II SA/Sz 927/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska/spr./ Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędzia WSA Maria Mysiak Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Płocharska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2005 r. sprawy ze skargi R. Ł. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego 1. u c h y l a zaskarżoną decyzję, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Wojewoda, decyzją z dnia [...] ., na podstawie art. 6 c ust. 2 pkt 2 i art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu / jednolity tekst Dz.U z 2003 r. Nr 58, poz. 514, z późn. zm./ oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy kpa, po rozpatrzeniu odwołania [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] r., orzekającą obowiązek zwrotu przez [...] kwoty [...] , pobranej w okresie od [...] . z tytułu nienależnie pobranego zasiłku przedemerytalnego. Pismem z dnia [...] zwrócił się do Starosty o umorzenie powyższej kwoty, podnosząc, "że jest osobą chorą i przeznacza znaczącą dla jego budżetu kwotę na leki". Starosta decyzją z dnia [...]., na podstawie art. 9 ust.1 pkt 14 lit. "d", art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001) oraz art. 104 kpa odmówił umorzenia nienależnie pobranego zasiłku przedemerytalnego w kwocie [...] zł. W złożonym odwołaniu do Wojewody w [...] zwraca się z prośbą o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie nienależnie pobranego zasiłku przedemerytalnego, motywując to tym, że jest osobą chorą, potrzebująca codziennego wsparcia farmakologicznego i przebywającą pod stałą opieka lekarską. Ponadto ma na utrzymaniu dwie dorosłe córki, które są bezrobotne i z renty w wysokości [...] zł. nie jest w stanie utrzymać rodziny oraz spłacić nienależnie pobranego świadczenia. Wojewoda, decyzją z dnia [...]. na podstawie art. 10 ust. 4 pkt 2, art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że materialno - prawną podstawę do rozpatrzenia odwołania i rozstrzygnięcia sprawy stanowią przepisy art. 76 ust. 7 powołanej wyżej ustawy oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odroczenia lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 6 poz. 54). Zgodnie z przepisem art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, Starosta może w szczególnie uzasadnionych przypadkach odroczyć, rozłożyć na raty, umorzyć całość lub część nienależnie pobranego świadczenia, na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Natomiast przepis § 3 ust. 1 wyżej cytowanego rozporządzenia wskazuje, że należności pieniężne mogą być umarzane w całości lub części, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która następuje, jeżeli wystąpi jedna z następujących przesłanek: 1) dłużnik - osoba fizyczna zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w roku poprzedzającym umorzenie, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" do celów naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, 2) dłużnik - osoba prawna został wykreślony z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie, 3) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 218 § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe, 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Zdaniem organu odwoławczego, przytoczona powyżej treść przepisów nie pozostawia wątpliwości co do tego, że ustawodawca przyjął zasadę, że w takich przypadkach jak niniejszy, nienależnie pobrane świadczenie nie podlega umorzeniu. Organ odwoławczy ponadto poinformował skarżącego, że przepis § 4 cytowanego wyżej rozporządzenia wskazuje, że w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi kierownicy państwowych jednostek budżetowych lub dysponenci części budżetowych, na wniosek dłużnika, mogą odroczyć termin spłaty całości lub części należności albo rozłożyć płatność całości lub części należności na raty, biorąc pod uwagę możliwości płatnicze dłużnika oraz uzasadniony interes Skarbu Państwa. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł [...] który podniósł te same zarzuty co w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wojewoda Zachodniopomorski wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W razie stwierdzenia, że akt ten nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) lub nie powoduje konieczności stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 tej samej ustawy (określanej w dalszej części uzasadnienia jako p.p.s.a.) - sąd skargę oddala. Natomiast w przypadku ustalenia, że zaskarżona decyzja ( postanowienie) dotknięta jest istotną wadą prawną, sąd- odpowiednio do rangi stwierdzonego naruszenia prawa - taki wadliwy akt uchyla albo stwierdza jego nieważność. Skarga jest o tyle zasadna, że skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia organów obu instancji stanowiły przepisy art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001) oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odroczenia lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 6 poz. 54). Zgodnie z przepisem art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, Starosta może w szczególnie uzasadnionych przypadkach odroczyć, rozłożyć na raty, umorzyć całość lub część nienależnie pobranego świadczenia, na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Natomiast przepis § 3 ust. 1 wyżej cytowanego rozporządzenia wskazuje, że należności pieniężne mogą być umarzane w całości lub części, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która następuje, jeżeli wystąpi jedna z wymienionych w przepisie przesłanek: Zdaniem Sądu organ odwoławczy w swojej decyzji wymienił te przesłanki, ale nie uzasadnił dlaczego np. przesłanka wymieniona w § 3 ust.1 pkt 4 cytowanego rozporządzenia nie będzie miała zastosowania do skarżącego. Stwierdziła natomiast w sposób arbitralny, że "treść przepisów § 3 ust.1 rozporządzenia nie pozostawia wątpliwości co do tego, że ustawodawca przyjął zasadę, że w takich przypadkach jak skarżącego, nienależnie pobrane świadczenie nie podlega umorzeniu". Organ nie zbadał sytuacji materialnej skarżącego w celu ustalenia przesłanek, o których mowa jest w § 3 ust.1 pkt 4 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001r., a więc, czy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Decyzje organów obu instancji pozbawione są umotywowanych wniosków w tej sprawie. Zgodnie z art. 7 kpa to organ administracji publicznej, a nie strona postępowania ma obowiązek podjąć kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. To nie strona postępowania lecz organ administracji publicznej jako podmiot kierujący postępowaniem obowiązany jest, zgodnie z art. 77 kpa, w sposób wyczerpujący zebrać, a następnie rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Nie przesądzając ostatecznego sposobu rozstrzygnięcia należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja w aktualnym stanie sprawy nie jest zgodna z prawem. Wobec stwierdzenia powyższych naruszeń prawa należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c, art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w sentencji wyroku.