II SA/Sz 989/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi E. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do uprawomocnienia się wyroku. III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej E. S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] numer [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło E.S. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium stwierdziło, że decyzją z dnia [...] znak: [...] Marszałek Województwa [...] nałożył na [...] karę pieniężną za nieterminowe złożenie zbiorczego zestawienia danych o rodzaju i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz instalacjach i urządzeniach służących do odzysku i unieszkodliwiania odpadów za [...] rok. Decyzja została doręczona stronie w dniu [...]. Pismem z dnia [...] (data nadania w urzędzie pocztowym - 19 maja 2011r.) E.S. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, wskazując, iż zaskarżona decyzja została stronie doręczona w dniu 4 maja 2011r. (zwrotne potwierdzenie odbioru pisma), a zatem początkiem biegu 14. dniowego terminu do złożenia odwołania był dzień 5 maja 2011r., zaś jego koniec przypadł na dzień 18 maja 2011 r.(czwartek). Tymczasem odwołanie zostało złożone w dniu 19 maja 2011r., a zatem z jednodniowym opóźnieniem. W piśmie z dnia [...], wniesionym w dniu [...], E.S. zawarła odwołanie od powołanej wyżej decyzji oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, usprawiedliwiając uchybienie terminu do wniesienia odwołania faktem powzięcia o tym informacji dopiero w dniu 10 czerwca 2011 r. i wskazując ten dzień, jako początek biegu siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wnioskodawczyni nadmieniła, iż w okresie od dnia 14 maja 2011r. do dnia 18 maja 2011r. była chora na dyskopatię odcinka lędźwiowego, co wiązało się ze stałym leżeniem w łóżku, wysoką gorączką i przyjmowaniem leków analgetycznych i miolityków, uniemożliwiając jej tym samym złożenie odwołania przed upływem terminu. Ponadto wskazała, iż była przekonana, że termin upływa w dniu 19 maja 2011r., co dodatkowo potwierdzone zostało w piśmie Marszałka Województwa [...], przekazującym odwołanie do SKO w [...], wskazującym, iż odwołanie złożone zostało w terminie. Będąc pod wpływem silnych leków nieprawidłowo obliczyła termin do wniesienia odwołania. Kolegium stwierdziło, iż stosownie do treści przepisu art. 58 § 2 Kpa "Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin". Według zacytowanego przepisu, kryterium oceny terminowości złożenia wniosku jest dzień ustania przyczyny uchybienia. Przyczyną uchybienia, według analizowanego wniosku jest niedyspozycja strony, w okresie od dnia 14 maja 2011r. do dnia 18 maja 2011r. Przyjąć, zatem należy, iż początkiem siedmiodniowego terminu do wniesienia odwołania jest dzień 19 maja 2011r., w którym to, zgodnie z przedłożonym do akt zaświadczeniem lekarskim, E.S. odzyskała zdolność do złożenia odwołania, a nadto w którym to odwołanie takie wniosła. W ocenie organu, upływ siedmiodniowego terminu nastąpił w dniu 25 maja 2011r. Wobec powyższego, złożenie w dniu 16 czerwca 2011r. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, nastąpiło z uchybieniem analizowanego terminu. Kolegium dodało także, iż zgodnie z art. 58 § 3 Kpa przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. Na marginesie Kolegium zauważyło, iż usprawiedliwienia dla nieterminowego złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie stanowi niewiedza o uchybieniu terminowi, wynikająca z niewłaściwej interpretacji podstaw ustalenia terminu, o jakim mowa w art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), wedle którego odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, ale rzeczywiste, obiektywne powody uniemożliwiające stronie dochowanie ustawowego terminu. E.S. zaskarżyła powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego z dnia [...]. Postanowieniu zarzuciła naruszenie art.58 § 2 Kpa polegające na błędnym przyjęciu, że początkiem siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest dzień 19 maja 2011 r., którego upływ nastąpił w dniu 25 maja 2011 r., podczas gdy prawidłowo bieg tego terminu należy liczyć od dnia 10 czerwca 2011 r. Skarżąca przedstawiła przebieg postępowania administracyjnego i stwierdziła, że z art. 58 Kpa wynika, iż przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej w postępowaniu administracyjnym możliwe jest w przypadku łącznego spełnienia następujących przesłanek: - uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, - wniesienia przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, - dochowania terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, - dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. Z powyższego wynika, że jednym z warunków przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, jest zachowanie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu. Termin ten wynosi 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Bieg tego terminu nie może rozpocząć się przed upływem terminu do dokonania czynności, a także w trakcie trwania przyczyny uchybienia. Początkiem rozpoczęcia jego biegu jest ustanie przyczyny uchybienia. W istocie zatem rozpoczęcie biegu terminu zależy od tego, z jakiej przyczyny nastąpiło uchybienie terminu. Siedmiodniowy termin jest nieprzywracalny, a jednocześnie jego zachowanie stanowi jedną z przesłanek określonych w art. 58. Ustanie przyczyny uchybienia terminowi, ma miejsce wówczas, gdy strona dysponuje możliwością dokonania czynności. Jeżeli zatem przyczyną uchybienia była np. nagła choroba, to przyczyna ta ustała w momencie wyzdrowienia, a jeżeli przyczyną uchybienia była powódź, to przyczyna ta ustała w momencie ustąpienia wody. Oczywiście momentu tego niejednokrotnie nie da się jednoznacznie ustalić, bowiem przyczyny uchybienie mogą być różne, a co za tym idzie również moment ich ustania może być różnie przyjmowany. W każdym razie to na stronie ciąży obowiązek wykazania, że termin do złożenia wniosku został zachowany. W związku z tym są możliwe dwie sytuacje. W pierwszej strona ma świadomość, że dokonuje czynności, np. wnosi odwołanie, po terminie. W takim przypadku, oprócz wykazania braku winy, konieczne będzie również, co się z tym wiąże, złożenie wniosku w takim terminie, aby pomiędzy ustaniem przyczyny, a dokonaniem czynności (wniesieniem odwołania) nie upłynęło 7 dni. Jeżeli zatem strona nie mogła dokonać czynności, ponieważ przebywała np. w szpitalu, to wniosek o przywrócenie należy złożyć w ciągu siedmiu dni od daty wyjścia ze szpitala i na okoliczność zachowania tego terminu należy przedłożyć dowody w postaci np. karty wypisu ze szpitala. W drugim przypadku strona nie wie, że dokonana przez nią czynność, ma miejsce po upływie terminu. Są to przypadki najczęściej występujące, a wynikają one z wadliwego sposobu obliczenia terminu lub ze złej organizacji podmiotu polegającej na niewłaściwym trybie przyjmowania i przekazywania korespondencji. W takiej sytuacji strona oczywiście nie składa wniosku o przywrócenie terminu, a zatem problem zachowania terminu do jego złożenia na tym etapie nie występuje. Możliwe jest jednak, że już po dokonaniu czynności strona orientuje się, że czynność dokonana została po terminie. W takim przypadku możliwe jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Zachowanie 7.dniowego terminu nastąpi wówczas, gdy wniosek zostanie złożony w ciągu siedmiu dni od daty dokonania czynności. Z chwilą dokonania czynności z reguły ustaje bowiem przyczyna, dla której czynność uprzednio nie mogła być dokonana. Spełniony będzie tu również wymóg jednoczesności dokonania czynności i złożenia prośby (art. 58 § 2), bowiem brak równoczesnego złożenia prośby o przywrócenie terminu i odwołania nie uzasadnia nierozpoznania prośby o przywrócenie terminu, zwłaszcza w sytuacji, gdy w dacie złożenia prośby o przywrócenie terminu odwołanie zostało już złożone. Możliwa jest jednak i taka sytuacja, że strona poweźmie wiadomość, że dokonała czynności po terminie dopiero w następstwie rozstrzygnięcia sprawy przez organ, do którego złożyła, po terminie, podanie, np. składa odwołanie, zaś organ odwoławczy stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania wskazując, że odwołanie zostało złożone po terminie. W takim przypadku przyczyna uchybienia terminowi ustaje po otrzymaniu rozstrzygnięcia i wówczas strona ma teoretycznie siedem dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W przypadku, gdy przyczyna uchybienia terminu ustaje na skutek dowiedzenia się o uchybieniu terminu z postanowienia stwierdzającego takie uchybienie i strona składa wniosek o przywrócenie terminu, powinna, wraz z tym wnioskiem, ponownie złożyć odwołanie od decyzji. Posiłkować się tutaj należy orzecznictwem sądów administracyjnych. Jeżeli strona nie była świadoma uchybienia terminu (była przeświadczona, że dokonała czynności z zachowaniem przepisanego terminu), to wówczas termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania przez stronę wiadomości o tym, iż czynności dokonała z uchybieniem terminu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2010 r., II OSK 391/2009). Podobnie wypowiada się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 lipca 2008 r., I OSK 1272/2007, gdzie zgodnie z art. 58 § 2 Kpa prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Za moment ustania przyczyny uchybienia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowań, należy przyjąć dzień doręczenia stronie decyzji organu I instancji, z której strona dowiedziała się o uchybieniu terminu. W pozostałej części skargi E.S. odniosła się do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Marszałka Województwa [...] (wniosek ten został uwzględniony przez sąd postanowieniem z dnia [...]). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonego postanowienia z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonego postanowienia. Sąd nie orzeka merytorycznie, a więc w niniejszym przypadku nie mógł uwzględnić żądania strony odnośnie do przywrócenia terminu. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Bezsprzecznie skarżąca złożyła odwołanie od decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] jeden dzień po terminie przewidzianym do jego wniesienia. Faktem jest, że odwołanie to wpłynęło do organu I instancji, zaś organ ten przekazując je do organu odwoławczego, w piśmie przewodnim z dnia [...], stwierdził, iż odwołanie zostało wniesione w terminie. Strona podnosi, zarówno we wniosku o przywrócenie terminu jak i w skardze, że z uwagi na chorobę była nieświadoma tego, iż odwołanie złożyła po terminie, a w przekonaniu tym utwierdziło ją stwierdzenie Marszałka zawarte w piśmie z dnia 25 maja 2011 r. W efekcie dowiedziała się o niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania dopiero z postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, które to postanowienie zostało jej doręczone dnia 9 czerwca 2011 r. W tym stanie rzeczy, zdaniem skarżącej, termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu rozpoczął bieg 10 czerwca, a upłynął z dniem 16 czerwca 2011 r., co oznacza, że prośba złożona przez nią w dniu 16 czerwca 2011 r. została złożona zgodnie z art.58 § 2 Kpa (w terminie ). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się pogląd, zgodnie z którym, jeżeli strona nie była świadoma uchybienia terminu (była przeświadczona, że dokonała czynności z zachowaniem przepisanego terminu), to wówczas termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania przez stronę wiadomości o tym, iż czynności dokonała z uchybieniem terminu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego: sygn. akt I SA/Lu 1524/98 - LEX 42915: sygn. akt I SA 2007/01 - LEX 156366; sygn. akt I OSK 1285/07 - LEX 497633; sygn. akt II OSK 391/09 – LEX 592088). Skład sądu orzekający w niniejszej sprawie oceniając, w oparciu o zgromadzone w aktach sprawy dokumenty, czy strona o fakcie złożenia odwołania po terminie mogła dowiedzieć się dopiero z postanowienia organu odwoławczego, uznał że możliwość taka istniała. Strona, jako osoba nie posiadająca wykształcenia prawniczego, mogła źle ustalić termin. Poza tym, pismo organu I instancji utrzymało skarżącą w przekonaniu prawidłowości wniesienia odwołania. Nie można więc zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania rozpoczął bieg w dniu 19 maja 2011 r., tj. w dniu kiedy ustała choroba skarżącej i nastąpiło wniesienie odwołania. W niniejszej sprawie strona dowiedziała się o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania dopiero z postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, które to postanowienie zostało jej doręczone dnia 9 czerwca 2011 r. W ocenie sądu, termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu rozpoczął bieg 10 czerwca, a upłynął z dniem 16 czerwca 2011 r., co oznacza, że prośba złożona przez E.S. w dniu 16 czerwca 2011 r. została złożona zgodnie z art.58 § 2 Kpa, tj. z zachowaniem siedmiodniowego terminu. Mając na uwadze powyższe sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art.58 § 2 Kpa, a więc z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a tym samym skarga zasługuje na uwzględnienie. Rozpatrując ponownie sprawę organ odwoławczy winien uwzględnić przedstawioną powyżej ocenę sądu. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone postanowienie. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art.152, zaś w pkt III na podstawie art.200 w zw. z art.205 ww. ustawy.