II SA/Sz 941/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza D. z dnia [...] nr [...]. Burmistrz decyzją z dnia [...] odmówił K. S. przyznania świadczenia wychowawczego na K.S.. Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu [...] r. K. S. wniosła o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w wieku poniżej 18 roku życia. Organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza [...] zł miesięcznie, a jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza [...] zł. Burmistrz ustalił, że rodzina wnioskodawcy składa się z 2 osób, a jej dochód w roku [..] wyniósł [..] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje miesięcznie kwotę [...] zł, która przekracza kryterium dochodowe ustanowione w art. 5 ust. 3 wskazanej ustawy. K. S. odwołała się od tej decyzji podnosząc, że wyliczony w niej dochód na jednego członka rodziny został zawyżony. W [...] r. jej dochód z pracy jako samotnej matki wyniósł [...] zł, alimenty na syna w kwocie [...] zł miesięcznie zaczęła otrzymywać od [...] r. na jednego członka rodziny wyniósł zatem [...] zł ([...] zł : 12 miesięcy =[...] : 2 osoby = [...] zł), wobec czego przysługuje jej świadczenie wychowawcze. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania - utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Jako materialną podstawę rozstrzygnięcia Kolegium wskazało art. 2 pkt 11, art. 4,5,13,18,28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195) oraz art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114 z późn. zm.). W uzasadnieniu decyzji Kolegium między innymi podniosło, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza [...] zł miesięcznie. Wskazując, że zgodnie z art. 2 tej ustawy, weryfikacji dochodu dokonuje się w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, organ wyjaśnił znaczenie pojęcia dochód rodziny oraz jakie przychody składają się na dochód. W ocenie SKO organ I instancji w prawidłowy sposób obliczył dochód rodziny wnioskodawczyni. Dochód odwołującej się za rok [..] w wysokości [...] zł pomniejszono o składki na ubezpieczenia społeczne odliczone od dochodu w kwocie [...] zł, o składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...] zł oraz należny podatek w kwocie [..] zł. Uzyskaną kwotę, tj. [...] zł podzielono przez 12 miesięcy, co dało kwotę miesięcznego dochodu rodziny w wysokości [...] zł. Do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu rodziny doliczono kwotę świadczenia alimentacyjnego otrzymanego w pierwszym miesiącu następującym po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, tj.[...] zł. Powyższe - zdaniem Kolegium - wynika z przepisu art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że "przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych." Dochody te zsumowano ( [...]zł), otrzymany dochód w kwocie [...] podzielono przez , co daje kwotę [..] zł i oznacza, że miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, tj. kwotę [...] zł. Nie zgadzając się z powyższą decyzją ostateczną K. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazując na błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieprawidłowym ustaleniu dochodu rodziny i podnosząc, że wyliczony w niej dochód na jednego członka rodziny został zawyżony. Skarżąca wyjaśniła (identycznie jak uprzednio w odwołaniu od decyzji organu I instancji), że w [...] r. jej dochód z pracy jako samotnej matki wyniósł [...] zł, alimenty na syna w kwocie [...] zł miesięcznie zaczęła otrzymywać od listopada [...] r. na jednego członka rodziny wyniósł zatem [...] zł ([...] zł : 12 miesięcy =[...] : 2 osoby = [...] zł), wobec czego przysługuje jej świadczenie wychowawcze. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Sądowa kontrola legalności, dokonana w granicach rozstrzygania zakreślonych w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), określanej dalej: "P.p.s.a." wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają w istotny sposób prawo materialne. Przedmiotem sprawy administracyjnej zainicjowanej wnioskiem K.S. z dnia 5 kwietnia 2016 r. było świadczenie wychowawcze określone w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195), zwanej dalej także "ustawą". W niniejszej sprawie bezsporne jest, że rodzina skarżącej składa się z 2 osób, że dziecko w momencie złożenia wniosku jak i w dacie zaskarżonej decyzji nie miało ukończonych 18 lat. Jak wynika to z art. 4 ust. 2 i 3 oraz art. 5 ust. 1 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia, w wysokości [...] zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. W art. 5 ust. 3 i 4 ustawa wprowadziła kryterium dochodowe w odniesieniu do pierwszego dziecka stanowiąc, że świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...] zł, a jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...] zł. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 14, ilekroć w ustawie jest mowa o pierwszym dziecku - oznacza to jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18 roku życia; w przypadku dzieci urodzonych tego samego dnia, miesiąca i roku, będących najstarszymi dziećmi w rodzinie w wieku do ukończenia 18 roku życia, pierwsze dziecko oznacza jedno z tych dzieci wskazane przez osobę, o której mowa w art. 4 ust. 2. Wskazać też trzeba na art. 48 ust. 1 i 2 ustawy, który stanowi, że: "1. Pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy się dnia 30 września 2017 r. 2. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu." Jak wynika to z przywołanych wyżej przepisów, w przypadku wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, istotną okolicznością wymagającą rozstrzygnięcia jest ustalenie dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę. Ustawa w art. 2, zawierającym tzw. słowniczek definiuje wyrażenia w niej zawarte. Między innymi określa, że ilekroć w niej jest mowa o: "1) dochodzie - oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych; 2) dochodzie członka rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1 - 3; 3) dochodzie dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego - oznacza to przeciętny miesięczny dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1 - 3; 4) dochodzie rodziny - oznacza to sumę dochodów członków rodziny" Z cytowanego art. 2 pkt 1 - 4 ustawy oraz z pozostałych punktów tego artykułu wynika, że tylko w przypadku definicji dochodu, ustawa odsyła do rozumienia tego pojęcia określonego w ustawie o świadczeniach rodzinnych. W pozostałym zakresie objętym art. 2, ustawa posługuje się definicjami własnymi, a w tym definicją utraty dochodu (pkt. 19) i definicją uzyskania dochodu (pkt 20), co uszło uwadze Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Organ odwoławczy w uzasadnieniu prawnym swojej decyzji dokonał nadinterpretacji art. 2 ustawy stwierdzając, że: "zgodnie z art. 2 tej ustawy, weryfikacji dochodu dokonuje się w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych." Błąd ten przełożył się na nieprawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego i błędne ustalenie dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, co doprowadziło do niezgodnego z prawem rozstrzygnięcia o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego. Po pierwsze, z przyczyn wskazanych wyżej Kolegium błędnie oparło się na art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych, skoro w art. 7 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zawarte zostały zasady ustalania dochodu w przypadku uzyskania dochodu (podobnie jak i utraty dochodu). Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Stosownie zaś do art. 7 ust. 3, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Po drugie i co najważniejsze, w ustalonych zaskarżoną decyzją okolicznościach sprawy, nie tylko brak było podstaw do obliczenia dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę z zastosowaniem instytucji prawnej jaką jest "uzyskanie dochodu" w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, ale także w rozumieniu wyżej cytowanego art. 7 ust. 2 lub ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Mieć bowiem należało na względzie, że ustawodawca w art. 2 pkt 20 wyjaśnił, że ilekroć w ustawie jest mowa o uzyskaniu dochodu "oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane: a) zakończeniem urlopu wychowawczego, b) uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, e) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, f) uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, g) uzyskaniem świadczenia rodzicielskiego, h) uzyskaniem zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, i) uzyskaniem stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym". Z cytowanej definicji wynika jednoznacznie, że uzyskanie świadczenia alimentacyjnego na rzecz dziecka nie mieści się w katalogu przychodów traktowanych, jako "uzyskanie dochodu" w rozumieniu ustawy. Oznacza to, że dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie w przedmiotowej sprawie należało ustalić na ogólnych zasadach wynikających z art. 2 pkt 1-4 ustawy. Skoro Kolegium ustaliło, że dochód skarżącej obliczony z uwzględnieniem definicji dochodu w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych w [..]r. wyniósł [...] to dla ustalenia dochodu rodziny należało dodać kwotę [..] zł z tytułu świadczenia alimentacyjnego (pobranego [...] r.), a uzyskaną w ten sposób sumę dochodów członków rodziny podzielić przez 12 miesięcy, a następnie wynik podzielić przez 2 (liczba członków rodziny). W świetle powyższych rozważań stwierdzić trzeba, że rację ma skarżąca podnosząc, że przeciętny miesięczny dochód członka jej rodziny w [...] r. nie przekroczył kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 3 ustawy na kwotę [...] zł. W tym stanie sprawy Sąd stwierdził, że naruszenie prawa materialnego polegające na bezpodstawnym zastosowaniu, do obliczenia dochodu na osobę w rodzinie, przepisów dotyczących "uzyskania dochodu" doprowadziło do błędnego ustalenia, że skarżąca przekroczyła kryterium dochodowe, a w rezultacie do odmowy przyznania świadczenia wychowawczego. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu będzie dokonanie ustaleń faktycznych z uwzględnieniem powyższej oceny prawnej wyrażonej przez Sąd. Z powyższych względów, wobec zasadności skargi należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w związku z art. 135 P.p.s.a. uchylić zaskarżoną decyzję oraz dotkniętą takimi samymi naruszeniami prawa poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.