II SA/Sz 972/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Iwona Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości p o s t a n a w i a: zawiesić postępowanie sądowe W dniu [...] r. T. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] uchylającą w całości decyzję Starosty Ś. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia na rzecz T. K. niezbędności wejścia na teren działki nr [...] położonej przy ul. D. w Ś. celem wykonania robót budowlanych polegających na dociepleniu ściany ganku budynku mieszkalnego nr [...] zlokalizowanego na działce nr [...] położonej przy ul. D. w Ś. i odmawiającą wejścia na teren ww. nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, że uczestnikami w niniejszym postępowaniu sądowym z mocy prawa są I. K. oraz A. L.. Pismem z dnia [...] r. T. K. poinformował Sąd o śmierci Jego małżonki i jednocześnie uczestnika postępowania – I. K. Do pisma skarżący załączył kserokopię odpisu skróconego aktu zgonu I. K. Pismem z dnia [...] r., Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał T. K. do podania czy ustaleni zostali następcy prawni po zmarłej uczestniczce postępowania – I. K., a w przypadku odpowiedzi twierdzącej o przesłanie stosownego dokumentu i podanie adresów tych osób – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem zawieszenia postępowania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie T. K. przesłał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odpis sporządzonego w formie aktu notarialnego testamentu I. K. z dnia [...] r., rep. [...], z którego jak wskazał wynika, że jest on jedynym spadkobiercą ich wspólnego mienia. Do pisma skarżący załączył również odpis sporządzonego przez siebie testamentu z dnia [...] r., rep. [...] W związku z powyższym pismem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał T. K. do przedłożenia w terminie 21 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem zawieszenia postępowania, odpisu postanowienia sądu rejonowego o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia testamentowego, ponieważ przedłożony przez skarżącego testament nie zastępuje orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku. T. K. w odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia [...] r. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z prośbą o uznanie za wystarczające przesłanych testamentów – I. K. oraz własnego – sporządzonych w formie aktów notarialnych. Skarżący wskazał, iż ww. dokumenty jednoznacznie potwierdzają, kto jest prawnym właścicielem nieruchomości przy ul. D. w Ś., tj. I. i T. K., a także wskazują kto jest prawnych następcą po ich śmierci. Takimi osobami są : - Z. K. - syn skarżącego - K. K. K. – córka Z. i G. - J. A. S. – córka Z. i G. Skarżący wskazał, że treść tych dokumentów w księgach wieczystych będzie mogła być ujawniona dopiero po śmierci obojga właścicieli, tj. I. i T. K. T. K.dodał, ze w przedmiotowej sprawie toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym chodzi nie o ustanowienie prawnych spadkobierców, lecz o współżycie sąsiedzkie i spór o to współżycie (art. 77 Kc, oraz art. 47 Prawa budowlanego). W związku z powyższym zdaniem skarżącego stawianie go przed problemem, który może być rozwiązany dopiero po jego śmierci, stanowi dla niego oczywistą krzywdę. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Postępowanie przed sądem administracyjnym toczy się według przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwanej "P.p.s.a."). Zgodnie z art. 32 P.p.s.a. w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. W myśl art. 50 P.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Z kolei zgodnie z art. 33. § 1 P.p.s.a., osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego (art. 33 § 2 P.p.s.a.). Z treści powyższych przepisów wynika, że podstawą udziału w postępowaniu sądowadministracyjnym jest ochrona interesu prawnego. Przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest kwestia możliwości wejścia na teren działki nr [...] położonej w Ś. przy ul. D., w celu wykonania robót budowlanych polegających na dociepleniu ściany ganku budynku mieszkalnego nr [...] zlokalizowanego na działce nr [...] położonej przy ul. D. w Ś. Interes prawny, który stanowi podstawę uprawnienia skarżącego do bycia stroną w niniejszym postępowaniu i wniesienia skargi wynika z przysługującego mu tytułu prawnego (współwłasności) do nieruchomości – budynku mieszkalnego nr [...] zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. D. w Ś. Z racji bycia współwłaścicielem ww. nieruchomości interes prawny posiadała w sprawie również żona skarżącego – I. K., przez co, z uwagi iż brała także udział w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją, stosownie do treści art. 33 § 1 P.p.s.a., przysługiwał jej status uczestnika postępowania z mocy prawa. Interes do bycia stroną lub uczestnikiem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego będzie przysługiwał zatem każdorazowemu właścicielowi lub współwłaścicielowi nieruchomości nr [...] położonej na działce nr [...] przy ul. D. w Ś. W związku zatem ze zgłoszoną do Sądu okolicznością śmierci I. K., jako uczestnika postępowania, kluczowe znaczenie, dla możliwości dalszego prowadzenia postępowania sądowoadministracynnego, ma ustalenie podmiotów, którym aktualnie przysługuje prawo własności wskazanej nieruchomości. Osoby takie, zgodnie z art. 33 § 2 P.p.s.a. miałyby bowiem możliwość zgłoszenia udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Skarżący w przesłanych do Sądu pismach wyjaśnił, że po śmierci żony – I. K., jest aktualnie jedynym właścicielem nieruchomości przy ul. D. w Ś., co wynika z treści przesłanego do sądu odpisu testamentu I. K. sporządzonego w formie aktu notarialnego. Dodatkowo skarżący przesłał również odpis sporządzonego przez siebie testamentu w formie aktu notarialnego. Zaznaczył, że na jego podstawie wspomnianą nieruchomość odziedziczy syn skarżącego oraz córki tego ostatniego, przy czym zgodnie z powyższymi zapisami, wszelkie zmiany w księgach wieczystych możliwe będą dopiero po śmierci skarżącego. W związku z powyższym Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 922 § 1 i 924 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm., dalej zwanej "K.c."), spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy i z tą też chwilą prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą na jedną lub kilka osób uprawnionych. Powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu (art. 926 § 1 K.c.). W myśl art. 646 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. 43, poz. 296 ze zm., dalej zwanej "K.p.c."), osoba, u której znajduje się testament, jest obowiązana złożyć go w sądzie spadku, gdy dowie się o śmierci spadkodawcy, chyba że złożyła go u notariusza. Sąd albo notariusz otwiera i ogłasza testament, gdy ma dowód śmierci spadkodawcy (art. 649. § 1 K.p.c.). O dokonanym otwarciu i ogłoszeniu testamentu sąd spadku albo notariusz zawiadamia w miarę możności osoby, których rozrządzenia testamentowe dotyczą, oraz wykonawcę testamentu i kuratora spadku. Notariusz niezwłocznie zawiadamia o tym sąd spadku, przesyłając odpis sporządzonego protokołu (art. 652 K.p.c.). Zgodnie z art. 669 K.p.c. sąd spadku, po przeprowadzeniu rozprawy, na którą wzywa wnioskodawcę oraz osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi, wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. W przypadku notariuszy, na podstawie art. 95a i 95b ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.), mogą oni również samodzielnie sporządzać akty poświadczenia dziedziczenia ustawowego lub testamentowego, z wyłączeniem dziedziczenia na podstawie testamentów szczególnych. Przed sporządzeniem aktu poświadczenia dziedziczenia notariusz spisuje protokół dziedziczenia przy udziale wszystkich osób, które mogą wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi, a także osób, na których rzecz spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne. W razie złożenia testamentu notariusz dokonuje jego otwarcia i ogłoszenia, chyba że otwarcie i ogłoszenie testamentu już nastąpiło (art. 95d powołanej ustawy). Na podstawie art. 95e § 1 ustawy Prawo o notariacie, po spisaniu protokołu dziedziczenia notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia, jeżeli nie ma wątpliwości co do osoby spadkobiercy i wysokości udziałów w spadku. Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (art. 95j ustawy). Z treści przywołanych przepisów wynika, iż dopiero prawomocne postanowienie sądu stwierdzające nabycie spadku przez spadkobierców powołanych na mocy postanowień testamentu, albo równorzędny z takim postanowieniem sądu akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza, posiadając walor aktów o charakterze deklaratoryjnym, wprowadzają domniemanie prawne, że osoba wymieniona w tego rodzaju postanowieniu bądź akcie jest spadkobiercą - od chwili śmierci spadkodawcy, legitymowanym m. in. do rozporządzania prawami, które należą do spadku. W konsekwencji dopiero na podstawie prawomocnego stwierdzenia nabycia spadku bądź aktu poświadczenia dziedziczenia, wydanego albo sporządzonego na podstawie testamentu I. K. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie tylko mógłby, ale zobowiązany byłby uwzględnić w toku dalszego postępowaniu osoby wskazane w nich, jako spadkobiercy I. K. Nie wyklucza to możliwości, iż taką osobą byłby skarżący, w skutek czego przysługiwałoby mu samodzielnie prawo własności nieruchomości przy ul. D. w Ś. Bez tego rodzaju orzeczenia lub aktu, Sąd nie może jednak przyjąć za miarodajne stanowiska skarżącego, także w świetle przedłożonego przez skarżącego testamentu sporządzonego w formie aktu notarialnego. Forma ta posiada znaczenie dowodowe wyłącznie dla sądu rejonowego lub notariusza w zakresie ustalenia praw do spadku. Dodać należy jeszcze, że błędne jest przekonanie skarżącego, iż zmiany w księgach wieczystych mogłyby nastąpić dopiero po jego śmierci. Celem prowadzenia ksiąg wieczystych, stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) jest ustalenia aktualnego stanu prawnego nieruchomości. W rozpatrywanej sprawie stan ten, w odniesieniu do nieruchomości położonej przy ul. D. w Ś., w związku z treścią powołanego wyżej art. 924 K.c., uległ zmianie wraz ze śmiercią I. K. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 3 P.p.s.a., sąd administracyjny może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli na skutek braku lub wskazania złego adresu skarżącego lub niewykonania przez skarżącego innych zarządzeń nie można nadać sprawie dalszego biegu. W związku z okolicznością, iż skarżący nie uczynił zadość wezwaniu Sądu poprzez przedłożenie odpisu postanowienia sądu rejonowego o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia testamentowego, w wyznaczonym terminie, przyjąć należy, że w niniejszej sprawie ziściła się przesłanka zawieszenia, określona w powołanym przepisie. W tym stanie sprawy, na podstawie art. 125 § 1 pkt 3 oraz art. 131 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec, jak w sentencji.