II SA/Sz 939/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.),, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 listopada 2011 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] r., nr[...] , wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 139, poz. 993 z 2006 r. ze zm.) oraz art. 104 § K.p.a. orzekł o wymeldowaniu M. K. z pobytu stałego przy ul. [...] w [...] . W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu, po uzyskaniu informacji ze [...] Centrum Renowacyjnego Sp. z o.o. w [...] , że budynek przy ul. [...] w [...] poddawany jest kapitalnemu remontowi, a w lokalu nr [...] nikt nie zamieszkuje. W toku postępowania organ ustalił, że M.K. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w [...] od [...] r. W zeznaniach złożonych w dniach [...] r. M.K. podała, że nie mieszka w przedmiotowym lokalu od [...] r. odkąd wyjechała za granicę. Po powrocie w dniu [...] r. nie mogła dostać się do lokalu przy ul. [...] , gdyż Centrum Renowacyjne Spółka z o.o., pod jej nieobecność zamurowało drzwi wejściowe i zabiło okna blachą. W odpowiedzi na pisma kierowane do Spółki o udostępnienie wejścia do lokalu otrzymywała pisma wzywające do opróżnienia przedmiotowego lokalu pod groźbą spalenia. M. K. nie odzyskała swoich rzeczy, podała też, że pozew [...] Centrum Renowacyjnego Spółki z o.o. w [...] o eksmisję jej i jej braci został oddalony w sądzie I i II instancji. Organ pierwszej instancji wskazał, że w myśl art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Następnie organ podał, że budynek położony przy ul. [...] należy do zasobów [...] Centrum Renowacyjnego Sp. z o.o. w [...] , a lokal nr [...] został komisyjnie przejęty i zabezpieczony przez Spółkę w dniu [...] r., a obecnie w budynku tym jest przeprowadzany kapitalny remont. W ocenie organu mimo, że M. K.. utrzymuje, że nie opuściła przedmiotowego lokalu dobrowolnie, to jednak do dnia podjęcia niniejszej decyzji nie podejmowała żadnych kroków prawnych aby powrócić do spornego lokalu. Co prawda złożyła zawiadomienie w Prokuraturze Rejonowej [...] o popełnieniu przestępstwa naruszenia miru domowego argumentując, że nie może odebrać swoich rzeczy, ale uczyniła to dopiero [...] r. czyli rok po zajęciu lokalu przez Spółkę. Zdaniem organu, skoro M. K. faktycznie nie przebywa pod wskazanym adresem utrzymywanie jej zameldowania byłoby równoznaczne z utrzymywaniem fikcji meldunkowej, na co przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie zezwalają. Organ podał też, że Sąd Okręgowy w [...] II Wydział Apelacyjny Odwoławczy w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt II Ca 1101/10 oddalającym apelację [...] Centrum Renowacyjne Spółki z o.o. w [...] od wyroku Sądu Rejonowego stwierdził, że cyt. "w dacie orzekania przez Sąd Rejonowy jak i obecnie, pozwani nie władają lokalem, gdyż na skutek działań podjętych przez powódkę obecnie lokalem włada powódka, a pozwani nie mają do niego dostępu. Tym samym na skutek własnych działań powódka w istocie uzyskała efekt, który nastąpiłby na skutek wydania orzeczenia Sądu uwzględniającego żądanie pozwu". W odwołaniu od decyzji organu I instancji M. K.. podniosła, że nie opuściła lokalu przy ul. [...] dobrowolnie, a zagranicę wyjechała jedynie na okres około miesiąca. Podczas jej nieobecności w kraju zamurowano drzwi wejściowe i zabito okna blachą, została zatem zmuszona do opuszczenia przedmiotowego lokalu na okres od wyjazdu za granicę do chwili obecnej. Próbowała wrócić do przedmiotowego lokalu i odzyskać swoje rzeczy, co potwierdza fakt zawiadomienia prokuratury o popełnieniu przestępstwa naruszenia miru domowego. Do dnia wyjazdu za granicę przebywała tam stale i wyraża zamiar dalszego pobytu w tym miejscu. Odwołująca podała, że remont budynku nie powinien mieć wpływu na fakt meldunku w danym lokalu, natomiast [...] Centrum Renowacyjne Spółka z o.o. w [...] wykorzystało fakt wyjazdu odwołującej w celu poddania go remontowi, nie zważając na jej wolę i dobytek. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]r., nr[...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu orzeczenia organ zgodził się z ustaleniami organu I instancji, że M. K.. spełniła przesłankę opuszczenia miejsca pobytu stałego o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Fakt ten, zdaniem Wojewody, wynika bezspornie z akt sprawy: z zeznań strony z dnia [..] r., z jej pisma do Prokuratury Rejonowej w [...] z dnia [...] r., z pisma [...] Centrum Renowacyjnego Spółki z o.o. w [...] z dnia [...] r., z odwołania strony. Następnie Wojewoda zauważył, że żaden przepis ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie uzależnia wydania decyzji w sprawie o wymeldowanie od ustalenia czy osoba opuściła lokal dobrowolnie. Z orzecznictwa sądów wynika jedynie, że należy brać pod uwagę charakter opuszczenia przez nią lokalu. Organ odwoławczy oceniając zgromadzone w sprawie dowody oraz okoliczności faktyczne stwierdził, że istniejący stan rzeczy jest zgodny z wolą M. K.., a opuszczenie przez nią lokalu i przebywanie poza nim, przez okres blisko 2 lat wypełnia znamiona przesłanki opuszczenia lokalu, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. M. K.. nie mieszka w przedmiotowym lokalu i nie stanowi on miejsca w którym koncentrują się jej interesy życiowe. Od momentu opuszczenia lokalu nie podejmowała działań, które wskazywałyby na to, iż ma zamiar do niego wrócić. W szczególności nie zainicjowała postępowania sądowego celem odzyskania posiadanego lokalu. Zawiadomienie złożone przez nią w prokuraturze o popełnieniu przestępstwa naruszenia miru domowego złożyła dopiero w dniu [...] r., a więc po fakcie uzyskania informacji o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie o jej wymeldowanie i aż po upływie ponad 1 roku od daty zaistnienia zdarzenia opisanego przez nią w tym piśmie jako przestępstwo. Skargę na decyzję Wojewody [...] ego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wniosła M. K.. wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Skarżąca zarzuciła, że opuszczenie lokalu spowodowane zostało działaniami [...] Centrum Renowacyjnego Spółki z o.o. w [...] , które po przejęciu lokalu w dniu 7 stycznia 2010 r. uniemożliwiło jej dostanie się do środka. Zdaniem skarżącej fakt zawiadomienia przez nią prokuratury o popełnieniu przestępstwa naruszenia miru domowego w dniu 2 marca 2011 r. nie wpływa na zasadność tego działania, gdyż przedawnienie ścigania tego przestępstwa upływa po okresie 5 lat. Ponadto jakiekolwiek próby powrotu do lokalu są bezcelowe, ze względu na sposób jego zabezpieczenia. Nie przebywanie przez nią w przedmiotowym lokalu od blisko 2 lat jest okolicznością wyłączającą możliwość zameldowania osoby ale całkowicie niezasadną w sytuacji wymeldowania z powodu trwałego i dobrowolnego opuszczenia miejsca pobytu. Wymeldowanie osoby na podstawie bezprawnych działań właściciela lokalu jest sprzeczne z art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz narusza art. 7 i 8 M.p.a. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje: Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody [...] ego o wymeldowaniu M. K.. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...] . Sprawy ewidencji ludności i dowodów osobistych ustanawiają przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób i temu służy obowiązek meldunkowy osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ustanowiony w art. 2 ustawy. Polega on między innymi na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego (art. 4 pkt 1) i wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego (art. 4 pkt 2). Miejscem pobytu stałego, stosownie do przepisu art. 6 ust. 1 ustawy, jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Należy podkreślić, że zameldowanie jest czynnością materialno-techniczną, nie mającą żadnego związku z tytułem prawnym do lokalu i pełni jedynie funkcję ewidencyjną - ma zapewnić zgodność ewidencji ludności ze stanem faktycznym. Ze względu na cel ustawy, którym jest rejestracja faktów objętych ewidencją, ustawodawca w art. 15 ust. 2 dopuścił możliwość wymeldowania w formie decyzji administracyjnej podejmowanej z urzędu lub na wniosek podmiotów mających w tym interes prawny. Zgodnie z tym przepisem, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że M. K. faktycznie nie zamieszkuje w miejscu zameldowania. Lokal nr [...] przy ul. [...] został komisyjnie przejęty i zabezpieczony przez [...] Centrum Renowacyjne Spółkę z o.o. w [...] w dniu [...] r. Mieszkanie jest tylko wówczas stałym miejscem pobytu przebywających w nim osób, gdy stanowi dla nich wyłączne centrum życiowe. Jest to więc lokal, w którym koncentrują się ich codzienne sprawy, gdzie osoby te przebywają, wypoczywają, prowadzą gospodarstwo domowe, a takim miejscem dla skarżącej nie jest lokal przy ul. [...] w [...] . Obowiązkiem organu przed wydaniem decyzji stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy, było ustalenie czy skarżąca opuściła przedmiotowy lokal oraz czy opuszczenie to miało charakter dobrowolny i trwały. Przejawem woli opuszczenia miejsca pobytu stałego jest niepodejmowanie we właściwym czasie środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania. Za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez właściciela lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań właściciela lokalu za bezprawne. Nie sposób nie zauważyć, że M. K.. zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa naruszenia miru domowego złożyła w Prokuraturze dopiero w dniu 2 marca 2011 r., czyli po wszczęciu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. Jednakże takie działanie skarżącej nie może być uznane za skuteczne przede wszystkim dlatego, że nie jest to środek prawny umożliwiający powrót do lokalu. Środkiem prawnym mającym na celu przywrócenie utraconego posiadania jest bowiem powództwo posesoryjne, o którym mowa w art. 344 § 1 M.c. Podkreślenia wymaga, że ochrona posiadania jako stanu faktycznego jest krótkotrwała, gdyż roszczenie posesoryjne ograniczone jest terminem zawitym i wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili dokonania naruszenia (art. 344 § 2 M.c.). A zatem, jedynie skuteczne wykorzystanie przez skarżącą przysługujących jej środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego władztwa w stosunku do lokalu mogłoby skutkować uznaniem, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i co za tym idzie brak byłoby podstaw do wymeldowania na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zasadniczym środkiem prawnym, z którego skarżąca mogła skorzystać było stosowne żądanie we właściwym czasie co do przywrócenia posiadania lokalu, z którego jednak nie skorzystała. Ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Materiał ten był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Brak jest podstaw do przyjęcia, iż organy administracji naruszyły art. 7 M.p.a. i art. 8 M.p.a. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że Wojewoda oraz Prezydent Miasta [...] prawidłowo przyjęli zaistnienie w sprawie ustawowych przesłanek do wymeldowania skarżącej z miejsca jej dotychczasowego pobytu przewidzianych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] orzekł jak w sentencji.