II SA/Sz 99/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata. M. K. wezwany do uiszczenia wpisu w kwocie [...] zł, od złożonej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie, złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. We wniosku podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie ma nikogo na utrzymaniu, nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej [...] euro. Skarżący zamieszkuje w mieszkaniu służbowym. Źródło jego dochodu stanowi emerytura w wysokości [...] zł, która objęta jest egzekucją komorniczą. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, wezwaniem z dnia 28 lutego 2013 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz przesłania określonych dokumentów w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o akta sprawy. W wykonaniu zobowiązania skarżący przesłał jeden wyciąg z konta bankowego za okres od 1 lutego do 19 marca 2013 r. z saldem końcowym – [...] zł, kserokopię decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego [...] r. o waloryzacji policyjnej emerytury, której wysokość do wypłaty będzie wynosić [...] zł, blankiety opłat za czynsz opłacane w styczniu i marcu b.r. w kwocie [...] zł, rozliczenie wodomierza przez Zarząd Budynków Mieszkalnych z niedopłatą w wysokości [...] zł, blankiet opłaty za prąd wystawiony na Z. K. na adres ul. [...], blankiety opłat za prąd za okres dwóch miesięcy w kwocie [...] zł, receptę na leki wystawioną w dniu 7 marca 2013 r., zaświadczenia wystawione przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym M. W. o postępowaniach egzekucyjnych prowadzonych przeciwko skarżącemu z wniosku: - Komendanta Wojewódzkiego Policji w wysokości [...] zł, - A. K. w wysokości [...] zł, - [...]. – należność główna [...] zł, - [...] – należność główna [...] zł, - Banku S.A. - zaległe odsetki [...] zł, - Zarządu Budynków Mieszkalnych– należność główna [...] zł, oraz szereg pism nie mających związku ze sprawą. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r.0(sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Oceniając sytuację materialną skarżącego, referendarz sądowy uznał, że w obecnej sytuacji osobistej i finansowej, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla skarżącego nadmierne obciążenie, ponieważ wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Niewątpliwie bowiem skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Skarżący dysponuje miesięcznym dochodem w wysokości ok. [...] zł netto, miesięcznie ponoszone udokumentowane niezbędne koszty utrzymania wynoszą ok. [...] zł ( czynsz – [...] zł, gaz – [...] zł). Dodatkowo w stosunku do skarżącego prowadzonych jest szereg postępowań egzekucyjnych. Mając na względzie wskazane informacje odnośnie sytuacji finansowej skarżącego należało uznać, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika przekracza jego możliwości finansowe, a tym samym zaistniały przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.