II SA/Sz 940/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia A. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sygn. akt II SA/Sz [...] U Z A S A D N I E N I E Wnioskiem z dnia 9 października 2015 r. (data wpływu do organu II instancji - 10 listopada 2015 r.) Stowarzyszenie z siedzibą w D. zwróciło się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, na podstawie art. 156 § 1 ust. 2, 6 i 7 K.p.a. w związku z naruszeniem art. 79 ust. 1, art. 4, art. 5 oraz art. 30 w związku z art. 33, art. 39 i art. 3 ust. 1 pkt 11 lit. c ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy D. Nr [...] z dnia [...] r. ustalającej na rzecz A. Spółki z o. o. w W. środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie jednej elektrowni wiatrowej typu General Electric GE o mocy 2,5 MW, zlokalizowanego w miejscowości W., gm. D. na działkach nr ew. [...]. Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszczęło postępowanie administracyjne w sprawie zbadania zgodności z prawem ww. decyzji Wójta Gminy D.. Następnie decyzją z dnia [...] r., nr [...] Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wójta Gminy D.. W wyniku rozpatrzenia wniosku Stowarzyszenie w D. o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Kolegium utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że inwestor prawidłowo ocenił, iż wnioskowane przedsięwzięcie zaliczone jest do tzw. mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 6 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, jako instalacje wykorzystujące siłę wiatru do produkcji energii o całkowitej wysokości nie niższej niż 30 m, nie wymienione w § 2 ust. 1, co oznacza, iż obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (o.o.ś.) może być nałożony w drodze postanowienia. Wójt Gminy D. zgodnie z art. 70 ust. 1 u.i.o.ś. wystąpił do organów współdziałających, tj. Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S. oraz do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S., które to organy w swych opiniach, nie stwierdziły potrzeby przeprowadzania o.o.ś. Takie postanowienie o braku potrzeby przeprowadzenia o.o.ś, czyli zarazem o braku konieczności sporządzenia raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zostało wydane w dniu 15 kwietnia 2009 r. i zostało utrzymane w mocy postanowieniem Kolegium z dnia [...] r. W ocenie organu II instancji badana ostateczna decyzja Wójta Gminy D. spełnia wszystkie wymogi przepisów art. 80, art. 82 i art. 83 u.i.o.ś. O jej wydaniu organ zawiadomił w drodze ogłoszenia wywieszonego w siedzibie organu oraz na tablicy ogłoszeń sołectwa W. oraz na stronie BIP. W konkluzji Kolegium stwierdziło, że decyzja Wójta Gminy D. nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa określoną w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzję SKO w K. z dnia [...] r. Stowarzyszenie z siedzibą w D. zaskarżyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, podnosząc, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia faktycznie z kompleksem elektrowni wiatrowych, które to w istocie prowadzą do skumulowanego oddziaływania na środowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uwzględnił wniesiona skargę i wyrokiem z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 757/16 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, o ile nie jest prowadzone z urzędu, może być wszczęte tylko na wniosek podmiotu, który legitymuje się przymiotem strony, co wynika z treści art. 157 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym w orzecznictwie i doktrynie powszechnie przyjmuje się, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Organ orzekający w sprawie winien zatem po wszczęciu postępowania zbadać, czy Stowarzyszenie posiada przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, czy też wnosi o wszczęcie postępowania nieważnościowego, w sprawie dotyczącej innej osoby, jako organizacja społeczna w rozumieniu art. 31 Kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym warunkiem dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu jest jednoczesne spełnienie obu wskazanych w § 1 powołanego wyżej przepisu przesłanek, czyli musi to być uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i musi za tym przemawiać interes społeczny. Żądanie organizacji społecznej musi być uzasadnione celami statutowymi, a więc musi istnieć merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z przedmiotem działalności organizacji społecznej. Sąd wskazał, że w decyzjach Kolegium rozważań w tym zakresie zabrakło i z tego powodu zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzającą podlegały uchyleniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, ponownie rozpatrując wniosek Stowarzyszenia z dnia [...] r., postanowieniem z dnia z dnia [...] r., znak: [...], umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wydanej w dniu [...] r. przez Wójta Gminy D. decyzji nr [...], określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie jednej elektrowni wiatrowej typu General Elektric GE o mocy 2,5MW, zlokalizowanego na działkach nr [...] w obrębie W. gm. D.. Podstawą takiego rozstrzygnięcia było stwierdzenie przez Kolegium, że w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja tegoż Kolegium z dnia [...] r., wydana po rozpatrzeniu odwołania: Z. Z., Ł. S., J. i B. M., B. i H. Ś. i utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] r. Stowarzyszenie z siedzibą w D. zwróciło się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej pierwszoinstancyjną decyzją z dnia [...] r., znak: [...] umarzającą wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności wydanej w dniu [...] r. przez Wójta Gminy D. decyzji nr [...]. Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) dalej zwaną "K.p.a.", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że przyczyny bezprzedmiotowości postępowania dzieli się na podmiotowe i przedmiotowe, te zaś na spowodowane "faktami naturalnymi" lub zdarzeniami prawnymi. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, iż wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem. Biorąc pod uwagę fakt istnienia w obrocie prawnym decyzji Kolegium z dnia [...] r., znak SKO. [...]/10, Kolegium stwierdziło, że wszczęcie i prowadzenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji, w sytuacji kiedy w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja organu drugiej instancji w tej sprawie, jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe jest niedopuszczalne i należało je umorzyć. Stowarzyszenie z siedzibą w D. ponownie wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na ww. decyzję organu odwoławczego, wnosząc o: uchylenie w/w decyzji, przeprowadzenie rozprawy przed sądem, dla celów dowodowych - o zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz Wójta Gminy D. do dostarczenia oryginałów dokumentów związanych z wydaniem przez Wójta Gminy D. decyzji z dnia [...] r. nr [...], ustalającej uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie 1 elektrowni wiatrowej typu General Elektryk GE o mocy 2,5 MW, zlokalizowanej na działkach nr [...] w obrębie W. G.. D., oraz z uwagi na treść art. 134 w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyeliminowanie z obiegu prawnego ostatecznej decyzji Wójta Gminy D. z dnia 12 lipca 2010 r. nr [...], ustalającej uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie 1 elektrowni wiatrowej typu General Elektryk GE o mocy 2,5 MW, zlokalizowanej na działkach nr [...] w obrębie W. gm. D., stwierdzenie rażącego naruszenia prawa przez nierozpoznanie w terminach wskazanych w ustawie naszego wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, o zasądzenie kosztów postępowania od Samorządowego Kolegium Odwoławczego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie podniosło takie same argumenty jak w skardze wniesionej poprzednio. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej zwaną "P.p.s.a.", ogranicza się do badania zgodności orzeczenia z prawem. Nadto, zgodnie z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W związku z tym, że w dniu [...] r. w niniejszej sprawie zapadł już prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie (sygn. akt II SA/Sz 757/16) przystępując do rozpatrzenia sprawy obecny skład orzekający Sądu związany jest treścią prawomocnego wyroku, a tym samym wyrażoną w nim oceną prawną. W pojęciu tym mieści się zarówno ocena poczynionych przez organ ustaleń faktycznych, jak i ocena wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego. Konsekwencją takiej oceny są wskazania Sądu co do dalszego postępowania organów administracyjnych. Ponownie rozpatrując sprawę Sąd nie może formułować nowych ocen prawnych, odmiennych, czy sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się im w pełnym zakresie. Powyższe oznacza, że Sąd, po raz drugi rozpoznając sprawę ze skargi Stowarzyszenie z siedzibą w D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy D. Nr [...] z dnia [...] r. ustalającej na rzecz A. Spółki z o. o. w W. środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie jednej elektrowni wiatrowej typu General Electric GE o mocy 2,5 MW, zlokalizowanego w miejscowości W., gm. D. na działkach nr ew. [...], zobligowany był przede wszystkim do kontroli, czy organ administracji ponownie wydając rozstrzygnięcie, zastosował się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, zawartych we wskazanym, wcześniejszym, orzeczeniu Sądu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie i na Sądzie może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. np. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, Lex 44392). W niniejszej sprawie stan faktyczny, ani stan prawny nie uległy zmianom, a więc aktualna pozostaje ocena okoliczności faktycznych i wykładnia przepisów prawa wyrażona we wcześniejszym wyroku. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wykonało zalecenia Sądu zawartego w wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Szczecinie z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 757/16. W ww. wyroku Sąd wskazał, że ponownie rozpatrują wniosek Stowarzyszenie z dnia 9 października 2015 r. Kolegium rozważy, czy skarżący posiada status strony w niniejszym postępowaniu, czy też jako organizacja społeczna spełnia określone w art. 31 § 1 K.p.a. przesłanki do inicjowania postępowania nieważnościowego. Lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz orzeczenia ją poprzedzającego wskazuje, że Kolegium nie poczyniło żadnych ustaleń w zakresie wskazanym przez Sąd. Mimo tego wydało orzeczenie o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji. Rozstrzygnięcie o takiej treści byłoby prawidłowe, gdyby Kolegium ustaliło i wykazało, że skarżące Stowarzyszenie nie należy do podmiotów, którym przysługuje prawo do skutecznego żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy D. Nr [...] z dnia [...] r. Przy takich ustaleniach, skoro postępowanie nieważnościowe zostało wszczęte, prawidłowym jego zakończeniem byłoby orzeczenie o jego umorzeniu, na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Jednak z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że przyczyną umorzenia postępowania nie było stwierdzenie, iż skrzące Stowarzyszenie nie jest legitymowane do żądania stwierdzenia nieważności ww. decyzji lecz istnienie w obrocie prawnym decyzji tegoż Kolegium z dnia [...] r., wydana po rozpatrzeniu odwołania: Z. Z., Ł. S., J. i B. M., B. i H. Ś. i utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] r. Według Kolegium okoliczność, że wniosek skarżącego Stowarzyszenia dotyczy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy wydana została decyzja organu II instancji, przesądza o jego bezprzedmiotowości. Ze stanowiskiem Kolegium nie sposób się zgodzić. Zdaniem Sądu w okolicznościach opisanych przez Kolegium nie zachodzi żadna z przesłanek bezprzedmiotowości postępowania, tj. podmiotowa lub przedmiotowa. Skoro Kolegium nie wykazało, że skarżące Stowarzyszenie nie jest legitymowane do żądania wszczęcia postępowania nieważnościwego, to nie ma podstaw do przyjęcia bezprzedmiotowości postępowania z przyczyn podmiotowych. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi również okoliczność braku przedmiotu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, bowiem istnieje decyzja, której wniosek skarżącego Stowarzyszenia dotyczy. Zauważyć należy, że żaden z zawartych w Rozdziale 13 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego przepisów nie wskazuje, tak jak ma to miejsce w przypadku wznowienia postępowania (art. 148 § 1 K.p.a.), iż wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji musi być skierowany do decyzji drugoinstancyjnej. Oczywistym jest, że jeżeli decyzja organu I instancji dotknięta jest wadą nieważności, to również utrzymująca ją w mocy decyzja organu II instancji rażąco narusza te same przepisy oraz przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego. Jednak fakt, że decyzja organu II instancji nie została wskazana we wniosku o stwierdzenie nieważności nie przesądza jeszcze o bezprzedmiotowości postępowania nieważnościowego z przyczyn przedmiotowych. Organ odwoławczy, do którego wpłynął wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji z pominięciem decyzji organu II instancji, kierując się wyrażoną w art. 7 K.p.a. zasadą praworządności, a także mająca na uwadze zasady wynikające z treści art. 8 i 9 K.p.a., powinien objąć postępowaniem nieważnościowym decyzje obu instancji. Ewentualnie mógł zwrócić się do wnioskodawcy o wyjaśnienie, czy wniosek dotyczy również decyzji organu II instancji. Natomiast w żadnym przypadku nie miał podstaw do umorzenia wszczętego wnioskiem skarżącego Stowarzyszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jako bezprzedmiotowego. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją rozstrzygniecie wydane zostały z naruszeniem art. 153 P.p.s.a. oraz art. 105 § 1 K.p.a., które to naruszenia kwalifikować należy jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzone przez Sąd naruszenia prawa procesowego prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz orzeczenie ją poprzedzające należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej wyżej ustawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ powinien wydać decyzję nie naruszając art. 153 P.p.s.a., to znaczy winien uwzględnić wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 października 2016 r. i wydać decyzję po wyjaśnieniu statusu skarżącego Stowarzyszenia w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] r. W decyzji organ ma obowiązek uwzględnić również wskazania zawarte w treści uzasadnienia niniejszego wyroku.