II SA/Sz 933/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędziowie Asesor WSA Kazimierz Maczewski,, Asesor WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi L. P.-C. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych I. u c h y l a zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. z a s ą d z a od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz skarżącej L. P.-C. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Grodzkim [...], w wyniku przeprowadzonych w dniu [...]r. oględzin nieruchomości nr [...] przy ul. [...] w [...] ustalił, że na nieruchomości tej prowadzone są bez wymaganego zgłoszenia lub pozwolenia roboty budowlane, polegające na remoncie ogrodzenia od strony ulicy oraz podjazdu. Zdemontowano część słupa betonowego po lewej stronie bramy oraz rozebrano podjazd betonowy za bramą od strony posesji. W oparciu o poczynione ustalenia, organ pierwszej instancji, na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy Prawo budowlane, wydał postanowienie nakazujące L. P.-C. wstrzymanie w/w robót budowlanych i wykonanie ich doraźnego zabezpieczenia. Na postanowienie organu pierwszej instancji L. P.-C. złożyła zażalenie wnosząc o jego uchylenie, jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. Skarżąca podniosła, że pismem z dnia [...] r. zgłosiła zamiar wykonania w/w prac budowlanych wokół swojego domu Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w [...], załączając kopię przedmiotowego pisma. Jeżeli natomiast - zdaniem skarżącej - organ ten nie był właściwy do przyjęcia tego zgłoszenia, powinien był je przekazać, zgodnie z art. 65 § 1 Kpa, organowi właściwemu, a jeżeli organ nie zastosował się do tego obowiązku, to powinien ponieść za to odpowiedzialność. Podniosła też, że przepisy Prawa budowlanego nie nakładają obowiązku zgłaszania robót budowlanych polegających na naprawie ogrodzenia i wymianie nawierzchni podjazdu z betonowej na polbrukową, a zgłoszenia dokonała asekuracyjnie. Zarzuciła także organowi budowlanego naruszenie przepisu art. 79 § 1 Kpa, poprzez niepowiadomienie jej o terminie przeprowadzenia oględzin, skutkiem czego nie mogła brać w nich aktywnego udziału oraz naruszenie art. 10 Kpa poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia bez jakiegokolwiek zbadania sprawy. Po rozparzeniu zażalenia [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] r. znak [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przyznał, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Grodzkim [...], nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 65 § 1 Kpa, tj. nie przekazał pisma skarżącej z dnia [...] r., zawierającego zgłoszenie robót budowlanych, do właściwego organu administracji architektoniczno budowlanej, co spowodowało, iż mogła ona uznać, że dokonała w sposób zgodny z prawem zgłoszenia zamiaru wykonania wskazanych robót budowlanych. Jednakże powyższe pismo z dnia [...] r., nie spełnia wymogów określonych w art. 30 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, dotyczących zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych nie wymagających uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. W szczególności nie dołączono do niego oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością do celów budowlanych. Z akt sprawy organu pierwszej instancji wynika, że nieruchomość przy ul. [...] w [...] jest przedmiotem współwłasności, zatem w celu wykonania robót budowlanych na tej nieruchomości należy uzyskać zgodę pozostałych współwłaścicieli albo orzeczenie sądu powszechnego zastępujące tę zgodę. Ze względu na powyższe, uznać należy, iż ww. zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych z dnia [...] r., zostało przyjęte z naruszeniem przepisów prawa i konieczne jest przeprowadzenie postępowania w celu doprowadzenia przedmiotowych robót do stanu zgodnego z prawem. Powyższe postanowienie L. P.-C. zaskarżyła skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się jego uchylenia – jako wydanego z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi podniosła, iż poza przyznaniem skarżącej racji w zakresie naruszenia przez organ I instancji art. 65 § 1 kpa organ odwoławczy nie dokonał oceny prawnej pozostałych zarzutów zawartych w odwołaniu, a w szczególności nie ustosunkował się do zarzutu naruszenia art. 10 kpa, gdyż w postępowaniu tym nie umożliwiono skarżącej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszanych żądań. Podnoszony przez organ II instancji argument braku zgody współwłaścicieli na wykonywanie prac budowlanych jest chybiony, gdyż skarżąca zgłaszając do wykonania prace budowlane dołączyła do zgłoszenia wyrok Sądu Rejonowego w [...] z którego wynika, że prace budowlane miały być wykonywane na tej części działki przydomowej, którą Sąd przyznał skarżącej do wyłącznego użytkowania, zatem zgoda współwłaścicieli na prowadzenie prac budowlanych była zbędna. Zdaniem skarżącej, współwłaściciele nieruchomości z zasady nie zgadzają się na wykonywanie jakichkolwiek prac na wspólnej posesji i dlatego skarżąca wystąpiła da Sądu Rejonowego o ustalenie sposobu użytkowania działki przydomowej i pomieszczeń użytkowych. Wspomniane orzeczenie Sądu Rejonowego dawało skarżącej podstawę do samodzielnego decydowania o tym, co może robić na tej części działki, którą wyłącznie użytkuje. Remontu podjazdu i naprawy ogrodzenia dokonała na własny kaszt. Konieczność prac budowlanych o których mowa oraz ich zakres ustalano na podstawie dołączonej "Oceny stanu technicznego", opracowanej przez mgr inż. B. I., która posiada wymagane uprawnienia do takich opracowań. Utrzymywanie obiektów budowlanych w należytym stanie technicznym i estetycznym jest obowiązkiem ustawowym właściciela lub zarządcy. Skarżąca, jako współwłaścicielka, prace te była zobowiązana wykonać. Współwłaściciele domu bezpodstawnie uważają, że prace, które wykonała są jej zachciankami, a nie ustawowym obowiązkiem. Skarżąca podnosi również, iż - jej zdaniem – w świetle art.30 Prawa budowlanego nie istnieje obowiązek zgłaszania prac budowlanych dotyczący wymiany nawierzchni podjazdu i remontu ogrodzenia. Art. 29 ust.2 pkt 5 ustawy w związku z art. 30 ust.1 pkt ustawy prawo budowlane nakłada na inwestora obowiązek zgłaszania prac, tylko w przypadku utwardzania powierzchni gruntu na działkach budowlanych. Powierzchnia działki budowlanej przy ul. [...] została utwardzona w tym czasie kiedy zakończona budowę domu, to jest w [...] r., co można stwierdzić na podstawie dokumentacji budowlanej znajdującej się w Wojewódzkim Archiwum Państwowym w [...] - Nr akt: [...]. Prowadzone prace polegały na wymianie utwardzonej powierzchni, a nie na utwardzaniu powierzchni, co zmienia istotę sprawy. W tej sytuacji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wydając nakaz wstrzymania robót budowlanych naruszył przepisy prawa materialnego, bo takich uprawnień nie posiadał. Nie miał również takich uprawnień w odniesieniu do remontu ogrodzenia, bo remont ogrodzenia również nie wymaga zgłoszenia. Gdyby nawet przyjąć, że skarżąca miała obowiązek zgłosić wykonanie w/w prac budowlanych, to obowiązek taki spełniła. Bez znaczenia w sprawie jest fakt, że skarżąca zgłosiła wykonanie robót organowi niewłaściwemu, bo zgodnie z art. 65 § 1 kpa organ, który otrzymał zgłoszenie i uznał się niewłaściwym adresatem, winien niezwłocznie przekazać je do organu właściwego, czyniąc to postanowieniem. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nie zastosował się do obowiązku wynikającego z art.65 § 1kpa i on ponosi za to odpowiedzialność, a nie skarżąca. Niezależnie od powyższego naruszenia przez organ I instancji prawa materialnego, organ ten naruszył też szereg przepisów prawa procesowego. Naruszeniem takim jest wydanie postanowienia o wstrzymaniu prac budowlanych bez wszczęcia postępowania administracyjnego, przez co pozbawiono skarżącą możliwości ustosunkowania się do zebranego przez organ materiału i dokonanych ustaleń. Ponadto organ odwoławczy nie uwzględnił okoliczności, iż w momencie, gdy rozpatrywał zażalenie na postanowienie organ I instancji, stan faktyczny sprawy uległ zmianie, gdyż wszystkie prace budowlane, wskazane w a tym postanowieniu, zostały wykonane i organ II instancji, rozstrzygając sprawę, oparł się na nieistniejącym stanie faktycznym. Odpowiadając na skargę [...] Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skargę uznać należy za zasadną. W szczególności za trafny uznać należy zasadniczy zarzut skarżącej, kwestionujący stanowisko organów nadzoru budowlanego, iż przedmiotowe prace budowlane wykonywała bez zgłoszenia. Skarżąca słusznie podnosi, iż zgłoszenia takiego dokonała pismem z [...] r. Skierowała je wprawdzie do niewłaściwego organu, jednakże w świetle z art. 65 kpa nie można pisma tego traktować jako niebyłe. Zgodnie bowiem z dyspozycją tego przepisu organ niewłaściwy, którym jest jednocześnie organ wydający zaskarżone postanowienie, zobowiązany był przesłać je do organu właściwego. Przemawia za tym też treść art. 65 § 2 kpa, zgodnie z którym podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. W świetle powyższego przepisu uznać należy, że pismo skarżącej z [...] r. wysłane do organu nadzoru budowlanego wywarło skutek prawny w postaci dokonania zgłoszenia zamiaru przeprowadzenia robót budowlanych w nim określonych. W tej sytuacji nie zachodziła przesłanka do wydania przez organ nadzoru budowlanego postanowienia opartego na art. 50 ust.1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane – jak przyjął to organ I instancji, ani też na podstawie pkt 3 tego przepisu, co zdaje się przyjmować organ II instancji, wskazując, iż zgłoszenie zostało dokonane z naruszeniem art. 30 ust.2, gdyż nie zawierało oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Art. 50 § 1 pkt 3 Prawa budowlanego mówi o zgłoszeniu z naruszeniem art. 30 ust.1, co w sprawie nie zostało wykazane. Jeśli pismo skarżącej posiadało braki w postaci m.in. braku oświadczenia, co do prawa dysponowania gruntem na cele budowlane, organ podejmujący wynikające z pisma postępowanie, winien wezwać stronę do usunięcia tych braków /art.64 § 2 kpa/. W tym kontekście istotny staje się też zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przez organ I instancji art. 10 kpa, do którego to zarzutu organ odwoławczy w ogóle się nie odniósł, a sam także, jak wynika z akt postępowania, braku tego nie uzupełnił. Powiadomienie skarżącej o wszczętym postępowaniu, zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz umożliwienie jej wypowiedzenia się na temat zebranego w sprawie materiału umożliwiałoby, między innymi, wyjaśnienie kwestii powiadomienia przez skarżącą organu o zamiarze wykonania robót budowlanych, a także usunąć braki tego zgłoszenia. Naruszenie art. 10 § 1 kpa miało więc w tym wypadku istotny wpływ na wynik sprawy, wobec czego należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ - dalej p.p.s.a, zaskarżone postanowienie jak też postanowienie organu I instancji uchylić. Orzeczenie w pkt II opiera się na art. 152 p.p.s.a, zaś o kosztach /pkt III/ na art. 200 p.p.s.a.