II SA/Sz 975/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska /spr./ Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka I. u c h y l a zaskarżoną decyzją i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...]r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. W dniu [...]r. E.W. złożyła wniosek o przyznanie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci A., K. i G. oraz o przyznanie dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez A. i K.. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...]r. na podstawie art. 104 kpa oraz art. 3 pkt 17, art. 8 i art. 12 oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. Nr 228 poz. 2255 ze zm./ i § 2 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne /Dz.D. Nr 45, poz. 433/ i upoważnienia Burmistrza Miasta z dnia [...]r. do wydawania decyzji w sprawie świadczeń rodzinnych, odmówił E. W. przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci - A., K. i G.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że stosownie do art.77 § 4 kpa fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Organowi znane jest z urzędu, że wnioskodawczyni mieszka z byłym mężem, który jest ojcem dzieci i uczestniczy w ich wychowaniu. Z tych względów brak jest podstaw do uznania, że E. W. samotnie wychowuje dzieci. W odwołaniu od tej decyzji E. W. przyznała, że mieszka z byłym mężem, ale zaprzeczyła, że uczestniczy on w wychowaniu dzieci. Podniosła, że nie interesuje się ich nauką i stanem zdrowia, nie pomaga finansowo. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 3 pkt 17, art. 12 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2003r. Nr 228, poz.2255 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania E. W. - utrzymało zaskarżoną decyzje w mocy. Organ odwoławczy – jak wynika to z uzasadnienia decyzji wyjaśnił, że dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka – stosownie do art. 12 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych – przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka lub opiekunowi prawnemu dziecka. Stosownie do art. 3 pkt 17 tej ustawy – samotne wychowywanie dziecka oznacza wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka ojcem lub matką dziecka. Kolegium wskazało, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż odwołująca się mieszka z byłym mężem i wspólnie z nim wychowuje dzieci, zatem nie spełnia przesłanek do otrzymania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci. W świetle cytowanego wyżej przepisu - zdaniem Kolegium - wspólne wychowanie dzieci z ich ojcem lub matką polega na otaczaniu dzieci opieką, stwarzaniu poczucia bezpieczeństwa poprzez stałą obecność, dbaniu o ich rozwój psychiczny i fizyczny a nie wyłącznie na prowadzeniu bądź nie wspólnego gospodarstwa. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji miał zatem podstawy do odmowy przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci. W skardze do Sądu E. W. wniosła "o pozytywne rozpatrzenie skargi". Skarżąca podtrzymała twierdzenia zawarte w odwołaniu, że istotnie mieszka z byłym mężem, który jednak nie interesuje się losem dzieci, nie otacza ich opieką, nie dba o ich rozwój psychiczny i fizyczny, nie stwarza im poczucia bezpieczeństwa. Okoliczności ten może potwierdzić kurator sądowy W. C., który sprawuje nadzór nad synem A.. Wszystkie obowiązki związane z wychowaniem i zapewnieniem potrzeb dzieci spoczywają wyłącznie na skarżącej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Przedmiotem kognicji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm. dalej P.p.s.a/ jest kontrola działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest – stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ - pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga okazała się zasadna, bowiem kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem wykazała, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynika sprawy. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia wniosku E. W. z dnia [...]r. o przyznanie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r.o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm./. Zgodnie z art. 12 ust.1 tej ustawy – dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Ilekroć w ustawie jest mowa: o samotnym wychowywaniu dziecka oznacza to wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka /art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych/. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji ustaliły, że skarżąca zamieszkując z byłym mężem i wspólnie z nim wychowując dzieci, nie spełnia przesłanki do otrzymania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Organ I instancji – jak wynika to z uzasadnienia decyzji tego organu – powołując się na przepis art. 77 § 4 kipa wskazał, że fakt wspólnego wychowywania dzieci z ich ojcem a byłym mężem skarżącej, znany jest organowi z urzędu. Podzielając – co do zasady – stanowisko tego organu, że fakty powszechnie znana oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają odwodu /art. 77 § 4 kpa – zdanie pierwsze/, zauważyć należy, iż koniecznym warunkiem skutecznego ich wykorzystania w postępowaniu dowodowym jest dopełnienie przez organ obowiązku zakomunikowania ich stronie /art. 77 § 4 kpa – zdanie drugie/. Podkreślić też należy, że wykonanie przez organ tego obowiązku powinno nastąpić w takim terminie; aby strona przed wydaniem decyzji w ramach przysługującego jej uprawnienia do wypowiedzenia się o zebranych dowodach i materiałach /art. 10 § 1 kpa/,mogła także ustosunkować się co do faktów znanych organowi z urzędu. Organ I instancji przed wydaniem decyzji nie zawiadomił strony o jej uprawnieniach wynikających z aet.10 § 1 kpa ani też nie wypełnił dyspozycji art. 77 § 4 kpa. Natomiast organ odwoławczy, który z istoty zasady dwuinstancyjności zobowiązany jest do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy, a więc ma obowiązek ponownie rozpatrzyć wszystkie żądania strony, nie tylko nie dostrzegał uchybień organu I instancji, lecz swoje rozstrzygnięcie wydał w istocie w oparciu o tak poczynione ustalenia organu I instancji. Tymczasem ze zgromadzonych w aktach dowodów nie wynika w sposób bezsporny, że skarżąca w dacie składnia wniosku nie była osobą samotną wychowującą dzieci. W aktach sprawy znajduje się wprawdzie pismo Komendy Policji w [...] informujące organ I instancji, że E. i E. W. wspólnie z dziećmi mieszkają w [...] przy ul. [...] i z ustaleń policji wynika, że prowadzą wspólne gospodarstwo, lecz pismo to nosi datę [...]r. Podobnie decyzja ZUS z dnia [...]r.. odmawiająca przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego z uwagi na prowadzenie wspólnego gospodarstwa ze zobowiązanym, byłym mężem wychowując dzieci. Skarżąca nie zaprzecza, że mieszka w jednym mieszkaniu z byłym mężem, zaprzecza natomiast, że wspólnie z nim wychowuje dzieci. Fakt wspólnego zamieszkiwania rodziców po rozwiązaniu małżeństwa nie zawsze oznacza wspólne wychowywanie dzieci, chociaż jest wysoce prawdopodobnym. Powyższych okoliczności organy orzekające nie dostrzegły i nie rozważyły. Przypomnieć zatem wypada, że w postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji powinno być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego /art. 7 i 77 § 1 kpa/. Ponadto stosownie do art. 107 § 3 kpa organ orzekający powinien decyzję należycie uzasadnić z podaniem dowodów, na których podstawie określone fakty przyjął za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu którym innym dowodom i zarzutom strony odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych w sprawie nie tylko świadczy o naruszeniu podstawowych zasad postępowania administracyjnego, ale stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Dlatego, nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, na obecnym jej etapie należało uwzględnić skargę. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji usunie naruszenie art. 77 § 4 kpa i art. 10 § 1 kpa oraz rozważy przeprowadzenie dowodu naprowadzonego przez skarżącą w skardze tj. przesłuchanie w charakterze świadka kuratora sądowego sprawującego nadzór nad synem A.. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/ orzekł jak w sentencji.