II SA/Sz 929/06

1 W Y R O K 2 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 listopada 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Tomaszewska /spr./ Asesor WSA Joanna Wojciechowska Protokolant Małgorzata Płocharska - Małys po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2006r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności wniesienia odwołania w sprawie wymeldowania I . u c h y l a zaskarżone postanowienie, II. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej [...] /[...]/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] znak [..] Prezydent Miasta na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r. Nr 87 poz. 960 z późn. zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po przeprowadzeniu postępowania na wniosek S. K., orzekł o odmowie wymeldowana z pobytu stałego J. P. z lokalu mieszkalnego, położonego przy ul. [...] w [...]. Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu [...] do Urzędu Miejskiego wpłynął wniosek S. K. o wymeldowanie z pobytu stałego w trybie art. 15 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy Jej wnuka – J. P. z wyżej wskazanego lokalu. Uzasadniając powyższy wniosek S. K. podała, że J. P. został zameldowany w przedmiotowym lokalu z naruszeniem art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ I instancji wyjaśnił dalej, że z dniem [...] na podstawie umowy nr [...] zawartej z Towarzystwem Budownictwa Społecznego - najemcą lokalu przy ulicy [...] w jest J. P. i w związku z tym postępowanie administracyjne prowadzone było z urzędu. Organ I instancji podniósł nadto, iż faktem bezspornym jest, że J. P. stale zamieszkuje w lokalu położonym przy ulicy [...] w [...], który stanowi Jego centrum życiowe. Odwołanie od tej decyzji wniosła S. K., która zarzuciła obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 9 ust 2 a ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz obrazę przepisów postępowania tj. art. 10 § 1 Kpa poprzez uniemożliwienie Jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w niniejszym postępowaniu i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zdaniem S. K., J. P. został zameldowany w przedmiotowym lokalu bez potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu przez właściciela lub zarządcę budynku. Jednocześnie S. K. wyjaśniła, że zajmowała lokal przy ul. [...] na podstawie umowy najmu z poprzednikiem prawnym TBS . W tych okolicznościach w dniu [...] złożyła wniosek o ustalenie okoliczności zameldowania J. P. w [...] przez pracownika Urzędu Miejskiego. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało istnienia druku meldunkowego wydanego przez poprzednika prawnego TBS i dlatego S. K. uważa, że J. P. zameldowany został bezprawnie. S. K. podkreśliła, że nie miała możliwości wypowiedzenia się w kwestii zebranych materiałów, w szczególności dotyczących okoliczności zameldowania J. P. w [...]. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] wydanym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks Postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Wojewoda stwierdził niedopuszczalność odwołania. Organ odwoławczy wskazał, że z przepisu art. 127 §1 Kpa wynika, iż ze środka odwoławczego może skorzystać tylko osoba, która posiada przymiot strony w sprawie. Bezsporne jest, zdaniem organu II instancji, że jeżeli odwołanie od decyzji wnosi osoba, która nie jest stroną w sprawie, to należy stwierdzić niedopuszczalność wniesienia odwołania. Art. 28 kpa stanowi z kolei, że stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie lub kto ze względu na swój interes prawny lub obowiązek żąda wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła S. K.. Organ odwoławczy uznał zatem, że w/w nie jest stroną w sprawie, gdyż postępowanie nie dotyczy ani Jej interesu prawnego ani obowiązku. Wojewoda podkreślił, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte z urzędu, a nadto odwołująca się nie twierdzi, że posiada przymiot strony w sprawie. W takiej sytuacji zbędne było przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia kwestii posiadania przymiotu strony przez S. K., a tym samym nie było podstaw procesowych do rozpatrzenia Jej odwołania w formie decyzji administracyjnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie S. K. wniosła o uchylenie postanowienia organu II instancji. W uzasadnieniu skargi skarżąca kolejny raz podniosła, iż przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte na Jej wniosek, a nie z urzędu, jak twierdzi organ II instancji. Skarżąca uważa, że organ odwoławczy błędnie uznał, iż nie jest stroną postępowania, skoro organ I instancji zgodnie z art. 40 § 1 Kpa doręczył Jej decyzję odmawiającą wymeldowania J. K., a nadto wezwał Ją do ustosunkowania się w kwestii materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie. Tym samym, zdaniem S. K., organ I pierwszej instancji uznał Ją za stronę formalno- prawną (procesową) w przedmiotowym postępowaniu. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wyjaśnił, że ustalenie, iż skarżąca nie jest stroną postępowania w przedmiotowej sprawie wyprowadził z faktu, że nie posiada ona tytułu prawnego do lokalu przy ul. [...] w [...]. Organ odwoławczy podkreślił, iż postępowanie administracyjne przed organem gminy było prowadzone z urzędu, nie zaś na wniosek S. K. i bez znaczenia dla oceny sposobu wszczęcia postępowania ma błąd organu I instancji, polegający na wskazaniu w decyzji, iż postępowanie niniejsze było prowadzone na wniosek S. K.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy te sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, że decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego taką wadliwą decyzję – w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia – poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowania prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i 135 cytowanej wyżej ustawy). Skargę należało uwzględnić. Sąd nie będąc związany granicami skargi uznał bowiem, że w stanie faktycznym i prawnym sprawy forma rozstrzygnięcia jest niewłaściwa. W rozpoznawanej sprawie Wojewoda postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 134 Kpa, stwierdził, że skarżąca S. K. nie posiada legitymacji prawnej do wniesienia odwołania, gdyż nie posiada przymiotu strony w rozumieniu art. 28 Kpa. Wyjaśnić trzeba, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ustalenie interesu prawnego osoby uczestniczącej w postępowaniu administracyjnym następuje w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego. Twierdzenie zatem strony, że decyzja organu I instancji dotyczy jej praw i obowiązków wynikających z przepisu prawa materialnego, może być zweryfikowane tylko w sposób procesowy, na podstawie zasad przewidzianych dla postępowania odwoławczego. Tak więc, jeśli organ odwoławczy stwierdzi, że osoba, która wniosła odwołanie nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa, to powinien wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 3 Kpa. W takiej sytuacji procesowej, organ nie ma zatem podstaw do rozstrzygania sprawy co do jej istoty. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 5 lipca 1999r. (sygn. akt OPS 16/98, ONSA 1999, Nr 4, poz.119) przyjął, że "stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 Kpa, następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 Kpa." Podzielając przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy powyższe stanowisko, należy przytoczyć z uzasadnienia tej uchwały poniższą argumentację: "Nie ulega wątpliwości, że legitymację strony do wniesienia skargi należy oceniać według przepisów art. 28,29, i 30 k.p.a. Odwołanie wniesione na podstawie przekonania podmiotu, że decyzja organu I instancji dotyczy jego praw i obowiązków winno podlegać ocenie na podstawie zasad przewidzianych dla postępowania odwoławczego, również w zakresie ustalenia interesu prawnego odwołującego się. Jeżeli subiektywne twierdzenie wnoszącego odwołanie, iż decyzja organu I instancji dotyczy jego praw i obowiązków, nie zostanie w sposób przewidziany dla postępowania odwoławczego pozytywnie zweryfikowane, należy wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Ustalenie takiej przesłanki stwarza obowiązek zakończenia postępowania w drugiej instancji w ten sposób, ponieważ nie ma podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Nie ma natomiast powodów, by traktować interes prawny strony jako sui generis zagadnienie wstępne". W tych okolicznościach Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 134 Kpa nie może stanowić bowiem podstawy do wydania rozstrzygnięcia, stwierdzającego, że odwołująca się nie jest stroną postępowania administracyjnego. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W kwestii wstrzymania wykonalności postanowienia Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 152 cytowanej wyżej ustawy, a co do zwrotu kosztów postępowania orzekł na podstawie art. 205 tej ustawy.