II SA/Sz 965/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Asesor WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2008r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przejęcia samochodu na rzecz Skarbu Państwa I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. W dniu 17.05.2006 r. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego zostały przekazane akta sprawy dotyczące nieodebranego i zabezpieczonego w dniu 18.07.2005 r., na parkingu strzeżonym w Zakładzie Mechaniki Pojazdowej J P., (...), pojazdu marki FIAT 126p, numer rej. (...)- będącego własnością J. S. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia (...) Nr (...), na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdu (Dz.U. Nr 134, poz. 1133 z późn. zm.) oraz art. 130 a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz.U. Nr 98, poz. 602 z późn. zm.) wszczął postępowanie w sprawie przejęcia należącego do J S pojazdu marki FIAT 126p numer rej. (...), na rzecz Skarbu Państwa. Na podstawie zgromadzonego w trakcie postępowania materiału dowodowego Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał w dniu (...) decyzję Nr (...), w której orzekł o przejęciu wymienionego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Od decyzji tej J S. odwołał się wnosząc o uchylenie jej w całości i kwestionując zasady przejęcia samochodu. Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia (...) numer (...), wydaną na podstawie art.138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż zgodnie z dyspozycją § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdu (Dz.U. Nr 134, poz. 1133 z późn. zm.) podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu powiadamia o tym niezwłocznie właściciela pojazdu w przypadku usunięcia pojazdu w trybie określonym art. 130 a ust. 1-3 ustawy. Z akt sprawy nie wynika by takie powiadomienie było właścicielowi doręczone. W materiale dowodowym brak jest potwierdzenia odbioru powiadomienia z dnia (...) Nr Ldz. (...). Wynika natomiast, że organ, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu (Posterunek Policji w T.) pomimo monitowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego (pismo z (...)) nie dołączył do akt sprawy tak ważnego dowodu jak zwrotne potwierdzenie odbioru powiadomienia właściciela pojazdu o jego usunięciu. Brak tego dowodu w sprawie uniemożliwia wydanie orzeczenia w sprawie przepadku, dlatego też uchylono zaskarżoną decyzję i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia z koniecznością uzupełnienia brakującego dowodu, który przesądza o skutecznym orzeczeniu w sprawie. Powyższa decyzja została zaskarżona przez J S do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący wniósł o uchylenie wydanych decyzji I i II instancji, ponownie kwestionując zasadność przejęcia samochodu, gdyż jego zdaniem nie został on zatrzymany na drodze publicznej, a na terenie prywatnym. Wniósł także o stwierdzenie: naruszenia przepisów postępowania, naruszenia sfery dóbr materialnych i niematerialnych, bezczynności i opieszałości administracji, przewlekłości postępowania, a także między innymi o rozstrzygnięcie w przedmiocie roszczeń odszkodowawczych, przywrócenia stanu poprzedniego, zwolnienia spod egzekucji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie pełnomocnik organu wniósł o połączenie do wspólnego rozpoznania wszystkich skarg J S wniesionych do Sądu (skarg na decyzje wydane w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153 poz.1270 z późn.zm.). Skarga okazała się zasadna, choć nie z przyczyn w niej podniesionych. Przepis art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego upoważnia organ odwoławczy do wydania decyzji kasacyjnej tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Zagadnienie dopuszczalności podjęcia przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej może być zatem rozważane na płaszczyźnie postępowania wyjaśniającego (dowodowego), przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji, co z kolei wymaga odniesienia się do wyznaczonego przepisami Kodeksu zakresu postępowania dowodowego przed organem drugiej instancji. Zgodnie z art. 136 Kpa organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. W świetle art.138 § 2 Kpa organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości ma miejsce w szczególności wówczas, gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego. Przyjęcie, że granice postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym są określone przepisem art. 136 i art.138 § 2 prowadzi do wniosku, że braki w postępowaniu dowodowym przeprowadzonym przez organ pierwszej instancji w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną odwołaniem decyzją tego organu, mogą być usunięte i uzupełnione przez organ drugiej instancji w granicach określonych w tych przepisach. Skoro organ odwoławczy wskazał, że w aktach sprawy brak jest jedynie jednego dokumentu pochodzącego od organu, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu (Posterunek Policji w T), a mianowicie dowodu doręczenia powiadomienia właścicielowi pojazdu o jego usunięciu, nie ulega wątpliwości, iż uzupełnienie postępowania dowodowego poprzez uzyskanie tego dokumentu i do tego od wiadomego organu, mieści się w granicach określonych w art.136 Kpa, a więc organ odwoławczy mógł takie postępowanie dowodowe przeprowadzić we własnym zakresie. Tym samym nie było podstaw do zastosowania art. 138 § 2 Kpa. Wydanie decyzji kasacyjnej bez wykazania podstaw określonych w art. 138 § 2 Kpa stanowi naruszenie wskazanego przepisu postępowania i może mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a więc wyczerpuje przesłanki uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.). Fakt uchylenia decyzji z przyczyn naruszenia przepisów postępowania administracyjnego powoduje, że Sąd nie rozstrzyga sprawy pod kątem merytorycznym. Należy także zauważyć, że Sąd bada jedynie czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, nie orzeka natomiast w przedmiocie roszczeń odszkodowawczych, przywrócenia stanu poprzedniego, zwolnienia spod egzekucji, czy też stwierdzenia opieszałości organów. Uchylenie przez wojewódzki sąd administracyjny jedynie decyzji organu drugiej instancji oznacza, że wydana w danym postępowaniu administracyjnym decyzja organu pierwszej instancji pozostaje w obrocie prawnym. Sprawa wraca zaś do organu odwoławczego, który wydał uchyloną decyzję i który obowiązany jest ponownie przeprowadzić postępowanie odwoławcze i rozstrzygnąć sprawę zgodnie z oceną i wskazaniami sądu zawartymi w uzasadnieniu wyroku. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy winien ocenić w pierwszej kolejności czy istniały podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, a następnie czy postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ I instancji i ewentualnie uzupełnione przez organ II instancji, pozwoli ocenić czy usunięcie pojazdu z drogi nastąpiło w trybie art. 130a ust.1 lub 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn.zm.), a tym samym czy istnieją podstawy do przejęcia pojazdu na podstawie art. 130a ust.10 ww. ustawy i w konsekwencji podjąć decyzję w oparciu o art.138 Kpa. Ustosunkowując się do wniosku organu odwoławczego o połączenie spraw ze skarg J S (których przedmiotem są później wydane decyzje w sprawie przejęcia tego samego pojazdu) do łącznego rozpoznania Sąd zauważa, że art. 111 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazuje przykład fakultatywnego połączenia spraw w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, a mianowicie jeżeli pozostają one ze sobą w związku. Sprawy mogą być ze sobą w związku faktycznym lub prawnym. Związek faktyczny dotyczy w szczególności materiału dowodowego sprawy (okoliczności faktycznych), zaś związek prawny dotyczy treści stosunków prawnych łączących różne podmioty. O tym, czy sprawy mają być połączone w celu ich łącznego rozpoznania lub rozstrzygnięcia decyduje skład orzekający w sprawie, na podstawie całokształtu materiału dowodowego sprawy. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się wskazania dla połączenia skarg J S do łącznego rozpoznania. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c i art.152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.