II SA/Sz 995/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel Asesor WSA Arkadiusz Windak /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia[...] SKO.[...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka I. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia[...] . Nr [...] II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji . Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] , działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] , na podstawie art. 104 i art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 6 ust. 1, art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) i §2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 45, poz. 433), decyzją z dnia [...] r., nr [...] , odmówił A. J. przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w związku z niepobieraniem świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz M. K.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, osoba pozostająca w związku małżeńskim otrzymująca na dzieci, do dnia wejścia w życie ustawy, świadczenie z funduszu alimentacyjnego nabywa prawo do dodatku, o którym mowa w art. 12, przez okres jednego roku, jeżeli spełnia warunki określone w ustawie. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] złożyła A. J. podnosząc, że samotnie wychowuje[...] dzieci oraz, że na [...] M. otrzymywała alimenty z funduszu alimentacyjnego, na dowód czego przedłożyła już wyrok i dokumenty z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w[...] , decyzją z dnia [...] nr[...] , na mocy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 12 ust. 1 i art. 60 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając treść dokonanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść obowiązujących przepisów art. 3 pkt 17, art. 12 ust. 1 i art. 60 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz stwierdził, że z akt sprawy – z zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] r., wynika, iż w okresie od [...] r. A. J. pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego jedynie na rzecz [...] dzieci, tj. A. J. i N. J.. Natomiast na [...] M. K., do dnia wejścia wżycie ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie otrzymywała świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Tym samym nie spełniła przesłanek do otrzymania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci. A. J. wniosła na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] . W jej uzasadnieniu podała, że na [...] M. K. otrzymywała alimenty z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], co potwierdziła dołączonym do wniosku zaświadczeniem z dnia 23 lipca 2004 r., które to złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] . W związku z tym wydane decyzje uznała za krzywdzące. Do skargi A. J. załączyła zaświadczenie z ZUS Oddział w [...] z dnia [...] r., nr [...] , decyzję ZUS Oddział w [...] z dnia [...] r., nr [...] i kserokopie przekazów pocztowych na kwotę [...] zł. każdy, o identyfikatorze[...] . Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie. Organ zauważył, że przedłożone przez skarżącą dokumenty, potwierdzające fakt otrzymywania przez nią świadczenia z funduszu alimentacyjnego na M.K., nie były znane organowi odwoławczemu przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Decyzja ta oparta została o istniejący stan faktyczny z którego wynikało, że A. J. otrzymywała świadczenia z funduszu alimentacyjnego jedynie na dwoje pozostałych dzieci. Kolegium podkreśliło, że skarżąca składając odwołanie nie przedłożyła dokumentów potwierdzających otrzymywanie przez nią do [...] r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz [...] M. K., pomimo, że sentencja decyzji organu I instancji wyraźnie wskazywała na powód nie przyznania świadczenia rodzinnego. Skarżąca była więc poinformowana jak ważne znaczenie mają posiadane przez nią dokumenty takie jak decyzja z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i przekazy pocztowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana w granicach określonych przez art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), tj. według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego, doprowadziła do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie administracyjne oparte jest na kilku zasadach, określanych często w doktrynie jako naczelne zasady postępowania. Odnoszą się one bowiem do wszystkich trybów i faz postępowania administracyjnego. Część z tych zasad zawarta została w art. 7 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Treść wskazanego przepisu nie pozostawia wątpliwości, iż określone w nim zasady to nic innego jak obowiązki nałożone na organy administracji publicznej – obowiązki dotyczące w równej mierze organu I jak i II instancji. Z powyższą zasadą nierozerwalnie związany jest kolejny obowiązek nałożony na organy administracji przez art. 9 k.p.a. - należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy mają czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że organy obu instancji uchybiły obowiązkom wynikającym z treści wskazanych wyżej norm prawnych. Przedmiotem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie było ustalenie, czy A. J. spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka – M. K.. Podstawą materialnoprawną wydanych decyzji jest art. 60 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Przepis ten stanowi, że osoba pozostająca w związku małżeńskim otrzymująca na dzieci do dnia wejścia w życie ustawy świadczenie z funduszu alimentacyjnego nabywa prawo do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, przez okres jednego roku, jeżeli spełnia warunki określone w ustawie. Inicjując postępowanie A.J. złożyła stosowny wniosek z którego wynika, że dołączyła doń 7 dokumentów, w tym m.in.: "decyzję o alimenty z ZUS" (jako załącznik nr 6) oraz o "przysądzeniu alimentów" (zał. nr 7). Wniosek ten został przyjęty przez pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] W tym miejscu należy zauważyć, że w przekazanych do Sądu aktach administracyjnych organu I instancji brak jest opisanych wyżej załączników wymienionych we wniosku pod poz. 6 i 7. Brak ten należy ocenić jako istotne uchybienie organu. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., na organach administracji ciąży obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Jeśli zatem A. J. wraz z wnioskiem złożyła wymienione w nim dokumenty, to brak ich w aktach sprawy świadczyć może o ich zagubieniu w toku postępowania. Jeżeli zaś skarżąca, pomimo wyszczególnienia opisanych załączników dokumentów tych nie dołączyła, to obowiązkiem organu było zobowiązać ją do ich niezwłocznego dostarczenia. Tylko znając treść wymienionych załączników organy były uprawnione przyjąć, że zgromadzony materiał dowodowy w sprawie jest kompletny i pozwalający na wydanie decyzji odpowiadającej stanowi faktycznemu i prawnemu. Uchybienie w tym zakresie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem brakujące dokumenty mogły przesądzać o istnieniu przesłanek umożliwiających skarżącej uzyskanie spornego dodatku. Na okoliczność pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego A. J. wyraźnie wskazała w treści swego odwołania z dnia [...] r. Organ odwoławczy, pomimo jednoznacznego stanowiska odwołującej się, nie zobowiązał strony do dostarczenia dowodów je potwierdzających. Przekazane do Sądu akta postępowania nie potwierdzają stanowiska zawartego w odpowiedzi na skargę, wedle którego, w trakcie postępowania A. J. została uświadomiona (pouczona) przez organ I lub II instancji np. o potrzebie uzupełnienia swojego wniosku o dowody wskazujące na otrzymywanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz [...] M. K.. Powyższe doprowadziło Sąd do stwierdzenia, że organy obu instancji nie wypełniły należycie obowiązków wynikających z wyżej przytoczonych postanowień art. 7, art. 9 i art. 77 § 1 k.p.a. Dodatkowo należy wskazać, że decyzja organu I instancji została wydana z poważnym uchybieniem art. 107 § 3 k.p.a. Z uzasadnienia decyzji powinna wynikać ocena faktów i prawa. Uzasadnienie decyzji, stanowiąc jej integralną cześć, ma za zadanie wyjaśnienie stronie motywów dokonanego rozstrzygnięcia. Trudno za takowe uznać zdanie zawierając jedynie treść jednego przepisu prawa i to wadliwie przywołanego (jest art. 60 ust. 1 – winno być art. 60 ust. 2). Za nieuzasadnione należy również uznać nadanie decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności. Nie mógł mieć znaczenia na treść wyroku w sprawie fakt powzięcia przez Sąd informacji o przyznaniu skarżącej dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka na rzecz M. K. decyzją z dnia [...] r. Orzeczeniem tym przyznano skarżącej świadczenie za okres od [...] r. do [...] r. Oznacza to, że skarżącej przyznano wnioskowany dodatek z mocą wsteczną, jednakże z pominięciem [...] r. Mając powyższe na uwadze, ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji winien wydać decyzję rozstrzygającą procesowo w pełnym zakresie żądanie skarżącej z dnia [...] r. a które to orzeczenie winno obejmować [...] r. (art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Uznając, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.