II SA/Sz 916/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. Ż. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2/ ustanowić radcę prawnego. We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF W.Z. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu podał, że w okresie od 2 czerwca 2014 r. do 14 września 2014 r. był na zwolnieniu lekarskim, po zakończeniu którego nie mógł z winy pracodawcy podjąć pracy. Zarówno pracodawca jak i ZUS nie wypłaciły mu chorobowego, nie otrzymał również wypowiedzenia i nie otrzymuje wynagrodzenia. Żona skarżącego pracowała w [...] jednak z uwagi na jego stan zdrowia musiała zrezygnować z pracy. Nie może ona pobierać zasiłku, ponieważ jest problem z jej rr., a obecnie małżeństwo nie ma środków pieniężnych na wyjazd do [...]. Aby mieć środki na życie skarżący sprzedał samochód i skuter. Aktualnie pozostaje bez pracy i zadłuża się u znajomych, aby mieć pieniądze na życie. Skarżący dodał również, że złożył skargę na pracodawcę do Państwowej Inspekcji Pracy i ZUS- u w [...]. Pomimo, że ZUS zobligował się do wypłaty świadczeń, to nie może tego uczynić, ponieważ pracodawca nie dostarczył jego zwolnień lekarskich. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i trójką małoletnich dzieci. Nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Jego żona A.Z. otrzymuje świadczenie rodzinne w wysokości [...] zł netto, natomiast wnioskodawca aktualnie nie ma żadnych dochodów. Do formularza skarżący załączył pisma Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w sprawie z jego skargi na firmę G. Spółki i M. Spółkę, pisma ZUS w sprawie wypłaty skarżącemu zasiłku chorobowego, dowód wypłaty kwoty [...] zł za złomowanie pojazdu, umowę sprzedaży skutera za kwotę [...] zł. Z dodatkowych dokumentów i oświadczeń przesłanych w wykonaniu wezwania referendarza sądowego skarżący oświadczył, że nieruchomość położona w [...]należy do jego mamy, z którą zamieszkuje wraz z rodziną i której koszty utrzymania ponosi mama, natomiast wnioskodawca ponosi koszty wyżywienia, nadto podał, że do dnia 25 października 2014 r. jest pracownikiem firmy G.i M. oraz, że nie korzysta z pomocy opieki społecznej w [...]. Skarżący załączył wyciąg ze swojego konta bankowego za okres od lipca do września 2014 r., z którego wynika, że we wrześniu 2014 r. na jego konto wpłynęła kwota [...] zł z tytułu wykonanego zlecenia, kwota [...] zł tytułem zwrotu polisy oraz [...] zł wpłacone przez D.K. Z wyciągu wynika również, że skarżący spłaca raty w [...] w wysokości ok. [...] zł miesięcznie oraz w PKO w wysokości ok. [...] zł. nadto skarżący przedłożył zestawienie operacji z konta żony za okres od 22 września 2014 r. do 23 października 2014 r., decyzję Starosty z dnia 24 października 2014 r. o uznaniu A.Z. z dniem 24 października 2014 r. za osobę bezrobotną, wypowiedzenia umowy o pracę z dnia 12 października 2014 r. z dwóch firm z zachowaniem okresu wypowiedzenia, akt notarialny z 17 czerwca 1999 r. nabycia przez D.Z. nieruchomości położonej w [...]. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r.(sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Oceniając sytuację rodzinną i materialną skarżącego, referendarz sądowy uznał, że w obecnej sytuacji osobistej i finansowej, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla niego nadmierne obciążenie, ponieważ wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Niewątpliwie bowiem W.Z. znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i trójką dzieci, najpierw przebywał na zwolnieniu lekarskim, na którym z winy pracodawcy nie otrzymywał zasiłku chorobowego, aktualnie została mu wypowiedziana umowa o pracę. Żona jest osobą bezrobotną, otrzymuje świadczenie rodzinne na dzieci w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Skarżący wraz z rodziną zamieszkuje u swojej matki, która ponosi koszty utrzymania domu, natomiast skarżący partycypuje w kosztach wyżywienia. We wrześniu 2014 r. skarżący uzyskał dochód w wysokości [...] zł, nadto aby utrzymać rodzinę zmuszony jest on wyprzedawać majątek i zapożyczać się u rodziny i znajomych. Mając zatem na względzie wskazane informacje odnośnie sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącego należało uznać, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika przekracza jego możliwości finansowe, a tym samym zaistniały przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.