II SA/Sz 969/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędziowie: Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka/spr./ Sędzia WSA Maria Mysiak Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego o d d a l a skargę Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 37k ust. 1 i art. 37l ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) w zw. z art. 29 ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych z dnia 30 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 120, poz. 1252) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Starosta odmówi M. S. przyznania świadczenia przedemerytalnego. Uzasadniając swoje stanowisko organ pierwszej instancji wskazał, że ww. nie spełnił warunków zawartych w art. 71 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, uprawniających o nabycia świadczenia przedemerytalnego, albowiem w okresie 18 miesięcy, poprzedzającym zarejestrowanie się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, zatrudniony był jedynie przez okres [...] dni, a nie, jak wymaga tego art. 71 ust. 2 ww. ustawy, przez okres co najmniej 365 dni. Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem, M. S. złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie mu świadczenia przedemerytalnego. Uzasadniając swój wniosek odwołujący się podniósł, że w ciągu [...]miesięcy poprzedzających dzień rejestracji był zatrudniony przez okres [...]miesięcy, a pracę utracił z przyczyn ekonomicznych, leżących po stronie pracodawcy, przepracowanie z kolei następnych [...]miesięcy było niemożliwe ze względu na trudną sytuację na rynku pracy, panującą w powiecie. Ponadto, odwołujący się podkreślił, że, w jego przekonaniu, przy rozpatrzeniu niniejszej sprawy organ pierwszej instancji winien wziąć pod uwagę nie tylko przepisy prawa, ale także aspekt społeczny i humanitarny, albowiem wobec nieprzyznania spornego świadczenia pozostanie on bez środków do życia. M. S. poniósł też, że ww. decyzja Starosty narusza art. 62 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, który stanowi, że, cyt.: "każdy obywatel pozostający bez pracy nie z własnej winy i niemający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego." Decyzją z dnia [...]r. o nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w zw. z art. 29 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych, Wojewoda, po rozpatrzeniu ww. odwołania, orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że na podstawie akt sprawy ustalono, iż strona uzyskała status osoby bezrobotnej od dnia [...]r. z prawem do zasiłku od dnia [...]r., a następnie utraciła ten status i zasiłek dla bezrobotnych z dniem [...]r., ponieważ zrezygnowała z rejestracji w urzędzie pracy. W dniu [...]r. M. S. ponownie zgłosił się do urzędu pracy i złożył wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego wraz z dokumentami, potwierdzającymi okres uprawniający do emerytury. Na tej podstawie, decyzją z dnia [...]r. organ pierwszej instancji nadał ww. status bezrobotnego od dnia [...]r. oraz odmówił przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Następnie organ drugiej instancji wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 2 i ust. 3 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, uprawnienia do świadczenia przedemerytalnego osób, które zarejestrowały się w urzędzie pracy do dnia przejęcia przez ZUS przyznawania i wypłaty tych świadczeń, ustalane są na zasadach określonych w przepisach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zgodnie natomiast z treścią art. art. 37k ust. 1 wymienionej ustawy, świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku pod warunkiem, że osoba ta spełnia takżwe warunki wymienione w tym przepisie. Jednocześnie, Wojewoda podkreślił, że konieczność spełnienia przez bezrobotnego warunków do otrzymania prawa do zasiłku dla bezrobotnych jest jednym z podstawowych wymogów, które jednak muszą być spełnione łącznie, albowiem art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie stanowi samoistnej podstawy do przyznania prawa do przez bezrobotnego świadczenia przedemerytalnego. W dalszym ciągu uzasadnienia omawianej decyzji organ odwoławczy, przytaczając treść art. 73 i 71 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, podkreślił, że odwołujący nie spełnił warunków wskazanych w ww. przepisach, ponieważ w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji udokumentował okres uprawniający do zasiłku wynoszący jedynie [...]dni, a nie jak wymaga ustawodawca 365 dni. Mając na uwadze powyższe, w przekonaniu Wojewody, rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wydane zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, co uzasadniało utrzymanie go w mocy. W skardze na powyższą decyzję, skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący wniósł o jej uchylenie, jako wydanej z naruszeniem art. 67 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W przekonaniu skarżącego, organ odwoławczy powielił stanowisko organu pierwszej instancji, nie przeprowadzając analizy jego sprawy pod kątem wskazanego powyżej artykułu Konstytucji i tym samym bezzasadnie pozbawił go zabezpieczenia społecznego. Ponadto, w skardze podkreślono, że Wojewoda poprzestał jedynie na omówieniu przepisów ustawy, nie uwzględniając okoliczności utraty przez skarżącego pracy, tego, że do uzyskania spornego świadczenia zabrakło mu jedynie pięciu miesięcy, a także dramatycznej sytuacji na rynku pracy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy te sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, że decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego taką wadliwą decyzję - w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia - poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji ostatecznej, dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, doprowadziła do stwierdzenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych ( Dz. U. Nr 120, poz. 1252) "osoby, które do dnia przejęcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznawania i wypłaty świadczeń przedemerytalnych zarejestrowały się w urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, nabywają to prawo na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu poprzedzającym dzień wejścia w życie niniejszej ustawy (ust. 2). Powiatowe urzędy pracy do dnia przejęcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznawania i wypłaty świadczeń przedemerytalnych ustalają i wypłacają świadczenia przedemerytalne osobom zarejestrowanym w powiatowych urzędach pracy do dnia przejęcia na zasadach określonych w przepisach ustawy, o której mowa w ust. 2." (ust. 3 ww. przepisu). Przepis art. 37k ust. 1 ww. ustawy stanowi natomiast, że "świadczenie przedemerytalne przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 9 (nieznajdującego zastosowania w niniejszej sprawie), osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku jeżeli: 1) osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, lub 2) do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn, lub 3) do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, lub 4) do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 34 lata dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. 2002 r. Nr 9, poz. 85, Nr 127, poz. 1088 i Nr 155, poz. 1287), lub 5) zakończyła okres zatrudnienia, o którym mowa w art. 19 ust. 2a, i w wyniku zaliczenia go do okresu uprawniającego do emerytury spełnia warunki określone w pkt 1, 3 lub 4. Jak wynika zatem z powyższych uregulowań, świadczenie przedemerytalne może być przyznane osobie spełniającej nie tylko warunki do przyznania statusu bezrobotnego ale także prawa do zasiłku, z zastrzeżeniem spełnienia także warunków wymienionych powyżej. Tymczasem, jak stanowi art. 71 ust. 1 i 2 aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 99, poz. 1001) prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, jeżeli w okresie 18 miesięcy, poprzedzających dzień zarejestrowania, był zatrudniony łącznie przez okres co najmniej 365 dni. Z materiałów zgromadzonych w niniejszej sprawie wynika, że skarżący nie spełnia tego warunku, albowiem w okresie 18 miesięcy, poprzedzających dzień rejestracji, tj. [...]r., udokumentował okres uprawniający do zasiłku wynoszący jedynie [...]dni. Ustaleń tych zresztą M. S. nie kwestionuje, zarzucając jedynie organom, że nie uwzględniły podnoszonych przez niego okoliczności utraty pracy oraz trudności z jej znalezieniem. Zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie, gdyż w świetle obowiązujących przepisów nie ma możliwości przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego w drodze wyjątku, w przypadku niespełnienia przez bezrobotnego warunków wskazanych w przytoczonych przepisach. Organy administracji nie mają więc, w takich sprawach, możliwości stosowania zasad uznaniowości i uwzględniania sytuacji osobistej lub materialnej strony lub okoliczności obiektywnych, dotyczących, np.: trudnej sytuacji panującej na rynku pracy. Za nietrafny uznać należy także, podniesiony w skardze, zarzut naruszenia 67 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U Nr 78, poz. 483). Zgodnie bowiem z jego treścią tego artykułu obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa (tj. obowiązująca aktualnie ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). A zatem, jeżeli dana osoba nie spełnia warunków przewidzianych w ww. akcie prawnym, np.: do przyznania zasiłku dla bezrobotnych, świadczenia przedemerytalnego, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, lub innego świadczenia przewidzianego w tej ustawie, nie można uznać, że nastąpiło naruszenie ww. art. 62 ust. 2 Konstytucji. Nie znajdując, w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa materialnego, jak również podstaw do stwierdzenia, iż wydana ona została z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu co najmniej mogącym mieć istotny wpływ na jej wynik, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270).