II SA/Sz 971/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia WSA Alicja Polańska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 listopada 2013r. sprawy ze skargi Spółki A. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie sporządzenia i dostarczenia kopii dokumentów oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej, działając na podstawie art. 216 § 1, § 2 w zw. z art.179 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, odmówił Spółce A. sporządzenia i doręczenia kopii dokumentów w postaci materiałów przekazanych przez Prokuraturę Apelacyjną w sprawie [...] tj. kopii protokołów przesłuchań przedstawiciela Politechniki A.S. z dnia [...], ze względu na interes publiczny. Na wstępie organ wyjaśnił, że wnioskowane przez Spółkę A. dokumenty zostały włączone, postanowieniem z dnia [...] przez Dyrektora Izby Celnej, do akt postępowania wszczętego z urzędu przez ten organ, w sprawie wydania Spółce A. zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Wskazany materiał dowodowy został przekazany organowi przez Prokuraturę Apelacyjną. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał na zasadę ogólną wynikającą z art. 178 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którą organ podatkowy obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy. Odstępstwo od wskazanej zasady przewiduje przepis art. 179 Ordynacji podatkowej stanowiąc, że zasada umożliwiająca stronie przeglądanie akt sprawy nie ma zastosowania do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów objętych ochroną tajemnicy państwowej a także innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączył z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Organ podał, iż dokumenty o które wnioskuje Spółka zostały wyłączone z akt postępowania postanowieniem z dnia [...] ze względu na interes publiczny. W ocenie organu, w pojęciu interesu publicznego, o którym mowa w art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej, mieści się także dobro prowadzonego śledztwa. Ujawnienie przestępstw i skuteczne ściganie sprawców, jako element bezpieczeństwa i porządku publicznego, leży w interesie całego społeczeństwa. Potrzeba ochrony tego dobra, stanowi uzasadnienie dla ograniczenia stronom dostępu do niektórych dokumentów z akt sprawy podatkowej. Ponadto, organ powołał się na pismo z dnia [...]. Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej, w którym prokurator nie wyraził zgody na udostępnianie stronom postępowania protokołów przesłuchań świadków i podejrzanych. Na powyższe postanowienie Spółka A. złożyła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz zarzucając naruszenie art. 179 Ordynacji podatkowej, art. 93 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 123 i art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej. Spółka podniosła, że samo przekazanie akt postępowania przygotowawczego, które kieruje się zasadą niejawności, nie uzasadnia odmowy wglądu do akt dla strony. Nadto, organ nie przeprowadził wnikliwiej analizy stanu sprawy i nie uzasadnił rzeczywistej podstawy ograniczenia stronie dostępu do akt. Postanowieniem z dnia [...] nr [...], wydanym na podstawie art. 216 § 1 i § 2, art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...]. Wyrokiem z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 95/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] wskazując, iż w wydaniu zaskarżonego postanowienia brał udział pracownik organu podlegający wyłączeniu na podstawie art. 130 § 1 pkt 6 w zw. z art. 221, art. 239 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie art. 216 § 1 i § 2, art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 ustawy Ordynacja podatkowa, po rozpoznaniu zażalenia Spółki A., utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów strony wyjaśnił, że nie jest możliwym dokonanie szczegółowej analizy treści wyłączonych dokumentów oraz możliwości ich oddziaływania na sferę interesu publicznego, gdyż przedstawienie takiej analizy spowodowałaby iluzoryczność tajemnicy ich treści. Przepis art. 129 ustawy Ordynacja podatkowa, wymaga ujawnienia motywów rozstrzygnięcia kwestii procesowej na niekorzyść strony, ale obowiązek zachowania tajemnicy państwowej lub ochrona interesu publicznego nie pozwala na ujawnienie niektórych dokumentów. Organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji dokonał uzasadnienia prawnego oraz faktycznego poprzez wskazanie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, wyjaśnił ich treść oraz wskazał istnienie obowiązku ochrony interesu publicznego wynikającego ze śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Apelacyjną. Dyrektor Izby Celej podał, że Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w piśmie z dnia [...] poinformował organ, że śledztwo nie zostało zakończone i jest przedłużone do dnia [...]. Spółka A. nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem zaskarżyła je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie. W skardze postawiła zarzut naruszenia: - art. 179 ustawy Ordynacji podatkowej, poprzez błędne zastosowanie przepisu i błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż w sprawie występuje przesłanka interesu publicznego, uzasadniająca wydanie zaskarżonego postanowienia, podczas gdy według wiedzy skarżącej, w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka uzasadniająca ograniczenie prawa strony dostępu do akt sprawy; - art. 217 § 1 pkt 4 oraz art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez zaniechanie wskazania podstawy prawnej wydanego postanowienia i w konsekwencji zaniechanie zawarcia uzasadnienia prawnego wydanego postanowienia; - art. 93 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez oparcie podstawy orzeczenia na wewnętrznym piśmie Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej; - art. 217 § 2 ustawy Ordynacji podatkowej, poprzez zaniechanie sporządzenia uzasadnienia faktycznego w sprawie, w szczególności poprzez niewskazanie żadnych okoliczności wyjaśniających ocenę organu; - art. 123 w zw. z art. 178 ustawy Ordynacji podatkowej, poprzez naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że w myśl art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. , poz.1270 ze zm.) - ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią konsekwencję oceny prawnej, dotyczą sposobu działania organu w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie uprzednio popełnionych błędów. Ponownie orzekając w niniejszej sprawie sąd miał na względzie ocenę prawną oraz wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 95/13, uchylającym postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]. Sąd badając w tym kontekście zaskarżone postanowienie stwierdził, że organ II instancji rozpoznając ponownie sprawę, uwzględnił zalecenia wynikające z uzasadnienia powołanego wyroku i wydał orzeczenie odpowiadające przepisom art. 221 i art. 239 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa bez naruszenia art. 130 § 1 pkt 6 tej ustawy. Postanowienie organu odwoławczego wydane zostało bowiem przez ten sam organ, który wydał postanowienie I instancji ale z wyłączeniem pracownika który je podpisał. Przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem była odmowa sporządzenia i doręczenia kopii dokumentów z akt sprawy dotyczącej wydania Spółce A. zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Do postępowania tego, stosownie do art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), dalej zwanej "O.p.". Zgodnie z zasadą jawności postępowania podatkowego wobec stron, sprecyzowaną w art. 178 § 1 O.p., strona ma prawo do wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, przy czym prawo to przysługuje też po zakończeniu postępowania. W myśl § 3 cytowanego artykułu strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów. Omawiana zasada jawności doznaje ograniczenia w art. 179 § 1 O.p., zgodnie z którym, przepisów art. 178 O.p. nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. W przedmiotowej sprawie organy celne odmówiły Spółce A. zapoznania się ze znajdującymi się w aktach sprawy dokumentami i sporządzenia z nich notatek, powołując się na interes publiczny. Pojęcie "interesu publicznego" jest zwrotem niedookreślonym, dlatego też obowiązkiem organu jest wskazanie w realiach konkretnej sprawy, w czym upatruje interesu publicznego i jaka jest jego treść. Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił w zaskarżonym postanowieniu, że pod pojęciem "interesu publicznego" mieści się dobro prowadzonego śledztwa w sprawie [...] prowadzonej przez Prokuraturę Apelacyjną. Zdaniem sądu, nie sposób podważyć stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu, iż "interesem publicznym" w rozumieniu art. 179 Ordynacji podatkowej, w rozpoznawanej sprawie jest właśnie dobro śledztwa. W interesie publicznym leży, aby organy celne prowadząc postępowanie wobec skarżącej Spółki nie ujawniły danych innych podmiotów, w tym zgromadzonych w postępowaniu przygotowawczym przez organy prokuratury. Szczegółowa analiza i uzasadnienie zaistnienia przesłanki interesu publicznego, czego domaga się skarżąca, niweczyłoby właśnie ochronę tego dobra, gdyż ujawniłoby dane objęte odmową ich udostępnienia. Co prawda organ, jak sam przyznał w zaskarżonym postanowieniu, kierował się stanowiskiem Prokuratury Apelacyjnej, jednakże oczywiste jest, że to prokurator może najlepiej ocenić, czy wydanie takich dokumentów stronie postępowania kontrolnego może zagrażać dobru prowadzonego przez niego śledztwa. W tej sytuacji organ celny nie mógł, wbrew wyraźnemu zastrzeżeniu Prokuratora, udostępnić skarżącej wzmiankowanych dokumentów. Z tych powodów sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących oparcia podstawy orzeczenia na wewnętrznym piśmie Prokuratora i naruszenia art. 93 ust. 1 Konstytucji RP. Przypomnieć trzeba, że zgodnie z tym przepisem uchwały Rady Ministrów oraz zarządzenia Prezesa Rady Ministrów i ministrów mają charakter wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki organizacyjnie podległe organowi wydającemu te akty. Pismo Prokuratora w rozpoznawanej sprawie nie należy do aktów wymienionych w art. 93 ust. 1 Konstytucji, nadto nie stanowiło podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia, stąd zarzut ten należy uznać za chybiony. Sąd nie stwierdził także naruszenia przepisów art. 123, art. 178 -179, art. 217 Ordynacji podatkowej. Jak już wspomniano, wydane w sprawie postanowienie znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Zostało podjęte na podstawie prawidłowo ustalonego dla tej kwestii stanu faktycznego i zawiera wystarczające uzasadnienie faktyczne i prawne. Organ prowadzący w tej sprawie postępowanie kontrolne wskazał jednoznacznie, w czym upatruje "interesu publicznego", jako przesłanki normatywnej wydanego przez siebie postanowienia o odmowie udostępnienia dokumentów wyłączonych z akt sprawy. Zauważyć też należy, iż zaskarżone postanowienie nie było wyrazem uznania organu celnego, lecz stanowiło konsekwencję wcześniej wydanego, na podstawie art. 179 § 1 O.p., postanowienia z dnia [...] o wyłączeniu z akt sprawy dokumentów przekazanych przez Prokuraturę Apelacyjną, ze względu na interes publiczny. Z tych względów skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270).