II SA/Sz 911/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel Asesor WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Protokolant Beata Radomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2008 roku sprawy ze skargi A. D. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do odsetek ustawowych od przyznanego świadczenia przedemerytalnego 1.stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji Starosty z dnia [...] Nr [...] 2.stwierdza, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Postępowanie administracyjne związane z przyznaniem A. D. prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 1 stycznia 2001r. w wysokości 90 % kwoty emerytury zakończyło się ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia 1 kwietnia 2005 r.[...]. W dniu 30 maja 2007r. A. D. zwróciła się z wnioskiem do Powiatowego Urzędu Pracy w K. o naliczenie i wypłatę odsetek od przyznanego świadczenia przedemerytalnego. Starosta K. decyzją z dnia 11 czerwca 2007r. [..], na podstawie art. 72 ust. 12 i art. 9 ust.1 pkt 14 lit.b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy / Dz. U. Nr 99, poz. 1001 z późn. zm/ i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm./ orzekł, że odsetki ustawowe od wypłaconej kwoty świadczenia przedemerytalnego w dniu 25 maja 2007r. nie przysługują A. D. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 72 ust. 12 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, uprawnionym do zasiłku, dodatku szkoleniowego, stypendium i innych świadczeń wypłacanych z Funduszu Pracy przysługują odsetki ustawowe, jeżeli powiatowy urząd pracy z przyczyn niezależnych od uprawnionych osób nie dokonał ich wypłaty w terminie. Organ wskazał, że prawo do ustawowych odsetek przysługuje stronie z tytułu opóźnienia w wypłacie świadczenia, a nie z tytułu opóźnienia w ustaleniu prawa do tego świadczenia. Starosta przywołał wyrok NSA z dnia 11 maja 1997r., sygn. akt II SA/ Łd 979/97. Organ podał, że po ostatecznym ustaleniu prawa do świadczenia przedemerytalnego, stronie niezwłocznie naliczono oraz wypłacono należną kwotę i w związku z tym nie było podstaw do odsetek. A. D. złożyła odwołanie od powyższej decyzji i wniosła o jej uchylenie oraz przyznanie należnych odsetek. Zarzuciła Staroście : - naruszenie prawa materialnego tj. art. 72 ust. 12 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, poprzez przyjęcie, iż nie należą się jej odsetki; - naruszenie prawa procesowego tj. art. 7 i 8 Kpa, poprzez niewłaściwe prowadzenie postępowania administracyjnego. Strona wskazała, że nie może ponosić konsekwencji w związku z toczącym się kilka lat postępowaniem administracyjnym prowadzonym niewłaściwie przez organy. Wojewoda [...] decyzją z dnia 19 lipca 2007r., [...] na podstawie art. 72 ust. 12 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpoznaniu odwołania A. D., od decyzji Starosty K. z dnia 11 czerwca 2007r.: 1. uchylił zaskarżoną decyzję w całości; 2. przyznał prawo do odsetek ustawowych: - od kwoty 947,70 zł brutto za okres od dnia 6 kwietnia 2005r. tj. doręczenia decyzji Wojewody [...] z dnia 1 kwietnia 2005r., [...] do dnia 8 lipca 2005r., tj. wypłaty kwoty świadczenia przedemerytalnego; - od kwoty 16.909,20 zł brutto za okres od dnia 6 kwietnia 2005r. tj. doręczenia decyzji Wojewody [...] z dnia 1 kwietnia 2005r., [...] do dnia 25 maja 2007r., tj. wypłaty kwoty świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu organ przytoczył stan faktyczny sprawy i ustalił, że decyzję Wojewody z dnia 1 kwietnia 2005r., przyznającą stronie prawo do świadczenia przedemerytalnego doręczono jej w dniu 6 kwietnia 2005r. i z tym dniem wywołała ona skutki prawne. Ponieważ w toku postępowania organy nie stosowały się do zasady trwałości decyzji administracyjnych, co spowodowało wydłużenie postępowania i było przyczyną niezależną od strony w rozumieniu art. 72 ust. 12 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. A. D. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. na powyższą decyzję w zakresie oznaczenia dnia, od którego przyznane zostały odsetki ustawowe od wypłaconych kwot świadczenia przedemerytalnego i wniosła o jej uchylenie w tej części. Zarzuciła Wojewodzie: 1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 24 ust. 8 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 lutego 1997r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania świadczeń określonych w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, poprzez ich niezastosowanie tj. nieprzyjęcie, iż w przypadku braku wypłaty świadczenia przedemerytalnego w terminie 7 dni od daty upływu okresu, za który świadczenie jest wypłacane należą się odsetki ustawowe; 2. naruszenie prawa procesowego tj. art. 7 i 8 Kpa, poprzez niewłaściwie prowadzenie postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącej, art. 24 ust. 8 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ma zastosowanie w niniejszej sprawie z uwagi na brzmienie art. 139 i art.150a ust. 9 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Z zestawienia art. 24 ust. 8 w/w ustawy i § 6 ust. 1 w/w rozporządzenia wynika, iż stronie należą się odsetki ustawowe po upływie terminu 7 dniowego do wypłaty należnego jej świadczenia przedemerytalnego. Według skarżącej, ustalenie początkowego terminu naliczenia odsetek od dnia doręczenia jej decyzji ostatecznej nie ma uzasadnienia prawnego. Okoliczność, iż postępowanie administracyjne trwało kilka lat nie może obciążać strony, bowiem to organy administracyjne niewłaściwe stosowały prawo. Wojewoda [...], w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje : Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "Ppsa", stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione, zaistniały bowiem przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji. Bezspornym jest fakt, iż wniosek skarżącej o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego został złożony 1 sierpnia 2000r., pod rządami ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W oparciu o przepisy tej ustawy wydana została decyzja Starosty K. z dnia 10 sierpnia 2000 r., [...] przyznająca skarżącej świadczenie przedemerytalne od dnia 2 sierpnia 2000r., jak również późniejsza decyzja Wojewody [...] z dnia 1 kwietnia 2005r., [...], w której m.in. uchylono wyżej wymienioną decyzję Starosty K. i przyznano stronie prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia 1 stycznia 2001r. w wysokości 90 % kwoty emerytury. Wojewoda [...] jako organ odwoławczy był właściwy do jej wydania, także po dniu 1 sierpnia 2004r., kiedy sprawy świadczenia przedemerytalnego przeszły do właściwości organów rentowych. Stało się tak za sprawą art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. / Dz. U. Nr 120, poz. 1250 / o świadczeniach przedemerytalnych, nakazującego do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosować przepisy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zaznaczyć przy tym należy, że w dacie wydania przez Wojewodę [...] decyzji z dnia 1 kwietnia 2005r. nie obowiązywał jeszcze art. 150 d ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, dodany ustawą z dnia 28 lipca 2005r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 164, poz. 1366), który wszedł w życie od 1 listopada 2005r. Przepis ten w ust. 2 w zw. z ust. 1 stanowi, że prawo do świadczeń przedemerytalnych przyznanych przez powiatowy urząd pracy na podstawie przepisów o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na zasadach i w trybie określonym w tych przepisach w przypadku ponownego obliczenia przez organ rentowy wysokości emerytury dla celów ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego wskutek doliczenia dotychczas nieuwzględnionego okresu uprawniającego do emerytury lub ponownego ustalenia podstawy wymiaru. Zwrócić należy uwagę, że w niniejszym postępowaniu nie chodzi o ustalenie prawa A. D. do świadczenia przedemerytalnego, zarówno bowiem prawo do tego świadczenia, jak i jego wysokość zostały definitywnie ustalone, a zatem sprawa ta została zamknięta. Wniosek strony z dnia 30 maja 2007r. o wypłatę odsetek, choć związany z kwestią świadczenia przedemerytalnego, dotyczy zupełnie nowej sprawy. Zdaniem Sądu, nie jest możliwe zastosowanie ani art. 29 ust. 2 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, ani art. 30 ust. 1 tej ustawy, bowiem kwestia ustalenia odsetek nie jest "sprawą wszczętą i niezakończoną" przed dniem wejścia w życie omawianej ustawy. Zgodnie z art. 30 ust. 1 zdanie drugie ustawy przez sprawy wszczęte i niezakończone rozumie się również wnioski o ustalenie prawa do świadczenia przedemerytalnego złożone przed dniem przejęcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznawania i wypłaty świadczeń przedemerytalnych. Skoro zatem wniosek skarżącej dotyczący ustalenia prawa do świadczenia przedemerytalnego został rozpatrzony ostatecznie decyzją z dnia 1 kwietnia 2005r., z tą datą zostało zakończone postępowanie w sprawie wszczętej na skutek tego wniosku, w rozumieniu cyt. art. 30 ust. 1.W tej sytuacji sprawa będąca przedmiotem niniejszej skargi winna zostać rozpatrzona w trybie ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o świadczeniach przedemerytalnych przez organ właściwy w sprawie świadczeń przedemerytalnych, tj. organ rentowy. Zaprezentowany pogląd pozostaje również w zgodzie z wykładnią celowościową omawianej ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, która jako zasadę przyjmuje przejęcie z dniem 1 sierpnia 2004 r. zadań związanych z przyznawaniem i wypłatą świadczeń przedemerytalnych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (art. 23 ust. 3), stanowiąc, iż świadczenia przedemerytalne przyznane na zasadach określonych w przepisach o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stają się świadczeniami w rozumieniu tej ustawy, w dotychczasowej wysokości (art. 23 ust. 1, art. 30 ust. 3). Podobne wnioski wynikają też z analizy wspominanego wcześniej art. 150 d ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, wskazuje on precyzyjnie wszystkie te przypadki, w których właściwym do orzekania pozostał organ zatrudnienia, a to określone w art. 145 § 1 lub 156 § 1 Kpa, inne mające wpływ na prawo do świadczenia przedemerytalnego lub jego wysokość, zaistniałe po dniu ustalenia prawa do tego świadczenia, również obejmujące ponowne obliczenie przez organ rentowy wysokości emerytury dla celów ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego. Art. 150 d ust. 3 w/w ustawy reguluje też właściwość organów w przypadku dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres przypadający przed dniem przejęcia przez ZUS ich wypłaty, właściwe są powiatowe urzędy pracy na zasadach określonych w przepisach o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Przepis art. 150 d w/w ustawy jako mający charakter wyjątku od zasady nie może być interpretowany rozszerzająco, podobnie jak art. 29 ust. 2 i art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych ( por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 3 kwietnia 2007r., sygn. akt II SA/ Rz 539/06 ). Reasumując stwierdzić należy, że w sprawie wszczętej z wniosku A. D. o wypłatę odsetek orzekały organy niewłaściwe zarówno w I jak i II instancji, tj. Starosta K. oraz Wojewoda [...]. W ten sposób doszło do wydania decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości, które to przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i stanowią przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji z art. 156 § 1 pkt 1 Kpa (patrz wyrok NSA z dnia 29 listopada 1999 r., V SA 955/99, System Informacji Prawnej LEX Nr 49943). Uwzględniając skargę, wobec wystąpienia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji Sąd nie odniósł się do zarzutów podnoszonych w skardze, jako że kontrola merytoryczna sprawy byłaby w takim stanie rzeczy przedwczesne. Rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy możliwe będzie dopiero, kiedy w sprawie orzekał będzie organ właściwy, czyli organ rentowy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej do świadczenia przedemerytalnego. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. na mocy art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 Ppsa, orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 Ppsa, Sąd orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji.