II SA/Sz 935/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski Asesor WSA Joanna Wojciechowska /spr./ Protokolant Katarzyna Skrzetuska - Gajos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2007r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] Nr [...] II. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do uprawomocnienia się wyroku. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] nr [...] przyznał W. M. zasiłek rodzinny na syna M. M. od dnia [...] do [...] w kwocie [...] zł oraz jednorazowy dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez syna w kwocie [...] zł. W dniu [...] wpłynęło do Ośrodka Pomocy Społecznej oświadczenie W. M. że w dniu [...] otrzymała na poczet zaległości alimentacyjnych kwotę [...] zł plus odsetki z tytułu zwłoki w wysokości [...] zł, złożone przed podinspektor ds. zaliczki alimentacyjnej M. G.. Wobec powyższego Prezydent Miasta w dniu [...] wydał decyzję nr [...] na podstawie art. 104, art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm./ i art. 3 pkt 11, art. 5 ust. 1, art. 32 ust. 1 i ust. 2 z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych / Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm./, którą uchylił od dnia [...] decyzję nr [...] z dnia [...] przyznającą zasiłek rodzinny dla syna M. M.. Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu [...] W. M. otrzymała kwotę [...]zł z tytułu alimentów wyegzekwowanych na poczet zaległości. Ponieważ egzekucja alimentów w [...] była całkowicie bezskuteczna, kwota wyegzekwowanych alimentów w [...] stanowi dochód uzyskany w rozumieniu art. 3 pkt 24 lit.e ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty [...]. Prezydent ustalił, że dochód miesięczny rodziny skarżącej w [...] wyniósł [...]. Po doliczeniu dochodu uzyskanego w [...] w wysokości [...] zł miesięcznie ( [...]) miesięczny dochód rodziny stanowi kwotę [...]), a w przeliczeniu na osobę [...]zł ( [...]) i przekracza kwotę [...]zł z art. 5 ust. 1 w/w ustawy. W. M. wniosła odwołanie, w którym podała, że kwota wyegzekwowanych alimentów dotyczyła [...] oraz [...], przy czym istnieje nadal zaległość alimentów w wysokości [...]zł. Strona nie zgodziła się ze sposobem przeliczenia dochodu jej rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm./ i art. 5 z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych / Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm./ po rozpatrzeniu odwołania W. M. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Z uzasadnienia decyzji wynika, że w myśl art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza [...] zł. Dochód rodziny wnioskodawczyni w czasie przyznawania tego zasiłku decyzją z dnia [...] wynosił [...]zł. Zgodnie z art. 5 ust. 4a w/w ustawy, w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24 tej ustawy, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny powiększonego o uzyskany dochód. Dochodem uzyskanym jest m.in. uzyskanie całości lub części zasądzonych świadczeń alimentacyjnych. Kolegium podało, że strona uzyskała w [...]. część świadczeń w kwocie [...] zł, dlatego też tą sumę jako dochód uzyskany organ musiał wziąć pod uwagę przy obliczaniu dochodu rodziny. Kolegium podzieliło argumentację organu I instancji zawartą w zaskarżonej decyzji i wskazało, że decyzja znajduje umocowanie w art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten pozwala organowi zmienić lub uchylić ostateczną decyzję bez zgody strony, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny, mająca wpływ na prawo do świadczeń. W. M. złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniosła o jej uchylenie. Decyzji zarzuciła naruszenie: - prawa procesowego- art.6, art.11 i art.15 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, co spowodowało brak wskazania i wyjaśnienia podstaw prawnych wyliczenia zastosowanego przez organ I instancji; - naruszenia prawa procesowego tj. art. 140 w związku z art. 107 § 1 i 3 kpa, poprzez brak uzasadnienia prawnego decyzji; - naruszenia art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez doliczenie uzyskanego dochodu do dochodu za 12 miesięcy kalendarzowych za rok [...], podczas gdy zaległe alimenty dotyczyły [...], - naruszenie § 19 i §18 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 2 czerwca 2005r. / Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm./ poprzez nieuwzględnienie rzeczywistej miesięcznej kwoty alimentów. Skarżąca zakwestionowała sposób rozliczenia uzyskanego przez nią dochodu w [...]. poprzez doliczenie go w całości do dochodów za [...], które były podstawą do przyznania jej przez organ zasiłku rodzinnego. Wskazała, że przepisy prawne stanowią, że przez uzyskanie dochodu uważa się utrzymanie całości lub części zasądzonych świadczeń alimentacyjnych, lecz nie precyzują jak rozliczyć uzyskaną zaległość alimentacyjną. Kolegium nie ustosunkowało się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, czym naruszyło zasady dwuinstancyjności. Rozliczenie alimentów na rzecz jej syna powinno dotyczyć całego okresu za który były należne. Strona podkreśliła, że gdyby alimenty dostawała regularnie byłaby nadal uprawniona do otrzymania zasiłku rodzinnego, a tak jednorazowa wpłata zaległości alimentacyjnej pozbawiła ją tego zasiłku, co jest krzywdzące. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy oświadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 tj. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu i osobie uczącej się , jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł, który na podstawie art. 3 pkt 2 w/w ustawy oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Zgodnie z art. 5 ust. 4a w/w ustawy w przypadku uzyskania przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24 w tym wymienionego w lit.e tj. uzyskaniem całości lub części zasądzonych świadczeń alimentacyjnych, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny, osoby uczącej się lub dziecka powiększonego o uzyskany dochód. Na podstawie § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny. Do wniosku należy dołączyć dokument potwierdzający uzyskanie przez członka rodziny dochodu oraz wysokość uzyskanego dochodu. W przypadku gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu. Zdaniem Sądu powyższe oznacza, że skoro podstawą do przyznania przedmiotowego zasiłku są dochody rodziny uzyskane w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, to w przypadku uzyskania dochodu określonego w art. 3 pkt 24 lit.e ustawy o świadczeniach rodzinnych przez członka rodziny po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, lecz jedynie dotyczącą konkretnego roku będącego podstawą do ustalenia tychże świadczeń. W niniejszej sprawie podstawą do przyznania zasiłku rodzinnego W. M. były dochody jej rodziny uzyskane w [...], tym samym kwota zaległych świadczeń alimentacyjnych otrzymana przez skarżącą w [...] mogłaby być ujęta do jej dochodów za [...] tylko w wysokości tych alimentów, które dotyczyły tego roku. W aktach sprawy brak jest dokumentu dotyczącego wyegzekwowania należnych świadczeń alimentacyjnych przez Komornika Sądowego, potwierdzającego uzyskanie przez skarżącą dochodu i jego wysokości. Taki dokument winien zawierać ujęcie kwoty zaległych alimentów wyegzekwowanych przez Komornika w rozbiciu na poszczególne lata i miesiące, bowiem tylko w ten sposób można ustalić prawidłowe dochody rodziny skarżącej za [...]. Inne rozumienie przepisów spowodowałoby naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Organy stosując prawo winny dążyć do zachowania równowagi w stosunkach społecznych i powstrzymać się od kreowania niesprawiedliwych, niepopartych obiektywnymi wymogami i kryteriami przywilejów oraz obowiązków dla wybranych grup obywateli. Z art. 32 Konstytucji wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy ( kategorii). Wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 stycznia 2000 r., sygn. akt K17/99). Skarżąca otrzymując w terminie zasądzone na rzecz jej syna alimenty mogłaby otrzymać zasiłek rodzinny, w przypadku gdyby dochód jej rodziny za rok [...].w przeliczeniu na osobę nie przekroczył kwoty [...] zł. Otrzymanie przez nią zaległych świadczeń alimentacyjnych za okres kilku lat jednorazowo, spowodowało uchylenie przez organ decyzji o przyznaniu jej zasiłku rodzinnego, bez ustalenia kwoty wyegzekwowanych alimentów w rozbiciu na poszczególne lata, co skutkowało ustaleniem dochodu rodziny skarżącej za [...]. w sposób nieprawidłowy. Powyższego nie da się pogodzić z zasadą demokratycznego państwa i równości obywateli wobec prawa. Organ ustalając dochody, które stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych winien brać jedynie dochody faktycznie uzyskane w tym roku powiększone o dochody otrzymane przez członka rodziny po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, jeżeli dotyczą roku w oparciu o który ustalono prawo do powyższych świadczeń. Zaznaczyć, należy że za takim rozumieniem przepisu art. 5 ust. 4a ustawy świadczeniach rodzinnych przemawia także wykładnia systemowa tj. treść art. 3 pkt 24 lit. b – e powyższej ustawy, z którego wynika, iż uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie świadczeń okresowych, płatnych miesięcznie oraz treść § 19 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, który stanowi, że w przypadku gdy członek rodziny ma ustalone prawo do alimentów, ale ich nie otrzymuje lub otrzymuje w wysokości niższej od ustalonej wyrokiem lub ugodą sądową, do dochodu rodziny stanowiącego podstawę ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych wlicza się alimenty w otrzymywanej wysokości. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co stanowiło podstawę do uwzględnienia skargi. Wskazane wyżej naruszenie stanowi jednocześnie wskazówkę dla organu orzekającego co do sposobu interpretacji art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych przy ponownym rozstrzyganiu sprawy. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku oparte zostało na podstawie art. 152 tej samej ustawy.