmuje zarówno pozbawienie posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami, jak również obejmuje zakaz uzyskania tego uprawnienia w przypadku osób nie posiadających tych uprawnień (art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy – Dz. U. Nr 90, poz. 557 ze zm.). Z przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. nr 88, poz. 553 ze zm.) wynika, że na poczet orzeczonych w wyroku kar i środków karnych zalicza się przewidziane przez ustawodawcę środki zapobiegawcze o ile były stosowane w sprawie. Zgodnie z art. 63 § 2 K.k. na poczet orzeczonych środków karnych, o których mowa w art. 39 pkt 2-3, zalicza się okres rzeczywistego stosowania odpowiadających im rodzajowo środków zapobiegawczych wymienionych w art. 275 lub 276 Kodeksu postępowania karnego. Z powyższych przepisów wynika zatem, że na poczet zakazu prowadzenia pojazdów zaliczeniu podlega okres faktycznego zatrzymania dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów, a zatem okres zatrzymania prawa jazdy. (por. wyrok S.N. z dnia 5 grudnia 2005 r., sygn. akt. IV KK 319/05, OSP 2006/6/97). W rozpoznawanej sprawie, na poczet orzeczonego dwuletniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, Sąd w wyroku z dnia "[...]" zaliczył okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 31 stycznia 2006 r. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia "[...]", środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych został uznany za wykonany. Rzeczywisty okres pozbawienia uprawnień do kierowania pojazdami i faktycznego zatrzymania prawa jazdy wynosił ponad 12 miesięcy, rozpoczął się, bowiem 31 stycznia 2006 r. kiedy to skarżącemu zostało zatrzymane prawo jazdy, a zakończył się z dniem uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia "[...]" o uznaniu tego środka za wykonany. Dla ustalenia zatem faktycznego okresu pozbawienia strony prawa jazdy nie zachodzi potrzeba odwoływania się do określonych w Kodeksie karnym zasad wymiaru środków karnych oraz zasad wykonania tych środków. Nie było zatem podstaw do zwrotu skarżącemu zatrzymanego prawa jazdy bez uprzedniego kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji do prowadzenia pojazdów. Reasumując powyższe, nie znajduje oparcia w stanie faktycznym niniejszej sprawy i w mającym zastosowanie do niej stanie prawnym zarzut, że skarżący pozbawiony był prawa jazdy na okres jednego roku. W tych okolicznościach, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.