II SA/Sz 935/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a: I. zwolnić skarżącego od ponoszenia opłat sądowych w części ponad kwotę [...] zł, w pozostałym zakresie odmówić zwolnienia od ponoszenia opłat sądowych, II. ustanowić adwokata. S. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę domku letniskowego o konstrukcji drewnianej wybudowanego na terenie działki nr [...], w miejscowości [...], w gminie [...], bez wymaganego pozwolenia na budowę. Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada dom o powierzchni [...] m2, mieszkanie w [...] o powierzchni [...] m2, oraz [...] działki w miejscowości [...] w gminie [...] o powierzchni [...] ha i [...] ha. Ponadto uzyskuje dochód miesięczny (brutto) w kwocie [...] zł. Miesięczne wydatki skarżącego na konieczne utrzymanie wynoszą odpowiednio: czynsz za mieszkanie [...] zł, gaz, [...] zł, energia elektryczna [...] zł, telefon stacjonarny i komórkowy [...] zł, podatek od domu w [...] zł, energia elektryczna w tym domu [...] zł, koszt leków [...] zł. Do wniosku skarżący dołączył kopie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...]r., sygn. akt [...] o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...]r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca oświadczył, że poniesione przez niego wydatki na utrzymanie, bieżące opłaty, leczenie i lekarstwa w ciągu ostatnich trzech miesięcy były takie same jak przedstawił w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy [...], a nie spodziewał się że ktoś znowu będzie żądał dokumentów, więc ich nie zbierał. Wnioskodawca przedłożył natomiast kserokopię świadectwa pracy z Firmy A., kserokopię zaświadczenia od pracodawcy z dnia [...]r., z którego wynika, że skarżący otrzymał w dniu [...]r. jednorazowe odszkodowanie pieniężne zgodnie ze specustawą [...], a staż pracy do programu dobrowolnych odejść liczony był od dnia [...] r. Wnioskodawca przedłożył także [...] kart informacyjnych leczenia szpitalnego w Klinice A., z których wynika, że w okresie od [...] r. do [...] r. skarżący był kilkakrotnie krótko hospitalizowany z powodu nieuleczalnej choroby. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu prawa pomocy w wyżej wskazanym zakresie. Na powyższe postanowienie S. M. w dniu [...]r. złożył sprzeciw. W uzasadnieniu pisma wskazał, że dochody w wysokości netto [...] zł utraci w miesiącu [...] zaś odprawa przyznana na mocy ustawy o postępowaniu kompensacyjnym, w warunkach w jakich się znalazł, przeznaczona jest na zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych na okres najbliższych lat. Skarżący wskazał, że jest w wieku [...] lat i w jego sytuacji zdrowotnej (nieuleczalna choroba) znalezienie jakiejkolwiek pracy jest nierealne. S. M. wyjaśnił, że jest osobą samotną i nie może liczyć na niczyją pomoc, a spoczywa na nim obowiązek opieki nad [...] matką. W takich okolicznościach przyznana kwota odszkodowania zostaje w całości przeznaczona na koszty koniecznego utrzymania, zakup lekarstw i środków higieny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Stosownie do treści przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie przyznania prawa pomocy, postanowienie przeciwko, któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), dalej P.p.s.a., strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, jak wynika z art. 245 § 3 w/w ustawy, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Podnieść należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Natomiast istotą instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji tym podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej, uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Sytuacja ta dotyczy przede wszystkim osób, które nie posiadają ku temu własnych środków, ewentualnie środki te są na tyle ograniczone, że nie pokrywają koniecznych stałych kosztów utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny. Sąd dokonując oceny wniosku S. M. uznał, że przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, świadczą o istnieniu przesłanek, o jakich mowa w powołanym wyżej przepisie, uzasadniające częściowe przyznanie prawa pomocy. W szczególności sytuacja zdrowotna wnioskodawcy wiąże się z ponoszeniem znacznych wydatków na leczenie i higienę, jednakże należy mieć również na uwadze i to, że skarżący posiada obecnie środki finansowe pozwalające na częściowe poniesie kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił zwolnić skarżącego od ponoszenia opłat sądowych w niniejszej sprawie w części ponad kwotę [...] zł, w pozostałym zakresie odmówić zwolnienia od ponoszenia opłat sądowych oraz ustanowić adwokata.