II SA/Sz 921/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel /spr./ Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Protokolant Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę W dniu[...] . X złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok[..] . We wniosku zadeklarował szesnaście działek ewidencyjnych o nr[...] . Na wymienionych działkach zadeklarował szesnaście działek rolnych. Łączna powierzchnia zadeklarowanych działek do uzyskania: jednolitej płatności obszarowej wynosiła [...] ha, uzupełniającej płatności obszarowej[...] . Decyzją z dnia[...] . Nr [...]przyznał X płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości ( z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości [...] zł, oraz z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej w wysokości [...] W dniu[...] . do wnioskodawcy wystosowano wezwanie do złożenia wyjaśnień w związku z faktem, iż w roku [...] podjął zobowiązanie pięcioletnie ONW do prowadzenia działalności rolniczej na gruntach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W roku [...] beneficjent nie wystąpił o płatność z tytułu prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, pomimo, że nie zakończył się jeszcze okres zobowiązania wieloletniego ONW. W dniu [...] . X w odpowiedzi na wezwanie złożył Akt notarialny Repertorium A nr [...] umowy darowizny i ustanowienia służebności mieszkania. Z powyższego aktu notarialnego wynika, iż beneficjent przekazał umową darowizny na rzecz córki [...] działki gruntu[...] . W związku z faktem ujawnienia nowych okoliczności istotnych dla sprawy istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej i nieznanych organowi, postanowieniem z dnia[...] . organ I instancji, na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i 150 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) wznowił postępowanie administracyjne. Następnie w dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję nr [....] uchylająca wydaną uprzednio decyzję o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości oraz odmawiającą przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych uzasadniając, iż ustalono, że dniu [...] r. przestał być posiadaczem gospodarstwo rolnego i wchodzących w jego skład gruntów rolnych, czyli na dzień wydania decyzji nie był posiadaczem gospodarstwa rolnego. Od powyższej decyzji odwołał się podnosząc, iż przekazał grunty rolne córce z powodu swojej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, co według niego nie miało wpływu na wydaną decyzję, bowiem do końca [...]r. uprawiał ziemię i zebrał plony. Wobec powyższego uznał, iż zaskarżona decyzja jest bezzasadna i nieuwzględniająca zdarzenia losowego. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 z późn. zm.) w związku z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Odnosząc się do przedstawionych zarzutów organ drugiej instancji uznał, iż organ pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne w oparciu o przepisy polskie i unijnie dotyczące przyznawania dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych na rok[...] . Organ drugiej instancji stwierdził, iż zgodnie z dyspozycją art. 2 ust. 1 ustawy dnia [...] roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004 r. Nr 6, poz.40 z późn.zm.) osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne (...), zaś warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha (...). W świetle wymienionego przepisu decyzję o przyznaniu płatności bezpośredniej otrzymują podmioty, które spełniają łącznie następujące warunki (kryterium przedmiotowe): a) są posiadaczem gospodarstwa rolnego i posiadają grunty rolne, b) grunty rolne utrzymywane są w dobrej kulturze rolnej i przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, c) posiadacz włada działką/ami rolnymi o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, d) pojedyncza działka rolna na której prowadzona jest uprawa posiada powierzchnię nie mniejszą niż 0,1 ha. W dniu [...] r. ( data zawarcia aktu notarialnego ) [...] przestał być posiadaczem gruntów rolnych, czyli nie spełnił podstawowego warunku uzyskania płatności bezpośrednich zapisanego w art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru. Przejmująca grunty rolne nie złożyła w terminie przewidzianym w art. 4 powołanej wyżej ustawy wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta, wobec powyższego płatności nie mogą być przyznane osobie, która stała się posiadaczem działek rolnych wskazanych w pierwszym wniosku. Wskazana regulacja prawna odnosi się do sprawy zainicjowanej wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok X , które to postępowania administracyjne na dzień dokonania umowy darowizny nie zostało jeszcze zakończone. Przepis art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru jednoznacznie stanowi, iż w przypadku przeniesienia gospodarstwa rolnego na rzecz nabywcy, pomiędzy dniem złożenia wniosku a dniem wydania decyzji, płatność przysługuje nabywcy tego gospodarstwa, pod warunkiem złożenia przez niego stosownego wniosku w terminie 14 dni od dnia przeniesienia gospodarstwa rolnego (tzw. wniosek transferowy). Ponadto organ odwoławczy stwierdził, iż płatności bezpośrednie do gruntów rolnych stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej i mogą być przyznawane producentom rolnym spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne, tylko w takiej wysokości w jakiej zostały one określone przez Unię Europejską. Powyższą decyzję zaskarżył X skargą wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący podniósł, że zarówno instytucja powiatowa jak i wojewódzka nie zadała sobie trudu do wnikliwego i rzetelnego przeprowadzenia dochodzenia. W dniu X r. przepisał gospodarstwo notarialnie córce, ale między nimi istnieje umowa ustna. W myśl art. 3 ustawy cytowanej przez organ I jak i II instancji, płatność przysługuje producentowi rolnemu. Skarżący uważa, że spełnił wszelkie formalne przesłanki by uważać się za beneficjenta ostatecznego w dniu wydania decyzji. Zna dokładnie wniosek, który podpisał. Zobowiązał się w nim do: - przestrzegania zasad zwykłej dobrej praktyki rolnej na obszarze całego gospodarstwa, - prowadzenia działalności rolniczej na gruntach położonych na obszarze ONW o powierzchni co najmniej 1ha użytków rolnych przez okres pięciu lat od otrzymania pierwszej płatności z tytułu gospodarowania na terenie ONW, - nie stosowania substancji hormonalnych itd. Podpisując wniosek nie zobowiązywał się do corocznego występowania o dopłaty bezpośrednie oraz ONW, co nie czynił nie mając takiego obowiązku. Zdaniem skarżącego występowanie o dopłaty jest dobrowolne. Na rok [...] Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydała broszurę informacyjno-szkoleniową pt. "Dopłaty bezpośrednie dla rolników - jak je uzyskać?", mającą na celu pogłębić wiedzę, która pozwoli na prawidłowe wypełnienie wniosku. Na stronie 23 tej broszury pisze :" Posiadacz to właściciel gospodarstwa, ale też: - współwłaściciel, albo - dzierżawca, albo - ten, kto użytkuje gospodarstwo, choć nie jest ono jego własnością i nie jest dzierżawione..." . Na stronie 24: "Z wnioskiem o przyznanie dopłat występuje ten, kto rzeczywiście użytkuje daną działkę rolną. Może to być właściciel gruntu, ale też: - współwłaściciel, albo - dzierżawca, albo - ten, kto uprawia grunt, choć nie jest on jego własnością i nie jest dzierżawiony. O płatność obszarową do danej działki rolnej może ubiegać się tylko jeden wnioskodawca, jeśli o ten sam obszar wniosku o dopłaty złoży więcej niż jedna osoba rozpoczyna się procedura wyjaśniająca, komu dopłaty przysługują." Skarżący podniósł, że w jego przypadku nie było takiej konieczności. Zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na gruntach położonych na obszarze ONW o powierzchni co najmniej 1ha użytków rolnych przez okres 5 lat od dnia pierwszej płatności z tytułu gospodarowania na terenie ONW "co czynił, jest czynione i będzie czynione, co potwierdzają kolejne wnioski o dopłaty". Jego obowiązkiem jest by w gospodarstwie jakie posiadał tj. ok.30 ha w tym okresie była prowadzona działalność rolnicza na gruncie o pow. powyżej 1ha. Jest to czynione. Wobec tych okoliczności brak jest podstaw prawnych i innych do wydania nowej decyzji. Jednocześnie skarżący załączył do skargi wypis z treści orzeczenie lekarza rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, w którym stwierdza się jego niezdolność do pracy od [...] r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Jednocześnie organ ten wskazał, że podczas postępowania X nie złożył żadnych innych dokumentów, niż akty notarialne przekazujące gospodarstwo córce. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek oświadczenia skarżącego o prowadzeniu działalności przez niego. W treści odwołania X przyznał, iż w związku z orzeczeniem lekarza o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym przekazał grunty córce . Do pisma odwoławczego został również załączony wypis z treści orzeczenia lekarskiego[...] , że stan zdrowia czyni chorego nadal okresowo całkowicie niezdolnym do pracy w gospodarstwie rolnym. Organ drugiej instancji rozpatrując odwołanie uznał, iż [...]przekazując aktem notarialnym gospodarstwo córce zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, tym bardziej, iż z orzeczenia lekarskiego wynikało, że odwołujący się jest całkowicie niezdolnym do pracy w gospodarstwie rolnym. W treści skargi zaś skarżący przyznał, iż prowadził działalność rolniczą, zgodnie z podjętym przez niego zobowiązaniem "na gruntach była, jest i będzie prowadzona działalność rolnicza, pomimo przekazania gruntów, nie będąc właścicielem gruntów." W związku z powyższym treść odwołania stoi w sprzeczności z treścią skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Organ dodał, że orzeczenie lekarza rzeczoznawcy zostało wydane w celu ustalenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, jednakże skarżący przyznał w skardze, iż prowadzi działalność rolniczą zgodnie z podjętym zobowiązaniem pomimo niezdolności do pracy. W kolejnym piśmie, polemizując z odpowiedzią organu na skargę podniósł, iż wniosek wypełnił, nie skłamał, podpisał, złożył i na podstawie wniosku otrzymał dopłaty pomniejszone o dzień zwłoki. Podstawą zatem otrzymania dopłat są prawidłowości we wniosku. Producent rolny otrzymuje płatność na podstawie wniosku a nie ustawy na jaką się Agencja powołuje. Ponadto skarżący oświadczył, że zobowiązania i oświadczenie zawarte we wniosku przez niego podpisanym są przestrzegane, wobec powyższego uważa swoją skargę za zasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153 poz.1270 z późn.zm. ). Skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z art.2 ust.1ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 z późn. zm.) osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi". Powyższy przepis stanowił podstawę wydania na rzecz X decyzji z dnia[...] . o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości i dlatego też, w postępowaniu prowadzonym po wznowieniu postępowania stanowi także podstawę wydania nowej decyzji w przedmiocie płatności bezpośrednich. Fakt, że wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich nie wskazuje przepisów ustawy będących następnie podstawą wydania decyzji, nie ma znaczenia dla sprawy. Z powyższego jednoznacznie wynika, że warunkiem koniecznym dla otrzymania płatności bezpośrednich jest posiadanie gospodarstwa rolnego i gruntów rolnych. Skoro więc organ I instancji po wydaniu decyzji przyznającej płatności na rzecz X powziął wiadomość o tym, że w dniu [...] r. przekazał grunty rolne (wszystkie działki rolne objęte wnioskiem o przyznanie płatności) na rzecz córki, prawidłowo, w oparciu o art.145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną z dnia[...] . o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości, wyszły bowiem na jaw istotne dla sprawy nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi ją wydającemu. Prawidłowo też, organ ten ,na podstawie art.151 § 1 pkt 2 Kpa w związku z cytowanym powyżej art. 2 ust.1ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, uchylił decyzję dotychczasową stwierdzając istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art.145 § 1 pkt 5 Kpa, i wydał nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. W sytuacji kiedy wnioskujący o przyznanie płatności bezpośrednich przestał być posiadaczem gruntów rolnych wymienionych we wniosku, przestał spełniać warunki uprawniające do przyznania płatności bezpośrednich. W takiej sytuacji zachowanie uprawnień do płatności, zgodnie z art.4 wyżej powołanej ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, byłoby możliwe tylko w przypadku gdyby w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji o przyznaniu płatności, ze stosownym wnioskiem o przeniesienie płatności, w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego, wystąpiła osoba, na którą nastąpiło przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego, jednakże córka skarżącego nie wystąpiła z takim wnioskiem. Fakt przejęcia posiadania gruntów rolnych przez córkę skarżącego potwierdza akt notarialny, którego pkt 4 brzmi :"Wydanie przedmiotu umowy w posiadanie obdarowanej już nastąpiło, a także zawarte w odwołaniu stwierdzenie, iż " W dniu [...] r. złożyłem wniosek o przyznanie wyżej wymienionych płatności ponieważ byłem właścicielem gospodarstwa, orałem, siałem i zbierałem; poniosłem nakłady na zbiór 2004 r. Żniwa w naszym rejonie kończą się z końcem sierpnia. (...) Właściciel gospodarstwa rolnego nie ma wpływu na termin wydania decyzji administracyjnej i niezasadne jest stwierdzenie jakobym w tym czasie nie był producentem rolnym". Dopiero w skardze skierowanej do Sądu wskazuje, że pomimo oficjalnego przekazania córce gospodarstwa, na podstawie umowy ustnej, faktycznie nadal jest posiadaczem przedmiotowych gruntów rolnych. Stwierdzić należy, że to organy administracji publicznej w prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym ustalają stan faktyczny sprawy, a następnie w oparciu o ten stan faktyczny wydają rozstrzygnięcie. Skarżący brał udział w postępowaniu administracyjnym i mógł przedstawić organom dowody przeczące ustaleniom dokonanym w oparciu o dokumenty. Nowe fakty podnoszone na etapie postępowania sądowego nie mogą być brane pod uwagę w trakcie badania zgodności z prawem wydanych rozstrzygnięć, tym bardziej, że skarżący w zależności od rodzaju świadczenia o jakie ubiega się, raz nadal jest posiadaczem gruntów i prowadzi działalność rolniczą ( płatności bezpośrednie ), innym razem, że nie prowadzi działalności rolniczej ( renta ). W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie jest obarczona wadą uzasadniającą jej uchylenie. Dodać należy, że Sąd w niniejszym postępowaniu rozpatrywał jedynie skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich, stąd nie badał kwestii związanych z decyzjami w przedmiocie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania i nie ustosunkował się do zarzutów skargi w tym zakresie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. ) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł, jak w sentencji wyroku.