II SA/Sz 918/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.) Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska Protokolant Sekretarz sądowy Emilia Szeliga-Rydzewska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lutego 2026 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Rektora Politechniki Morskiej w Szczecinie z dnia 28 października 2025 r. nr STYP/290/2025 w przedmiocie stypendium dla osób niepełnosprawnych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 28 października 2025 r., nr STYP/290/2025, Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii (dalej: "organ") na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") art. 86 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 89, art. 93 ust. 1, 4, 6 i 7, ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2024, poz. 1571 ze zm., dalej: "ustawa", "p.s.w.n.") oraz § 6 ust. 2 pkt.2, § 8 ust. 3, 4 i 5 i § 17 Regulaminu świadczeń dla studentów [...] w S., wprowadzonego zarządzeniem nr 79/2024 Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia 30.09.2024 r. z późn. zm., (dalej: "Regulamin"), po rozpoznaniu sprawy na skutek złożonego wniosku W. L. (dalej: "skarżący") o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymał w mocy decyzję własną nr STYP/273/2025 z 1 września 2025 r. o odmowie przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim 2024/2025 z wniosku z 3 października 2024 r. Z akt administracyjnych wynika następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Decyzją z 15 listopada 2024 r., nr STYP/536/2024, Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii odmówił przyznania skarżącemu stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim 2024/2025. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyniku rozpoznania skargi na decyzję organu z 15 listopada 2024 r. w wyroku wydanym 29 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Sz 7/25, uchylił zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia wyroku Sąd powołał art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. i stwierdził, że organ wskazał jedynie, że strona nie spełnia warunków do przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych powołując się na § 8 ust. 3-4 Regulaminu, nie wyjaśniając wszakże ani jakie semestry skarżący rozpoczął, ani przez jaki okres i czy w ogóle pobierał w tym okresie jakiekolwiek stypendium. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu, uzasadnienie decyzji ograniczono do przytoczenia przepisów prawa, które zdaniem organu, miały zastosowanie, nie wyjaśniono jednak skarżącemu zasad i warunków przyznawania stypendium dla osób niepełnosprawnych i nie odniesiono tychże do indywidualnej sytuacji skarżącego. W ocenie Sądu taki sposób procedowania, jako niedopuszczalny uniemożliwił instancyjną i sądową kontrolę wydanego rozstrzygnięcia. W aktach postępowania znajdują się co prawda wydruki z systemów, zawierających dane dotyczące semestrów, które wzięto pod uwagę, jakkolwiek nie wynika to z uzasadnienia decyzji. Nie wyjaśniono również skarżącemu, czy okoliczność, że przebywał na urlopie dziekańskim, w związku ze stanem zdrowia ma wpływ na prawo do stypendium, a jeżeli tak to jaki. W konsekwencji skarżący nie był w stanie podjąć polemiki z decyzją, a jedyną okolicznością którą mógł podnieść było to, że się z decyzją nie zgadza. Tak sporządzone uzasadnienie nie poddaje się kontroli sądu, bowiem nie sposób prześledzić toku rozumowania organu i zestawić go z przepisami ustawy i Regulaminu. W motywach uzasadnienia wydanej na skutek wyżej opisanego wyroku decyzji z 1 września 2025 r. organ powołał brzemiennie art. 93 ust. 4 p.s.w.n. oraz § 8 ust. 3 i 4 Regulaminu, jak i ustalił wskazując na dokumentację zgromadzoną w teczce akt osobowych studenta oraz danych zawartych w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on, że łączna liczba odbytych semestrów studiów wyższych wynosi 12, co oznacza, że w roku akademickim 2024/2025 wnioskodawca rozpoczął 13 semestr studiowania. Przekroczenie limitu określonego w art. 93 ust. 4 ustawy skutkuje brakiem możliwości przyznania świadczeń, w tym stypendium dla osób niepełnosprawnych. Ponadto organ uznał, że w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowanie wyjątek określony w art. 93 ust. 7 ustawy, gdyż z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów wynika, że niepełnosprawność istnieje od 6. roku życia, a zatem nie powstała ani w trakcie studiów, ani po uzyskaniu tytułu zawodowego. Wobec tego nie ma podstaw prawnych do przedłużenia okresu uprawniającego do otrzymywania świadczeń socjalnych z tytułu niepełnosprawności. Nie znajdując podstaw do uchylenia decyzji, w motywach uzasadnienia decyzji z 28 października 2025 r., ponad argumentację przedstawioną w decyzji własnej z 1 września 2025 r., po powołaniu brzmienia podstaw prawnych wydanej decyzji dotyczących m.in. urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3 ustawy i po szczegółowym przedstawieniu - w sposób narastający oraz także sumarycznie - liczby odbytych przez skarżącego semestrów, z podziałem na lata akademickie i wydziały uczelni, organ odniósł się do motywów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Odnosząc się do stanowiska wnioskodawcy, że okres 12 semestrów przysługiwania świadczeń, o którym mowa w art. 93 ust. 4 p.s.w.n., powinien być liczony od daty uzyskania przez niego orzeczenia o zaliczeniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, wskazał na prezentujące przeciwne stanowisko do wskazywanych przez wnioskodawcę poglądy prawne z orzecznictwa NSA, zgodnie z którymi art. 93 ust. 4 p.s.w.n. w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2232zpóżn. zm.) łączy prawo do świadczenia z okresem studiowania, a nie jak uprzednio z okresem korzystania przez studenta ze świadczenia, na co wskazuje w szczególności sformułowanie "bez względu na ich pobieranie przez studenta". W obowiązującym stanie prawnym limit 12 semestrów, o którym mowa w art. 93 ust. 4 p.s.w.n., odnosi się zatem do całego okresu studiowania, a nie tylko okresu pobierania przez studenta stypendium czy też spełniania przez studenta wszystkich warunków otrzymania stypendium. Ponadto, wskazując, że w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania wyjątek określony w art. 93 ust. 7 p.s.w.n. organ wskazał, wzmacniając argumentację poglądem prawnym orzecznictwa sądowego, że z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów wynika, że niepełnosprawność istnieje od 6 roku życia, a zatem nie powstała ani w trakcie studiów, ani po uzyskaniu tytułu zawodowego. Powyższy przepis ustawy nie łączy możliwości przedłużenia okresu wypłacania stypendium z uzyskaniem orzeczenia o niepełnosprawności, lecz z powstaniem niepełnosprawności w trakcie studiów. Wobec tego nie ma podstaw prawnych do przedłużenia okresu uprawniającego do otrzymywania świadczeń socjalnych z tytułu niepełnosprawności. Odnosząc się do interpelacji poselskich oraz odpowiedzi na nie, na które powołano się w środku zaskarżenia, organ wskazał, że nie znajdą one zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ nie dotyczą problematyki zasad przyznawania stypendiów dla studentów na podstawie przepisów ustawy. Organ nie podzielił również zarzutu, jakoby decyzja naruszała art. 32 ust. 1 oraz 69 Konstytucji RP czy też postanowienia Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych. Rektor wydając decyzję działał na podstawie przepisów p.s.w.n. i był nimi związany - ustalenie, że w roku akademickim 2024/2025 wnioskodawca rozpoczął 13 semestr studiowania obligowało Rektora do odmowy przyznania stypendium. Rektor nie mógł zatem - bez naruszenia prawa - przyznać stypendium ponad przewidziany ustawą limit semestrów, a zarzuty wnioskodawcy w tym zakresie w istocie kwestionują zgodność z aktami wyższego rzędu regulacji ustawowej limitującej możliwość przyznania stypendium, nie zaś legalność decyzji wydanej w tej sprawie. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyżej opisaną decyzję organu z 28 października 2025 r. skarżący zarzucił naruszenie: - art. 93 ust. 7 p.s.w.n. poprzez niewłaściwą interpretację, pomijającą, że niepełnosprawność w przypadku skarżącego została orzeczona 30 stycznia 2019 r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, co potwierdza załączone zaświadczenie; zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej, status osoby niepełnosprawnej nabywa się dopiero z dniem wydania orzeczenia, dlatego okres 12 semestrów należy liczyć od momentu uzyskania orzeczenia, a nie od rozpoczęcia studiów; - art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez pominięcie obowiązku dokonania indywidualnej oceny sytuacji studenta i ponowne wydanie decyzji opartej wyłącznie na liczbie odbytych semestrów, ignorując ocenę prawną sądu; - art. 32 i 69 Konstytucji RP oraz art. 24 Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych poprzez niezapewnienie przez organ skarżącemu faktycznie równego dostępu do pomocy materialnej, traktując jego sytuację identycznie jak studentów w pełni sprawnych, mimo że przepisy p.s.w.n. mają charakter ochronny i kompensacyjny wobec osób z niepełnosprawnościami; - art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie dowodów dotyczących momentu uzyskania statusu osoby niepełnosprawnej oraz wcześniejszy wyrok WSA, co stanowi rażące naruszenie zasad postępowania administracyjnego. W oparciu o powyżej przedstawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu i decyzji ją poprzedzającej. W motywach uzasadnienia skargi wnoszący ją, wskazując na pogląd prawny orzecznictwa sądowego, argumentował, że limit 12 semestrów pomocy materialnej należy liczyć od momentu uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności, gdyż dopiero w tym momencie powstaje uprawnienie do świadczenia o charakterze szczególnym. Tym samym okres studiów odbywanych przed uzyskaniem orzeczenia nie może pomniejszać limitu przysługującego osobie, która dopiero w trakcie studiów uzyskała status osoby niepełnosprawnej. W ocenie skarżącego organ przy ocenie prawa do świadczeń powinien uwzględniać indywidualną sytuację studenta, w tym okoliczności związane ze stanem zdrowia. Odmowa przyznania świadczenia bez analizy przerw w nauce wynikających z choroby narusza zasadę proporcjonalności oraz zaufania obywatela do organów państwa. Dla studentów, którzy uzyskali orzeczenie o niepełnosprawności w trakcie trwania studiów, okres ten stanowi odrębny, nowy limit pomocy materialnej, niezależny od semestrów zrealizowanych przed datą wydania orzeczenia. Takie rozumienie przepisów wynika z wykładni celowościowej p.s.w.n. W odpowiedzi na skargę organ, zastępowany przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie skargi w całości, jako bezzasadnej oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów, tj. z tekstu ujednoliconego Zarządzenia Nr 79/2024 Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z 30 września 2024 r. w sprawie wprowadzenia "Regulaminu świadczeń dla studentów [...] w S." na fakt obowiązywania w [...] w S. regulacji limitujących liczbę semestrów uprawniających do pobierania świadczeń przez studentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna, bowiem przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 – j.t.), w oparciu o kryterium zgodności z prawem wykazała, że akt ten nie narusza prawa. Przedmiotem skargi jest decyzja utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą przyznania skarżącemu stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim 2024/2025. Niniejsza sprawa była już uprzednio przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 29 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Sz 7/25, uchylił decyzję organu. W związku z powyższym organ prowadzący postępowanie był związany oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu Sądu, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. Ponowne rozstrzygnięcie powinno uwzględniać wytyczne Sądu w celu usunięcia stwierdzonych naruszeń prawa. Przepis art. 93 ust. 7 p.s.w.n. jest więc przepisem szczególnym, który umożliwia przyznanie wnioskowanego świadczenia przez dodatkowy okres. Jeżeli niepełnosprawność powstanie w trakcie studiów, od tego momentu strona ma możliwość korzystania z dodatkowego okresu 12 semestrów, w których świadczenia w postaci stypendium dla osób niepełnosprawnych mogą być jej przyznane. W ocenie Sądu rozwiązanie przyjęte w art. 93 ust. 7 p.s.w.n. stanowi odpowiedź ustawodawcy na sytuację, w której osoby niepełnosprawne mogłyby być poszkodowane przez to, że wyczerpały limit czasu studiowania, o którym mowa w art. 93 ust. 4 p.s.w.n., w okresie, gdy nie były jeszcze osobami niepełnosprawnymi. Zdaniem Sądu wyjątek ten powoduje, że jeżeli niepełnosprawność powstanie w czasie studiów, to – niezależnie od liczby semestrów studiowanych wcześniej – strona otrzymuje dodatkową możliwość ubiegania się o stypendium dla osób niepełnosprawnych przez kolejne 12 semestrów, z zastrzeżeniem odpowiedniego stosowania art. 93 ust. 4 i ust. 6 p.s.w.n. Podkreślenia wymaga jednak, że tego rodzaju wyjątek ustawodawca ściśle wiąże wyłącznie z datą powstania niepełnosprawności, a nie z datą wydania orzeczenia o niepełnosprawności, datą wystąpienia o wydanie takiego orzeczenia czy datą ustalenia stopnia niepełnosprawności. Zgodnie zaś z orzeczeniem o niepełnosprawności, które przedstawił skarżący wraz z wnioskiem o przyznanie stypendium, niepełnosprawność skarżącego – co stwierdził wyspecjalizowany zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności – istnieje od 6. roku życia. Okoliczność, że skarżący – jak wskazuje – nie posiadał przed dniem 30 stycznia 2019 r. orzeczenia o niepełnosprawności, nie może więc, z uwagi na powyższą okoliczność oraz literalną treść przepisu, wpłynąć na zmianę sposobu zastosowania art. 93 ust. 7 p.s.w.n. w zw. z art. 93 ust. 4 p.s.w.n., a tym samym na przyznanie skarżącemu stypendium. W zaskarżonej decyzji prawidłowo rozważono, że w tej sprawie przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych w przedłużonym okresie wynikającym z art. 93 ust. 7 p.s.w.n. nie jest możliwe z uwagi na fakt, że niepełnosprawność skarżącego nie powstała w okresie studiów, lecz istnieje od 6. roku życia. W ocenie Sądu analizowany przepis art. 93 ust. 7 p.s.w.n. stanowi właściwą gwarancję wsparcia dla osób niepełnosprawnych – zapewnia on bowiem, że osoba, która stanie się niepełnosprawna w czasie trwania studiów, uzyskuje – niejako niezależnie od limitu semestrów studiów, o którym mowa w art. 93 ust. 4 cyt. ustawy – gwarancję możliwości korzystania ze stypendium dla osób niepełnosprawnych w związku ze zmianą swojej sytuacji zdrowotnej, tj. powstaniem niepełnosprawności. Organ w sposób prawidłowy zastosował art. 93 ust. 4 p.s.w.n., odnosząc go do okresu studiów skarżącego, który niewątpliwie przekroczył łącznie 12 semestrów. W zaskarżonej decyzji słusznie rozważono również możliwość zastosowania wyjątku wynikającego z art. 93 ust. 7 p.s.w.n. W tym zakresie prawidłowo ustalono stan faktyczny, co potwierdzają zgromadzone w sprawie dokumenty. Kwestia liczby ustalonych semestrów odbytych przez skarżącego pozostaje niesporna. Sąd uznaje zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP za bezzasadny. Skarżący upatruje dyskryminacji w fakcie potraktowania jego sytuacji w sposób identyczny jak sytuacji osób pełnosprawnych. Należy jednak wskazać, że zasada równości wobec prawa oznacza nakaz jednakowego traktowania podmiotów znajdujących się w takiej samej sytuacji istotnej (relewantnej). W sferze przyznawania świadczeń z funduszu stypendialnego ustawodawca w ustawie – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (p.s.w.n.) w sposób wyraźny wyodrębnił sytuację osób z niepełnosprawnościami, przewidując dla nich dedykowany instrument w postaci stypendium dla osób niepełnosprawnych (art. 86 ust. 1 pkt 2 p.s.w.n.). Tym samym ustawodawca dokonał już na etapie tworzenia prawa wymaganej przez Konstytucję dyferencjacji sytuacji prawnej studentów. Organ, działając na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP), nie posiada kompetencji do samodzielnego kreowania dodatkowych ulg lub odstępstw od kryteriów ustawowych poza tymi, które wprost przewidział ustawodawca. Prowadziłoby to bowiem do naruszenia zasad gospodarowania środkami publicznymi oraz do arbitralności w przyznawaniu świadczeń. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 69 Konstytucji RP, Sąd podkreśla, że norma ta ma charakter programowy w tym znaczeniu, iż nakłada na państwo obowiązek udzielania pomocy osobom niepełnosprawnym, jednak w zakresie i na zasadach określonych w ustawie. Realizacja tego obowiązku na gruncie szkolnictwa wyższego przejawia się w istnieniu stypendium dla osób niepełnosprawnych, które jest przyznawane niezależnie od dochodu, wyłącznie na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności. Skarżący, domagając się "faktycznie równego dostępu" poprzez np. zaniechanie badania kryterium dochodowego przy innych świadczeniach (stypendium socjalnym) lub przywrócenie terminu z pominięciem przewidzianych procedur, wykracza poza ramy art. 69 Konstytucji RP. Konstytucyjne prawo do szczególnej pomocy nie oznacza bowiem uprawnienia do otrzymania każdego rodzaju świadczenia materialnego z pominięciem ogólnych reguł budżetowych i proceduralnych, które wiążą organ w równym stopniu wobec wszystkich wnioskodawców. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 24 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych. Zgodnie z tym przepisem państwa strony powinny zapewnić osobom niepełnosprawnym tzw. racjonalne usprawnienia. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że system pomocy materialnej w Polsce, obejmujący m.in. stypendia dla osób niepełnosprawnych, zapomogi czy środki przeznaczane na wsparcie osób z niepełnosprawnościami (np. na organizację asystentów lub zakup sprzętu specjalistycznego), stanowi realizację standardu racjonalnych usprawnień. Brak możliwości przyznania konkretnego świadczenia w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie wynika z barier dyskryminacyjnych, lecz z niespełnienia przez skarżącego przesłanek ustawowych, które są jawne, przewidywalne i jednakowe dla wszystkich osób znajdujących się w analogicznej sytuacji prawnej. Autonomia uczelni oraz związanie organów administracji treścią ustawy ograniczają możliwość interpretacji przepisów w sposób rozszerzający, nawet przy uwzględnieniu kompensacyjnego charakteru tych regulacji. Sąd podziela pogląd, że przepisy dotyczące studentów z niepełnosprawnościami mają charakter ochronny, jednakże ochrona ta nie może być realizowana w sposób sprzeczny z prawem (contra legem). Przyjęcie stanowiska skarżącego prowadziłoby do sytuacji, w której organy administracji mogłyby dowolnie pomijać ustawowe kryteria przyznawania środków publicznych, co stanowiłoby naruszenie zasady państwa prawa, o której mowa w art. 2 Konstytucji RP. Skoro organ oparł rozstrzygnięcie na stanie faktycznym istniejącym w dacie wydania decyzji oraz uwzględnił wiążący charakter orzeczenia o niepełnosprawności, nie można mu zarzucić dowolności w ocenie dowodów. Zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. należy zatem uznać za bezzasadne, co skutkuje oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.