II SA/Sz 938/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego D. B. kwotę [...] złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 4, art. 3 pkt 11 w związku z art. 20 ust. 3, art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego przez I. W. zasiłku rodzinnego na rzecz dziecka w okresie: [...] . oraz jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2010/2011 w łącznej kwocie [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami w kwocie [...] zł wyliczonymi na dzień wydania decyzji. W odwołaniu od tej decyzji I. W. wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Decyzji zarzuciła naruszenie art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 10 i 107 § 3 K.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium na wstępie opisało decyzje wydane przez organ I instancji w stosunku do I. W., wskazując, że decyzją z dnia [...] r., nr [...] organ przyznał I. W. zasiłek rodzinny, na okres od 1 listopada 2009 r. do 31 października 2010 r. oraz jednorazowy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2010/2011, na rzecz dziecka J. P. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] w trybie wznowienia postępowania, orzekł o uchyleniu decyzji z dnia [...] r., nr [...] oraz odmowie: przyznania zasiłku rodzinnego w okresie od 1 do 31 grudnia 2009 r., w okresie od [...] r. oraz jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2010/2011. Tą samą decyzją organ przyznał stronie zasiłek rodzinny w okresie od [...] r., a także w okresie od 1 do 31 lipca 2010 r. Decyzją z dnia [...] r., nr[...] , powołując się na definicję świadczeń nienależnie pobranych, uznał pobrany w okresie: od [...] r. zasiłek rodzinny oraz jednorazowy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2010/2011, za nienależnie pobrane świadczenia w kwocie [...] zł. Postanowieniem z dnia 2 stycznia 2013 r. sprostował oczywistą omyłkę rachunkową w decyzji z dnia 12 grudnia 2012 r. w ten sposób, że wpisano prawidłową kwotę nienależnie pobranych świadczeń w wysokości [...] zł, zamiast błędnie wpisanej kwoty [...] zł. W końcu organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję. Następnie Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się, zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 4 ww. ustawy, świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. Według Kolegium z ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika fakt konieczności rozstrzygania odrębnymi decyzjami najpierw o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane, a dopiero po ostatecznym przesądzeniu takiego charakteru świadczenia pobranego przez stronę o nakazywaniu jego zwrotu. W przedmiotowej sprawie kwestia uznania, że strona nienależnie pobrała świadczenia rodzinne oraz jednorazowy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2010/2011 została rozstrzygnięta ostateczną decyzją organu I instancji z dnia [...] r., nr [...] W takiej sytuacji, zdaniem Kolegium, w postępowaniu w sprawie nakazania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, nie można ponownie przesądzać o charakterze pobranego świadczenia (tj. czy jest to świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 ustawy oświadczeniach rodzinnych), skoro ta kwesta została przesądzona ostateczną decyzją organu I instancji. W postępowaniu o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia przedmiotem ustalenia jest, czy została wydana decyzja o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane i jaką kwotę strona tych świadczeń pobrała. Z karty kontowego świadczeń rodzinnych Centrum Świadczeń wynika, że I. W. pobrała w okresie: [...] i od [...] r. świadczenia rodzinne na J. P. w wysokości [...] zł, a odsetki od tej kwoty na dzień wydania decyzji organu I instancji wynoszą [...] zł i takich też kwot do zwrotu domaga się organ I instancji. Odnosząc się do zarzutu strony naruszenia przez organ I instancji art. 10 § 1 K.p.a., Kolegium stwierdziło, że uchybienie nie miało wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie organu I instancji albowiem strona w odwołaniu nie zakwestionowała wyliczeń organu I instancji co do wysokości pobranych przez nią świadczeń. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego I. W. zarzuciła, że decyzja jest niesprawiedliwa. Podtrzymała zarzuty podniesione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należało więc zbadać zgodność zaskarżonej decyzji przede wszystkim z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie: "K.p.a.") oraz z przepisami ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), tj. z przepisami wskazanymi w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji. Stosownie do przepisów art. 30 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi. W art. 30 ust. 2 tej ustawy wymieniony został katalog tych świadczeń z którego wynika, iż za nienależnie pobrane świadczenia uważa się: 1) świadczenia wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenia prawa do nich albo wstrzymanie ich wpłaty, jeżeli osoba była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia przyznane lub wypłacone wskutek świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenia; 3) świadczenia skoordynowane, które wypłacono łącznie ze świadczeniami konkurencyjnymi, określonymi w art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych; 4) świadczenia przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, albo świadczenia przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. Z akt sprawy wynika, że pobrany przez skarżącą w okresie od [...] r. zasiłek rodzinny oraz jednorazowy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2010/2011, zostały pobrane na podstawie decyzji, która następnie uchylona została w wyniku wznowienia dnia 26 października 2012 r. postępowania, wskutek czego skarżącej odmówiono przyznania prawa do zasiłku rodzinnego w wymienionych okresach oraz jednorazowego dodatku. Skarżąca nie odwołała się od wydanej w tym zakresie decyzji Prezydenta Miasta z dnia 9 listopada 2012 r., wobec czego stała się ona ostateczna. Oznacza to, że pobrany zasiłek rodzinny wraz z jednorazowym dodatkiem stały się świadczeniami nienależnie pobranymi, co stwierdzone zostało ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia 12 grudnia 2012 r. A zatem podlegają zwrotowi do organu na podstawie decyzji administracyjnej z uwagi na treść przytoczonego wyżej przepisu ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Dodatkowo wskazać można, iż kontrolowana decyzja nie ma charakteru uznaniowego i nie zależy od woli stron tego postępowania. Przeciwnie, determinowana jest przepisami prawa, co oznacza, że przy spełnieniu określonych warunków ustawowych organ zobowiązany jest do określonego działania. W świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego i prawnego przyjąć należy, iż organy obu instancji, będąc związane wyżej wymienionymi przepisami prawa, mogły wydać tylko takie decyzje, jakie zostały podjęte. Dlatego też nie można organom zarzucić naruszenia przepisu art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd zgadza się stanowiskiem organu odwoławczego, że stwierdzone naruszenie w postępowaniu administracyjnym przepisu art. 10 k.p.a. uznać należy za nie mające istotnego wpływu na wynik sprawy. Zdaniem Sądu nie doszło też do takiego naruszenia przepisu art. 107 § 3 K.p.a., które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzja ta spełnia warunki nałożone wskazanym przepisem, zawiera bowiem wyjaśnienie podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa, a także wskazanie dowodów, na których organ się oparł, wyjaśnienie motywów, którymi organ się kierował orzekając w sprawie oraz odniesienie do zarzutów odwołania. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.