II SA/Sz 962/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Arkadiusz Windak po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z Jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego postanawia I. odmówić zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić radcę prawnego Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił, jako wniesioną z uchybieniem terminu, skargę A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] wymierzającą karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego. Postanowieniem z dnia [...] r. (doręczonym w dniu [...] r.) Sąd odrzucił jako spóźniony wniosek A.M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W dniu [...] r. skarżąca wniosła zażalenie na w/w postanowienie z dnia [...] r. i złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając wniosek oświadczyła, że nie jest w stanie ponosić kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania gospodarstwa domowego, a uchybienia które wynikły w toku postępowania uzasadniają przyznanie prawa pomocy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, że mieszka z [...]–letnim, studiującym synem w domu o pow. [...] m2, położonym w [...] (działka o pow. [...] m2 w użytkowaniu wieczystym), nie ma żadnego innego majątku ani oszczędności a comiesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł. Na dochód ten składają się alimenty otrzymywane przez syna w kwocie [...] zł i wynagrodzenie za pracę skarżącej wynoszące [...] zł brutto. Wnioskodawczyni podała, że comiesięczne wydatki ponoszone na utrzymanie domu, leki, sieciówkę jej i syna, użytkowanie wieczyste i podatek od nieruchomości, raty kredytu, wynoszą [...] zł miesięcznie. Do wniosku załączyła m. in. dokument płacowy dotyczący uzyskiwanych dochodów, dowody potwierdzające wydatki na wodę, gaz, energię elektryczną, wywóz odpadów komunalnych, potwierdzenie przelewu raty kredytu bankowego w kwocie [...] zł, dowód zakupu węgla w [...] r. za kwotę [...] zł, potwierdzenie przelewu kwoty [...] zł na rzecz Uniwersytetu [...] w [...] r. przez syna skarżącej. W odpowiedzi na zarządzenie Sądu z dnia [...] r. wnioskodawczyni oświadczyła, że dom będący jej własnością jest domem [...] do kapitalnego remontu który odziedziczyła po matce, a dwa liczniki na energię elektryczną pozostały z czasów powojennych i stan ten istnieje do dnia dzisiejszego ponieważ wymiana dwóch liczników na jeden wymagałaby zmiany instalacji elektrycznej na co skarżącej nie stać. Skarżąca oświadczyła, że nie wynajmuje żadnej części domu. Przedłożyła wyciągi ze swojego rachunku bankowego i rachunku bankowego syna, zaświadczenie z Uniwersytetu, że syn jest studentem [...] roku jednolitych niestacjonarnych studiów magisterskich na kierunku [...], a czesne za semestr wynosi [...] zł, zaświadczenie z [...] Uniwersytetu Technologicznego w [...] Wydział [...] że syn jest studentem [...] roku studiów stacjonarnych I stopnia na kierunku [...], zawiadomienie o wypowiedzeniu wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego i jedną fakturę za leki na kwotę [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1, 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Zgodnie z art. 199 ww. ustawy, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasadą jest zatem ponoszenie kosztów postępowania przez strony, a zwolnienie od obowiązku ponoszenia tych kosztów jest wyjątkiem od zasady i może mieć miejsce tylko w ściśle określonych przypadkach. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową i dlatego może być stosowane jedynie wtedy, gdy strona nie posiada żadnych możliwości finansowych poniesienia kosztów postępowania, lub posiada środki bardzo ograniczone zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe obciążające skarżącą wynoszą [...] zł, tyle bowiem wynosi wpis od zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z przedłożonych dowodów wynika, że skarżąca w [...] r. uzyskała dochód netto w kwocie [...] zł, w [...] r. w kwocie [...] zł, we [...] zł, zatem dochód ten jest wyższy od wskazanego w urzędowym formularzu ([...]zł brutto). Z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że comiesięczne wydatki na utrzymanie domu i inne stałe wydatki wynoszą ok. [...] zł (woda [...] zł, wywóz odpadów [...] zł, energia elektryczna ok. [...] zł, gaz ok. [...] zł, kredyt bankowy [...] zł). Oprócz tego skarżąca ponosi koszty zakupu opału, płaci opłatę z tytułu użytkowania wieczystego gruntu i podatek od nieruchomości. Skarżąca posiada dom położony w [...] i wraz z synem uzyskuje stałe dochody w kwocie ok. [...] zł netto miesięcznie. Syn skarżącej studiuje na odpłatnych studiach. Ponadto wydatki jakie ponosi skarżąca za dostawę wody, energii elektrycznej gazu, wywóz odpadów są stosunkowo wysokie zważywszy na fakt, że w domu tym mieszkają tylko dwie osoby. Wysokość tych wydatków nie wskazuje, by skarżąca znajdowała się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z dnia 27 maja 2008 r. sygn. akt I FZ 160/08). W ocenie Sądu skarżąca będzie w stanie uiścić wpis sądowy od zażalenia a także dalsze ewentualne koszty sądowe z własnych środków finansowych. Natomiast uzasadniony jest wniosek w części dotyczącej ustanowienia radcy prawnego bowiem skarżąca nie będzie w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia i wydatków pełnomocnika z własnych środków finansowych bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie oraz syna. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 254 § 1 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji postanowienia.