II SA/Sz 918/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Stowarzyszenia A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi tego Stowarzyszenia na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia p o s t a n a w i a odmówić zwolnienia od kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wyrokiem z dnia [...] r. oddalił skargę Stowarzyszenia na Rzecz Rozwoju Gminy Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] uchylającą decyzję organu I instancji odmawiającą ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy [...] na działce nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...]w gminie Ś.. W dniu [...] r, skarżące Stowarzyszenie złożyło wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, a w dniu [...] r. uiściło opłatę kancelaryjną od wniosku w kwocie 100 zł. W dniu [...] r. Stowarzyszenie, reprezentowane przez radcę prawnego z wyboru, wniosło skargę kasacyjną, a wezwane do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z tej opłaty, z uwagi na brak środków finansowych na ten cel. Stowarzyszenie oświadczyło, że nie ma żadnego majątku, nie uzyskuje dochodów, nie posiada nawet rachunku bankowego. Osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym gdy wykaże, że nie ma jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."). Koszty sądowe obciążające skarżące Stowarzyszenie na obecnym etapie postępowania wynoszą 100 zł, tyle bowiem wynosi wpis sądowy od skargi kasacyjnej w sprawie dotyczącej ochrony środowiska i przyrody (§ 3 w zw. z § 2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.). Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasadą jest więc ponoszenie kosztów postępowania przez strony tego postępowania, a zwolnienie od ponoszenia kosztów jest wyjątkiem od tej zasady i może mieć miejsce w przypadkach ściśle określonych w ustawie. Jak wskazano wyżej, osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przy czym jednostka taka obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Z informacji zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że skarżące Stowarzyszenie zostało utworzone w [...] r., posiada osobowość prawną, a celem jego działania jest wspomaganie wszechstronnego i zintegrowanego rozwoju gospodarczego na terenie gminy Ś., wspieranie rozwoju oświaty, kultury, sportu i turystyki oraz ochrony zdrowia, wspieranie działań na rzecz ochrony środowiska, wspomaganie działań na rzecz ograniczenia bezrobocia i tworzenia miejsc pracy, organizowanie społeczności lokalnych celem zwiększenia ich aktywności. Niewątpliwie realizacja tych celów wymaga zaangażowania środków finansowych. Ze złożonego wniosku wynika, że Stowarzyszenie nie posiada majątku, nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi, nie posiada nawet rachunku bankowego. Mimo to ustanowiło radcę prawnego z wyboru, uiściło opłatę kancelaryjną za odpis wyroku z uzasadnieniem w kwocie 100 zł, w dniu [...] r. opłaciło wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł, za pośrednictwem rachunku bankowego Stowarzyszenia. Stowarzyszenie, mimo bycia jednostką non profit, chcąc realizować swą określoną statutem działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w tym kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie bowiem z poglądem wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym w postanowieniu z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 317/08, oraz w postanowieniu z dnia 13 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 133/09, członkowie stowarzyszenia przystępując do aktywnej realizacji zamierzonych celów i z powołaniem się na nie, m. in. w postępowaniu sądowoadministracyjnym, powinni liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych i przeznaczyć odpowiednie środki na ich pokrycie. Fakt zaś, że cele działalności stowarzyszeń mają charakter niezarobkowy (art. 2 ust. 1 ustawy Prawo o stowarzyszeniach) nie oznacza, że stowarzyszenia nie mogą prowadzić żadnej działalności. Wymóg niezarobkowego charakteru stowarzyszeń oznacza jedynie, że dochód stowarzyszenia nie może być dzielony między członków, lecz musi być przeznaczany na podtrzymywanie statutowych celów stowarzyszenia (art. 34 ustawy Prawo o stowarzyszeniach). Skarżące Stowarzyszenie działa od [...] r., między innymi na rzecz ochrony środowiska, a do postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją zostało dopuszczone postanowieniem Wójta Gminy Ś. z dnia [...] r. Miało zatem wystarczająco dużo czasu aby zgromadzić środki potrzebne na sfinansowanie swojego udziału w tym postępowaniu. Zresztą dotychczas należne opłaty sądowe w łącznej kwocie 300 zł Stowarzyszenie opłaciło, ustanowiło też profesjonalnego pełnomocnika celem wniesienia skargi kasacyjnej. Stowarzyszenie nie wykazało w sposób przekonujący, że podjęło wszelkie możliwe starania celem zdobycia środków na wpis od skargi kasacyjnej. Z wniosku wynika, że podstawą jego złożenia jest okoliczność, że wnioskodawcą jest Stowarzyszenie które nie otrzymuje dotacji i jako podmiot niezależny od władz działa w interesie mieszkańców gminy Ś.. Tymczasem prawo czynnego uczestniczenia w życiu publicznym i wyrażania poglądów oraz realizacji indywidualnych zainteresowań, np. w formie stowarzyszenia nie oznacza, że działalność ta ma być finansowana ze środków publicznych. Prowadziłoby do sytuacji przerzucenia faktycznych kosztów działalności tego typu organizacji na Skarb Państwa. Natomiast założeniem instytucji prawa pomocy jest przyznanie pomocy finansowej ze strony Państwa podmiotom, które z powodów od siebie niezależnych, nie mogą zgromadzić środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego, a nie podmiotom określonego rodzaju tylko dlatego, że cel ich działalności jest niezarobkowy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 2, art. 254 § 1 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.