II SA/Sz 931/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.),, Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi C. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] Nr [...], II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta S. na podstawie art. 39 ust. 1 , art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) odmówił C. S. przyznania zasiłku celowego na cele bytowe (żywność, leki i wydatki mieszkaniowe). Organ I instancji uznał, że C. S. kwalifikuje się wprawdzie do bezzwrotnych świadczeń z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, jednakże z uwagi na ograniczone środki finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. nie ma możliwości spełnienia uzasadnionych oczekiwań rodziny i przyznania zasiłku celowego. Organ wskazał nadto, że budżet ośrodka na zadania własne gminy na 2007 rok wynosi [...] zł. Z tej kwoty ośrodek pokrywa koszt wyżywienia dzieci w szkołach, który rocznie stanowi kwotę około [...] zł oraz koszt pobytu dzieci w przedszkolach w wysokości około [...] zł. Pozostałą kwotę, tj. około [...] zł ośrodek mógł przeznaczyć na zasiłki celowe. Organ wskazał, że z pomocy ośrodka korzysta około [...] środowisk, a na każde z nich przypada rocznie pomoc finansowa w wysokości [...] zł. O wysokości pomocy nie decyduje jednak średnia kwota pomocy lecz indywidualna sytuacja każdej osoby ubiegającej się o pomoc. Burmistrz podniósł nadto, że C. S. korzysta z pomocy w formie zasiłku stałego. Od decyzji organu I instancji C. S. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Podniósł, że organ nie wziął pod uwagę tego, iż choruje na cukrzycę i nie posiada wystarczających środków finansowych na leki i utrzymanie. Zarzucił, że organ podając wysokość posiadanych środków oraz cel, na który są przeznaczane w istocie nie wziął pod uwagę jego indywidualnej sytuacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że C. S. mieszka wspólnie z matką, lecz prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie pracuje i oprócz zasiłku stałego w wysokości 434,20 zł nie ma żadnego innego dochodu. Ma ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Organ odwoławczy stwierdził na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, że C. S., którego dochód jako osoby samotnie gospodarującej nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego w wysokości 477 zł, przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej, w tym do zasiłku celowego. Kolegium stwierdziło równocześnie, że ta forma pomocy nie jest świadczeniem obligatoryjnym, a przyznanie zasiłku celowego następuje w ramach tzw. uznania administracyjnego. Przyznanie świadczenia uzależnione jest między innymi od możliwości finansowych ośrodków pomocy społecznej, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Organ powołując się na treść art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej stwierdził, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Jest to uwarunkowane wielkością przyznanych środków finansowych z budżetu państwa na pomoc społeczną oraz ilością osób ubiegających się o tę pomoc. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. samodzielnie gospodaruje posiadanymi środkami finansowymi i przyznając pomoc społeczną musi wziąć pod uwagę zarówno ilość tych środków jak i ilość osób ubiegających się o pomoc. Kolegium podkreśliło, że pomoc społeczna nie może w pełni zaspokoić niezbędnych potrzeb osób i rodzin ubiegających się o tę pomoc. W ocenie Kolegium organ I instancji orzekł w oparciu o obowiązujące przepisy prawa i stąd też – wbrew twierdzeniom odwołującego się- nie można mówić o bezduszności pracowników ośrodka pomocy społecznej w sytuacji, gdy nie przyznają wnioskowanej pomocy. Kolegium wskazało nadto, że C. S. nie jest całkowicie pozbawiony wsparcia ze strony ośrodka pomocy społecznej, albowiem otrzymuje zasiłek stały. C. S. pismem z dnia [...] wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S.. Zarzucił, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. błędnie ocenił jego sytuację życiowa i nie wziął pod uwagę pogarszania się stanu zdrowia skarżącego oraz związanych z tym potrzeb na świadczenia medyczne, w tym na zakup leków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Artykuł 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są niezgodne z prawem. W pierwszej kolejności wskazać należy na dyspozycję art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zgodnie z którą zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W szczególności zasiłek celowy może być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wskazany przepis art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ administracji publicznej podejmuje decyzję w ramach tzw. uznania administracyjnego, mając na uwadze - w świetle okoliczności danej sprawy - interes społeczny i słuszny interes obywateli. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania organ I instancji wskazał wysokość środków budżetowych przeznaczonych na pomoc społeczną w roku 2007 na terenie działania Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. Organ wskazał również przeznaczenie tych środków, ilość środowisk objętych systemem pomocy oraz kwotę, która może być rocznie przeznaczona z budżetu na pomoc dla każdego środowiska. Wbrew twierdzeniu zawartemu w uzasadnieniu decyzji, organ nie rozpatrzył indywidualnie sprawy C. S., albowiem na tle powyższych danych nie ustosunkował się do sytuacji bytowej i zdrowotnej skarżącego poprzestając na stwierdzeniu, że pobiera on zasiłek stały. Organy obu instancji bezspornie przyznały skarżącemu prawo do ubiegania się o bezzwrotną pomoc społeczną w formie zasiłku celowego, jednak świadczenia tego wnioskodawcy nie przyznały. Uznały bowiem, że przedstawienie skarżącemu w decyzji dochodów i wydatków budżetowych przeznaczonych na pomoc społeczną oraz wskazanie na otrzymywany przez niego zasiłek stał są wystarczającymi argumentami uzasadniającymi odmowę przyznania zasiłku celowego. W ocenie Sądu, organy obu instancji odmawiając przyznania C. S. zasiłku celowego przekroczyły granice uznania administracyjnego. Zważywszy na osiągany przez skarżącego dochód w postaci zasiłku stałego, nie przekraczający ustawowego kryterium dochodowego oraz stan zdrowia (cukrzyca) powodujący konieczność ponoszenia regularnych wydatków na leki, a nadto wymagający częstego i regularnego przyjmowania posiłków, organy winny były szczegółowo rozważyć skutki odmowy przyznania zasiłku celowego m.in. na żywność i leki, m.in. w kontekście ewentualnego pogorszenia stanu zdrowia strony. Na decyzję organu w przedmiocie zasiłku celowego mają wpływ zasady ogólne, wyrażone w art. 2, 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Oznacza to, iż przyznany stronie zasiłek celowy ma wystarczyć na zaspokojenie jej niezbędnych potrzeb bytowych, lecz tylko wówczas, gdy potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Mając to na uwadze, organy rozpoznając wniosek C. S. nie mogły powoływać się wyłącznie na ogólne rozliczenie środków przeznaczonych w budżecie gminy na pomoc społeczną, ale powinny przede wszystkim dokonać analizy systemu pomocy społecznej z uwzględnieniem sytuacji osób znajdujących się w podobnej do skarżącego sytuacji finansowej i zdrowotnej. Organy orzekające winny rozważyć wskazane wyżej przesłanki w kontekście okoliczności sprawy i dać temu wyraz w uzasadnieniu. Nie jest wystarczające, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, poprzestanie na wymienieniu przepisów wyrażających zasady ogólne w postępowaniu o udzielenie pomocy społecznej bez szczegółowej analizy przesłanek pozwalających na odstąpienie od udzielenia wnioskowanego zasiłku. Wówczas niemożliwa staje się kontrola legalności kwestionowanych decyzji. Jakkolwiek zarówno zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zawierają uzasadnienia decyzji, lecz uzasadnienia te z punktu widzenia art. 107 § 3 Kpa są niewystarczające do dokonania oceny prawidłowości wydania decyzji odmawiającej przyznania skarżącemu zasiłku celowego. Prowadząc ponownie postępowanie, Burmistrz S. obowiązany jest więc poczynić bardziej szczegółowe od dotychczasowych ustalenia jakimi środkami finansowymi dysponuje w skali miesiąca na potrzeby związane z przyznawaniem zasiłków celowych, jaka jest średnia wysokość udzielanych zasiłków celowych w skali danego miesiąca na jednego uprawnionego, będącego w takiej lub zbliżonej sytuacji jak skarżący, ile osób złożyło w danym miesiącu wnioski o przyznanie tej formy pomocy i na jakie cele oraz ilu potrzebujących z tej formy pomocy korzysta. Powyższe ustalenia winny mieć poparcie w zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym. Wyjaśnione fakty należy również przytoczyć w uzasadnieniu decyzji oraz wskazać jaki mają wpływ na indywidualną sprawę C. S. Mając na uwadze powołane wyżej okoliczności wobec naruszenia przez organy obu instancji art. 7, 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 Kpa, w przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. również art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)- orzekł jak w sentencji.