II SA/Sz 974/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia oddala skargę. Starosta S. decyzją z dnia [...] r. [...] [...] na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c i art. 76 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2016 r. poz. 645 ze zm.) orzekł o obowiązku zwrotu przez M. K. nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego (zasiłku dla bezrobotnych) za okres od dnia 9 grudnia 2014 r. do dnia 8 grudnia 2015 r. w kwocie [...]zł w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że M. K. zarejestrował się w charakterze osoby bezrobotnej w dniu 9 grudnia 2014 r., potwierdzając podpisem, że jest osobą nie zatrudnioną i nie wykonuje innej pracy zarobkowej. Ponadto w dniu rejestracji bezrobotny zapoznał się z informacją dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy i zawartymi tam prawami i obowiązkami, składając pod tą informacją swój własnoręczny podpis. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] uznano M. K. za osobę bezrobotną z dniem 9 grudnia 2014 r., a decyzją z dnia [...] r. przyznano stronie prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 9 grudnia 2014 r. Następnie decyzją z dnia [...] r. orzeczono o utracie prawa do zasiłku od dnia 9 grudnia 2015 r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania. W dniu 7 września 2016 r. wpłynęło pismo z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. Inspektorat w S. z którego wynika, że w okresie od dnia 3 grudnia 2014 r. do dnia 10 grudnia 2014 r. bezrobotny podlegał ubezpieczeniu z tytułu wykonywania umowy zlecenie. W dniu 26 września 2016 r. M. K. zapoznał się z pismem ZUS, lecz zaprzeczył wykonywania w powyższym okresie pracy, informując, iż mogło być tak, że jako pracownik ochrony pracował w nocy z 2 na 3 grudnia 2014 r. i tego trzeciego był wpisany na liście obecności, dlatego pracodawca dał mu na ten dzień umowę zlecenia. Umowy zlecenia nie otrzymał. Natomiast pracodawca firma Biuro [...] "[...] w G. w zaświadczeniu poinformował, że M. K. współpracował na podstawie umowy zlecenie w okresie od dnia 03.12.2014 r. do dnia 10.12.2014 r. Do zaświadczenia pracodawca załączył druki ZUS P ZUA o powstaniu obowiązku ubezpieczenia od dnia 03.12.2014 r. i ZUS P ZWUA o wyrejestrowaniu z ubezpieczeń z dniem 11.12.2014 r. W wyniku wznowienia postępowania decyzją z dnia [...] r. Nr [...] orzeczono o odmowie uznania M. K. z dniem 9 grudnia 2014 r. za osobę bezrobotną, a decyzją z dnia [...] r. orzeczono o odmowie przyznania ww. wymienionemu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 9 grudnia 2014 r. Z powyższych względów organ uznał, że pobrany zasiłek dla bezrobotnych w kwocie [...]zł jest świadczeniem nienależnym, zgodnie z art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zdaniem organu I instancji rejestrując się strona złożyła w obecności pracownika PUP nieprawdziwe oświadczenie, że jest osobą niezatrudnioną i nie wykonującą innej pracy zarobkowej, gdy tymczasem w dniu rejestracji wykonywała inną pracę zarobkową (umowa zlecenie). Od powyższej decyzji M. K. wniósł odwołanie, w którym podał, że nie podpisywał w okresie od 03.12.2014 r. do 10.12.2014 r. umowy zlecenia z M. R. i w związku z tym nie wie na jakiej podstawie zostały za niego opłacone składki ZUS. Wojewoda decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), art. 10 ust. 7 pkt 2 i art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017 r., poz. 1065), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Odnosząc się do kwestii podnoszonych w odwołaniu, organ II instancji podkreślił, iż nie jest w jego kompetencji ustalanie charakteru wykonywanej pracy przez stronę od 3 grudnia 2014 r. do 10 grudnia 2014 r. czy też podważanie oświadczeń pracodawcy i pism ZUS, że skarżący był u niego zatrudniony w ramach umowy zlecenia i opłacane zostały z tego tytułu składki na ubezpieczenia społeczne. Jeżeli skarżący twierdzi, że zatrudnienie to miało charakter pozorny (czy też w ogóle nie istniało), a umowa zlecenia była nieważna, to winien zwrócić o rozstrzygnięcie powyższej kwestii do właściwego sądu rejonowego. Następnie organ odwoławczy, oceniając zasadność wydania decyzji o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych, stwierdził, iż odwołanie skarżącego nie może zostać uwzględnione. Podstawą do orzeczenia o zwrocie przez skarżącego nienależnie pobranego świadczenia są przepisy prawa materialnego zawarte w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do jego zwrotu, a za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne (art. 76 ust. 2 pkt 2) uważa się m.in. świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie, przy czym wprowadzenie w błąd w tym przypadku traktowane jest w ten sposób, że strona nie podała pełnej informacji o swoim statusie. Z akt administracyjnych wynika bezspornie, że strona o okolicznościach zgłaszania zmiany swojej sytuacji prawnej została prawidłowo pouczona przez organ, składając pod ww. informacjami swój własnoręczny podpis. Zdaniem organu odwoławczego, spełnione zostały przesłanki do uznania, iż skarżący pobrał nienależne świadczenie pieniężne w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy, bowiem w tej konkretnej sprawie świadczenie pieniężne w kwocie [...]zł zostało mu wypłacone wobec nie poinformowania organu o fakcie zatrudnienia. Powyższe oznacza, że świadczenie to, pochodzące z Funduszu Pracy, podlega przez skarżącego, zwrotowi. Na powyższą decyzję M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, w której oświadczył, że podtrzymuje swoje dotychczasowe wyjaśnienia składane w tej sprawie i wyjaśnił, że pracodawca odprowadził składki ZUS od rzekomej umowy zlecenia. W związku z tym uznano go za osobę składającą nieprawdziwe oświadczenia. Tymczasem nie mógł poinformować urzędu pracy o fakcie zatrudnienia, gdyż nie zawierał żadnej umowy z Panem Redoszem od momentu zgłoszenia się do urzędu pracy. Skarżący podał, że nie posiada umowy zlecenia ani PIT-u 11 za ten czas pracy. Na rozprawie w dniu 20 grudnia 2017 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł o jej odroczenie z uwagi m.in., że skarżący chciał przedstawić wyrok Sądu powszechnego z którego wynika, że umowa zawarta z pracodawcą miała charakter pozorny. Będzie to miało znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem z wyroku sądu wynika, że w dniu rejestracji nie był zatrudniony, a tym samym nie wprowadził w błąd organu. Sąd zobowiązał pełnomocnika do nadesłania w terminie 21 dni odpisu wyroku na który powołuje się skarżący. Pełnomocnik M. K., w wykonaniu zobowiązania Sądu z dnia 20 grudnia 2017 r. przedłożył: 1. kopię odpowiedzi na pozew złożonej przez M. R. w sprawie przed Sądem Rejonowym w S., sygn. akt [...], zawierającą oświadczenie M. R. co do tego, że łączył go stosunek zlecenia ze skarżącym wyłącznie w dniu [...] r.; 2. kopię wniosku o zezwolenie na złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego z dnia 2 marca 2015 r. zawierającego oświadczenie M. R. co do tego, że łączył go stosunek zlecenia ze skarżącym wyłącznie w dniu 3 grudnia 2014 r.; 3. kopię dokumentu - sprostowanie świadectwa pracy z dnia 2 grudnia 2014 r., i wniósł o przeprowadzenie uzupełniających dowodów z ww. dokumentów, na okoliczność zamiaru i świadomości skarżącego co do faktu, że świadczenie, które pobrał mu się nie należy oraz na okoliczność rzeczywistego okresu pozostawania skarżącego z M. R. w stosunku zlecenia. Nadto, pełnomocnik podał, że uregulowana w art. 76 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy instytucja nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego cechować winna się zamiarem i świadomością osoby, która świadczenie pobrała, co do faktu, że jej się ono nie należy. W okolicznościach niniejszej sprawy należy mieć na uwadze, że w dacie zgłoszenia się skarżącego do urzędu pracy, tj. 9 grudnia 2014 r. i dalej w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych, skarżący nie pozostawał już ani w stosunku pracy ani w stosunku zlecenia z M. R., gdyż miało to miejsce najpóźniej do dnia 3 grudnia 2014 r. Zatem w karcie rejestracyjnej bezrobotnego dnia 9 grudnia 2014 r. skarżący zgodnie z prawdą oświadczył, iż nie wykonuje innej pracy zarobkowej, skoro okres umowy o pracę i zlecenia już upłynął. Na rozprawie w dniu 7 lutego 2018 r. pełnomocnik oświadczył, że dokumenty dołączone do pisma z dnia 10 stycznia 2018 r. są jedynymi jakie uzyskał od skarżącego. Ponadto, że z dokumentów wynika, iż poprzedni pracodawca w toku postepowania cywilnego składał oświadczenia wskazujące na fakt, że ze skarżącym łączył go stosunek zlecenia najpóźniej do dnia 3 grudnia 2014 r. Z tego względu skarżący rejestrując się w urzędzie pracy nie zataił prawdy ani nie oświadczył nieprawdy, że nie pozostawał w stosunku pracy i zlecenia. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej "P.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Skarga jest niezasadna, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Wojewody w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego przez skarżącego zasiłku dla bezrobotnych, za okres od dnia 9 grudnia 2014 r. do dnia 8 grudnia 2015 r., wydana na podstawie art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2017 r., poz. 1065). Zgodnie z powyższą regulacją, osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne (art. 76 ust. 1). Przy czym za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie (art. 76 ust. 2 pkt 2). W myśl natomiast art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, bezrobotnym jest m.in. osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej. Oznacza to, że status osoby bezrobotnej mogą uzyskać tylko osoba nieaktywna w sferze pracy, bez jakiejkolwiek dochodu z tego tytułu, a podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, niezależnie od jej wymiaru czasowego, czy też wysokości uzyskiwanych dochodów stanowi przesłankę utraty statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku z tego tytułu. Jak wynika z akt sprawy, w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocna decyzja z dnia [...] r. na mocy której skarżący został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej z dniem 9 grudnia 2014 r. oraz decyzja z dnia [...] r. o odmowie prawa do zasiłku dla bezrobotnych począwszy od dnia 9 grudnia 2014 r. Obie decyzje zostały wydane w związku z ustaleniem, że skarżący w okresie od dnia 3 grudnia 2014 r. do dnia 10 grudnia 2014 r. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy zlecenia. W tym zakresie organ I instancji dysponuje zaświadczeniem z ZUS-u i oświadczeniem pracodawcy. Natomiast skarżący, pomimo zaprzeczenia okoliczności świadczenia pracy w ramach umowy zlecenia w podanym okresie, nie tylko nie odwołał się od powyższych decyzji, ale też pomimo deklaracji w tym postępowaniu sądowoadministracyjnym nie przedłożył żadnego dowodu z którego wynikałoby bezsprzecznie, że umowa zlecenia nie miała miejsca i świadczył pracę jedynie w dniu 3 grudnia 2014 r. Tym samym, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala stwierdzić, jak oczekuje pełnomocnik skarżącego, że skarżący w momencie rejestracji jako osoba bezrobotna w urzędzie pracy nie pozostawał w stosunku zlecenia pracy, a zatem zgodnie z prawdą oświadczył, iż nie wykonuje innej pracy zarobkowej. Należy wyjaśnić, że organ wydający decyzję w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia związany jest ostateczną decyzją o pozbawieniu statusu bezrobotnego. Podobnie, jak decyzją ostateczną o odmowie przyznania prawa do świadczenia - zasiłku dla bezrobotnych. Decyzja nakładająca obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia nie jest więc decyzją uznaniową, lecz ma charakter związany. Natomiast organ zobowiązany jest przede wszystkim ustalić, czy osoba, która pobrała nienależne świadczenie, świadomie wprowadziła organ w błąd, a zatem konieczne staje się wykazanie, że w sposób prawidłowy została ona pouczona o okolicznościach istotnych dla przyznania świadczenia, w tym o przesłankach, które w sposób negatywny warunkują pobieranie świadczeń. Przy czym w przypadku świadczeń nienależenie pobranych, określona w art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy przesłanka świadomego wprowadzenia w błąd nie występuje jedynie w sytuacji, gdy stronie nie wyjaśniono, jakie okoliczności decydują o uznaniu za osobę bezrobotną i jakie obowiązki wiążą się z przyznaniem tego statusu. W rozpatrywanej sprawie należy podzielić stanowisko Wojewody, że pouczenie skarżącego o jego prawach i obowiązkach w związku ze zgłoszeniem się do rejestracji jako bezrobotny było prawidłowe i skuteczne. Skarżący otrzymał informację pełną, jasną i nie wymagającą jakiejkolwiek interpretacji i dodatkowych wyjaśnień. Był również pouczony, co należy rozumieć pod pojęciem nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego (str. 66 akt administracyjnych). Tak więc skarżący był świadomy obowiązków ciążących na nim w związku z uzyskaniem statusu bezrobotnego i skutków ich zaniedbania. Zdaniem Sądu, nawet gdyby faktycznie (w sensie fizycznie) skarżący wykonał pracę tylko w dniu 3 grudnia 2014 r., co oświadcza, to w sytuacji udokumentowanego zgłoszenia i wyrejestrowania spornej umowy zlecenia w ZUS-ie i oświadczenia pracodawcy o zleceniu tygodniowym, nie ma podstaw do przyjęcia, że umowa zlecenia wykonania danej pracy zarobkowej obejmowała wyłącznie jeden dzień i zakończyła się przed dniem rejestracji. W okolicznościach sprawy można uznać, że skarżący nie miał w istocie bezpośredniego zamiaru celowego wprowadzenia organu w błąd, jednakże stwierdzić trzeba, że wykazał się co najmniej niedbalstwem w zakresie tej sprawy, co wypełnia znamiona świadomego działania, o którym mowa w art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy. Mając zatem na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, Sąd stwierdził, że organ był obowiązany do orzeczenia o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. Stąd brak było podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a., o czym Sąd orzekł na wstępie.